Trận địa pháo Đặng Bá Hát - Khúc tráng ca trên đỉnh đồi di tích

Trong dòng chảy lịch sử của "vùng đất rồng", có những địa danh đã trở thành biểu tượng cho tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" của người thợ mỏ. Trận địa pháo 37mm trên đỉnh đồi phía trên bến phà Bãi Cháy cũ chính là một nơi như thế - nơi từng chứng kiến những trận đối đầu nghẹt thở giữa ý chí con người và sức mạnh không quân hiện đại.

1. "Tọa độ lửa" bên bờ Cửa Lục

Năm 1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, Đại đội pháo cao xạ 37mm được thành lập với 44 người lính quả cảm, dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng Đặng Bá Hát. Vị trí của trận địa mang tính chiến lược then chốt: án ngữ trên cao điểm nhìn ra vịnh Hạ Long, bến phà Bãi Cháy và cảng than Hòn Gai.

Nơi đây không chỉ là "mắt thần" canh giữ bầu trời mà còn là điểm tựa cho hàng vạn dân thị xã Hòn Gai và hệ thống sàng tuyển than đang ngày đêm hối hả chi viện cho tiền tuyến. Đối với quân thù, đây là mục tiêu trọng điểm cần san phẳng; nhưng đối với quân và dân vùng Mỏ, đây là lá chắn thép không thể xuyên thủng.

2. Khúc tráng ca trong khói lửa năm 1972

Khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 10 năm 1972 đã đi vào lịch sử đơn vị như một bài ca về sự can trường. Trong vòng 5 tháng, đại đội đã đánh tổng cộng 37 trận, bắn rơi 2 máy bay phản lực hiện đại là F4 và F8 của Mỹ, đảm bảo giao thông bến phà luôn thông suốt.

Đỉnh điểm là trận chiến ác liệt chiều ngày 12/7/1972. Trong làn mưa bom bão đạn, khi không quân Mỹ dùng chiến thuật nghi binh đánh lén vào trận địa, Đại đội trưởng Đặng Bá Hát đã bị thương rất nặng bởi mảnh bom xuyên vào bụng. Nhưng trong giây phút sinh tử ấy, người chỉ huy ấy vẫn không rời vị trí, anh dũng hy sinh ngay bên tháp pháo, giữ trọn lời thề bảo vệ vùng trời quê hương. Hình ảnh những pháo thủ còn lại, khi kính ngắm bị hỏng, đã quỳ xuống dùng mắt thường để ngắm bắn như bắn súng bộ binh là một minh chứng hùng hồn cho tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

3. Biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng

Chiến công của Đại đội 34 không chỉ là những con số về máy bay rơi hay số bom tháo gỡ (104 quả bom, phá hơn 2.500 quả bom), mà còn là biểu tượng của tinh thần xả thân. Đầu năm 1973, đơn vị vinh dự được Chủ tịch Tôn Đức Thắng gửi tặng lẵng hoa chúc mừng – một phần thưởng cao quý cho những "pháo thủ thợ mỏ".

Sự hy sinh của liệt sĩ Đặng Bá Hát đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ sau. Như lời bà Đặng Thị Huệ, con gái út của liệt sĩ, tâm sự: sự cống hiến của cha là nguồn động lực lớn lao để con cháu noi theo, sống và làm việc có trách nhiệm với xã hội. Tên anh đã không chỉ nằm lại trên bia đá, mà đã trở thành tên gọi chính thức của đơn vị: Đại đội Đặng Bá Hát.

4. Di tích của ký ức và khát vọng hòa bình

Năm 1997, trận địa pháo được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Ngày nay, đứng từ di tích, người ta có thể phóng tầm mắt thấy cầu Bãi Cháy hiện đại vắt ngang cửa biển, thấy một Hạ Long chuyển mình rực rỡ. Nhưng trong sự tĩnh lặng của những nòng pháo thép han rỉ theo thời gian, tiếng vang của lịch sử vẫn luôn hiện hữu.

Hiện nay, Đại đội tự vệ Đặng Bá Hát vẫn tiếp tục nhiệm vụ thường trực sẵn sàng chiến đấu 24/24h, canh giữ vùng trời vùng biển vùng Mỏ. Trận địa không còn tiếng bom rơi, nhưng tinh thần "không để Tổ quốc bị bất ngờ" vẫn luôn được các chiến sĩ hôm nay giữ vững như một lời hứa trước anh linh người đi trước.

Lời kết:

Hòa bình hôm nay được dệt nên từ những "thời hoa lửa" như thế. Trận địa pháo Đặng Bá Hát mãi mãi là dấu lặng kiêu hãnh giữa lòng phố biển Hạ Long. Đúng như lời thơ mà thế hệ hôm nay vẫn thầm nhắc:

“Có những phút làm nên lịch sử / Có cái chết hóa thành bất tử”

Trận địa ấy, con người ấy sẽ mãi là niềm tự hào, là bài học về lòng yêu nước sắt son cho những thế hệ trẻ như chúng tôi trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.