TRẬN ĐÁNH LÀM THAY ĐỔI CỤC DIỆN CHIẾN TRANH

Trong suốt cuộc đời binh nghiệp của mình, Nguyễn Xuân Liêm đã trải qua nhiều trận đánh lớn nhỏ. Nhưng khi nhắc đến trận Phước Long, ông luôn nói với một giọng trầm hơn, chậm hơn, như thể mỗi câu chữ đều cần được cân nhắc. Bởi theo ông, đây là trận đánh đã làm thay đổi cục diện chiến tranh, không chỉ trên bản đồ quân sự mà cả trong nhận thức của những người cầm súng.

Trước Phước Long, chiến tranh tuy đã nghiêng về phía ta, nhưng vẫn tồn tại không ít băn khoăn. Ta thắng nhiều trận, giải phóng nhiều vùng, song chưa có một trận đánh nào đủ lớn, đủ rõ để chứng minh rằng quân giải phóng có thể đánh chiếm và giữ vững một đô thị quan trọng mà không gặp phản công quy mô lớn từ đối phương.

Chính trong bối cảnh ấy, Phước Long xuất hiện như một phép thử mang tính quyết định. Khi đơn vị xe tăng của Nguyễn Xuân Liêm nhận lệnh tham gia chiến dịch, ông hiểu rằng, đây không đơn thuần là nhiệm vụ chiến đấu, mà là một phần của một bài toán lớn hơn – bài toán về cục diện chiến tranh.

Ngay từ những ngày đầu triển khai lực lượng, Nguyễn Xuân Liêm đã cảm nhận được sự thay đổi trong cách tổ chức tác chiến. Các mũi tiến công được bố trí chặt chẽ, có chiều sâu. Công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn hẳn. Điều đó cho thấy, cấp trên xác định đây là trận đánh then chốt, không cho phép sai lầm.

Khi chiến sự nổ ra, mức độ ác liệt vượt xa nhiều trận trước đó. Đối phương tập trung lực lượng mạnh, quyết giữ Phước Long bằng mọi giá. Những đợt phản kích diễn ra liên tục, hỏa lực dày đặc, đặc biệt là tại khu vực trung tâm thị xã. Trong hoàn cảnh ấy, vai trò của xe tăng trở nên đặc biệt quan trọng.

Nguyễn Xuân Liêm nhớ rõ khoảnh khắc đội hình xe tăng bị tổn thất, chỉ còn lại chiếc xe do ông chỉ huy có khả năng tiếp tục chiến đấu. Đó là thời điểm mà cục diện trận đánh có thể rẽ sang hướng khác nếu mũi tiến công bị chững lại. Quyết định “một xe cũng tấn công” được đưa ra trong bối cảnh đó không chỉ là sự gan dạ, mà còn là lựa chọn mang tính chiến lược ở cấp chiến thuật.

Chiếc xe tăng 363 tiến sâu vào trung tâm thị xã không chỉ tạo đột phá về mặt quân sự, mà còn gây tác động mạnh về tâm lý. Đối phương bị rối loạn đội hình, trong khi bộ binh ta được tiếp thêm niềm tin để tiếp tục tiến lên. Từ một điểm đột phá, thế trận dần chuyển biến rõ rệt.

Khi Phước Long hoàn toàn được giải phóng, điều khiến Nguyễn Xuân Liêm nhớ nhất không phải là khoảnh khắc chiến thắng, mà là những ngày sau đó. Ông và đồng đội chờ đợi một cuộc phản kích lớn từ đối phương – điều mà theo logic chiến tranh trước đây gần như chắc chắn xảy ra. Nhưng rồi, ngày qua ngày, điều ấy không đến.

Sự im lặng ấy chính là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cục diện chiến tranh đã thay đổi. Đối phương không còn đủ lực, đủ thế và đủ niềm tin để tổ chức một cuộc phản công quy mô lớn. Với người lính trực tiếp chiến đấu như Nguyễn Xuân Liêm, đó là bằng chứng rõ ràng nhất, thuyết phục hơn mọi mệnh lệnh hay báo cáo.

Từ Phước Long, cán cân chiến tranh nghiêng hẳn về phía ta. Thắng lợi này không chỉ làm suy giảm sức mạnh quân sự của đối phương, mà còn tác động mạnh đến tinh thần của cả hai bên. Trong hàng ngũ quân giải phóng, niềm tin vào thắng lợi hoàn toàn trở nên cụ thể, rõ ràng hơn bao giờ hết.

Nguyễn Xuân Liêm kể rằng, sau Phước Long, khi bước vào các chiến dịch tiếp theo như Xuân Lộc, Trảng Bom, Biên Hòa, tinh thần bộ đội đã khác hẳn. Không còn là tâm thế “đánh và chờ đợi”, mà là “đánh để kết thúc”. Mỗi người lính đều hiểu rằng, họ đang tham gia vào những trận đánh cuối cùng của cuộc chiến.

Về phía đối phương, Phước Long là một cú đánh mạnh vào niềm tin chiến lược. Việc không có phản ứng đáng kể từ bên ngoài sau khi thị xã thất thủ càng làm lộ rõ sự suy yếu toàn diện. Điều này đã tạo điều kiện để ta chủ động xây dựng kế hoạch tổng tiến công trên phạm vi toàn miền Nam.

Với Nguyễn Xuân Liêm, trận đánh làm thay đổi cục diện chiến tranh không phải là một khái niệm trừu tượng. Đó là những gì ông tận mắt chứng kiến: từ sự thay đổi trong ánh mắt đồng đội, trong cách chỉ huy, trong nhịp độ hành quân, cho đến cảm giác rất rõ ràng rằng ngày hòa bình đang đến gần.

Là người lính xe tăng xuất thân từ thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, Nguyễn Xuân Liêm mang theo trong mình cả sự mộc mạc của làng quê và sự cứng cỏi của thép. Chính sự kết hợp ấy đã giúp ông đứng vững trong những thời khắc mang tính bước ngoặt của lịch sử.

Khi kể lại trận Phước Long cho thế hệ sau, ông không nhấn mạnh vào chiến công cá nhân, mà nhấn mạnh vào ý nghĩa của trận đánh đối với vận mệnh dân tộc. Theo ông, lịch sử không thay đổi chỉ bởi những quyết định ở tầm cao, mà còn bởi sự kiên định, dũng cảm của những người lính ở tuyến đầu.

Trận đánh Phước Long đã khép lại một giai đoạn của chiến tranh – giai đoạn thăm dò, cầm cự – và mở ra giai đoạn tổng tiến công quyết định. Và trong sự chuyển mình ấy, người lính xe tăng Nguyễn Xuân Liêm tự hào vì mình đã góp một phần nhỏ bé nhưng trọn vẹn.

Đó là trận đánh làm thay đổi cục diện chiến tranh – không chỉ trên bản đồ, mà trong lòng mỗi người lính Việt Nam.