Trận đánh quyết liệt nhất trong Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, tiến công cứ điểm A1 là trận đánh then chốt, chi phối trực tiếp, mạnh mẽ đến toàn cục chiến dịch. Đó cũng là trận đánh điển hình nhất, khó khăn nhất, dài ngày nhất và quyết liệt nhất.
Đồi A1 cao 49m, dài 200m, rộng 80m, hình bầu dục. Quân Pháp xây dựng A1 thành một cứ điểm trọng yếu trong hệ thống phòng ngự phía Đông. Để giành thắng lợi trong trận quyết chiến chiến lược, cần phải xóa sổ hệ thống phòng ngự phía Đông của địch, chiếm lĩnh được các điểm cao, đặc biệt là A1, biến thành những trận địa uy hiếp Mường Thanh, tiêu diệt bộ phận quan trọng sinh lực địch, tạo bàn đạp để tổng công kích, tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm.
Nhiệm vụ tiến công đồi A1 được giao cho Trung đoàn 174 (Đại đoàn 316), đơn vị đã có nhiều kinh nghiệm đánh công kiên. Theo kế hoạch, Trung đoàn nổ súng tấn công đồi A1 vào ngày 30/3/1954 (cùng ngày mở màn đợt 2 của Chiến dịch Điện Biên Phủ), nhưng do đường dây điện thoại bị đứt, Trung đoàn không nhận được lệnh từ sở chỉ huy nên khi thấy pháo của trên đã chuyển sang bắn vào đồi Al theo kế hoạch hiệp đồng, tại các cứ điểm khác, các đơn vị bạn cũng đã tiến hành đột phá xong, đang chiến đấu trong tung thâm, Trung đoàn trưởng quyết định ra lệnh cho toàn bộ hỏa lực của Trung đoàn tập kích vào các vị trí theo kế hoạch, các đơn vị tiến vào vị trí xuất phát xung phong, tiến hành đánh bộc phá mở cửa. Bước vào chiến đấu chậm 35 phút so với quy định, yếu tố bất ngờ không còn, Trung đoàn tổ chức đột phá hai mũi, 21 giờ 30 phút ngày 30/3, các mũi mở cửa xong, bộ binh xung phong đánh vào cứ điểm. Địch dựa vào hầm ngầm trên đỉnh đồi chống trả quyết liệt. Trung đoàn đã tung hết lực lượng dự bị, nhưng đến sáng 31/3 chỉ chiếm được một phần đồi A1.
Ngày 31/3, địch tung lực lượng phản kích, các đơn vị bộ binh có xe tăng và không quân yểm hộ, tìm mọi cách thu hẹp phạm vi chiếm lĩnh của Trung đoàn 174. Trước tình hình đó, Bộ chỉ huy chiến dịch tăng cường Trung đoàn 102 (Đại đoàn 308) làm lực lượng chủ công tiến công đồi A1. Đêm 31/3, Trung đoàn 102 và một bộ phận của Trung đoàn 174 tiếp tục tấn công đồi A1 lần thứ 2. Cuộc chiến đấu kéo dài đến sáng 1/4/1954, ta chiếm được 2/3 ngọn đồi, nhưng ban ngày địch phản kích chiếm lại phần lớn trận địa. Đêm 1/4, ta tiếp tục tổ chức tấn công nhưng không thành công.
