TRẬN ĐỊA PHÁO PHÒNG KHÔNG BÊN BỜ SÔNG HỒNG

Sông Hồng vốn hiền hòa, bồi đắp phù sa cho những cánh đồng ven bãi. Nhưng trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc, dòng sông ấy trở thành tuyến lửa, nơi những trận địa pháo phòng không ngày đêm chĩa nòng lên bầu trời.

Ông Đặng Văn Sự nhớ lại:
“Lúc đó, đứng bên sông mà nghe tiếng máy bay gầm trên đầu, mới thấy đất nước mình đang bị thử thách đến mức nào.”

Bờ sông bước vào chiến tranh

Khi Mỹ tăng cường đánh phá các tuyến giao thông và kho tàng ven sông Hồng, lực lượng phòng không nhanh chóng triển khai trận địa dọc bờ sông. Những bãi bồi cao, những gò đất ven đê được chọn làm nơi đặt pháo.

“Chỗ nào nhìn được xa, quay pháo thuận lợi là đặt,” ông Sự kể.

Sông Hồng không chỉ là dòng nước, mà là ranh giới giữa bình yên và bom đạn.

Đào công sự giữa phù sa

Đất ven sông mềm, đào hầm dễ sụt lở. Bộ đội và dân quân phải gia cố bằng gỗ, tre, bao cát. Công sự vừa làm xong có thể bị nước sông dâng làm hỏng, lại phải sửa.

“Có hôm đào ban ngày, đêm nước lên là sập,” ông Sự nói. “Sáng lại làm lại.”

Sự kiên trì ấy giúp trận địa đứng vững trước cả thiên nhiên và chiến tranh.

Pháo thủ bên dòng sông

Pháo phòng không đặt sát bờ sông, nòng pháo luôn hướng lên trời. Pháo thủ ăn ngủ ngay tại trận địa, thay nhau trực chiến.

“Ban đêm sông lặng,” ông Sự nhớ, “chỉ nghe tiếng sóng vỗ và tiếng máy bay xa dần rồi gần lại.”

Giữa không gian ấy, mỗi người lính đều hiểu rõ trách nhiệm của mình.

Những trận đánh trên không

Khi máy bay Mỹ xuất hiện, trận địa lập tức vào trạng thái chiến đấu. Tiếng lệnh, tiếng pháo, tiếng đạn xé gió hòa vào tiếng sóng sông Hồng.

“Bắn xong là nòng pháo nóng rực,” ông Sự kể. “Có lúc tay phồng rộp.”

Không phải trận nào cũng bắn rơi được máy bay, nhưng mỗi loạt pháo là một lời khẳng định: bầu trời này không dễ khuất phục.

Dân và quân cùng giữ trận địa

Người dân ven sông không đứng ngoài cuộc. Họ giúp ngụy trang pháo, tiếp tế lương thực, tải đạn, cảnh giới.

“Nhà nào có gì góp nấy,” ông Sự nói. “Cơm nắm, nước chè, củ khoai.”

Trận địa pháo là sự kết hợp của ý chí quân đội và sức dân.

Bom đạn và dòng sông

Có lần bom rơi gần bờ sông, đất đá tung lên, nước bắn cao. Một số đoạn đê bị sạt, nhưng trận địa không bỏ.

“Sông đỏ ngầu phù sa,” ông Sự nhớ lại. “Nhưng pháo vẫn ở đó.”

Dòng sông tiếp tục chảy, mang theo dấu tích của chiến tranh.

Giữ tuyến vận tải huyết mạch

Bờ sông Hồng là nơi vận chuyển lương thực, vũ khí, hàng hóa. Trận địa pháo có nhiệm vụ bảo vệ các bến bãi, cầu phà.

“Nếu sông bị cắt,” ông Sự nói, “hậu phương sẽ gặp khó.”

Ý thức ấy khiến mỗi pháo thủ luôn căng mình trước nhiệm vụ.

Sau mỗi trận bom

Khi tiếng máy bay tắt, người dân và bộ đội cùng nhau khắc phục hậu quả: lấp hố bom, sửa đê, dựng lại công sự.

“Không để gián đoạn lâu,” ông Sự khẳng định. “Làm nhanh để còn sẵn sàng.”

Chiến tranh không cho phép chậm trễ.

Dòng sông của ký ức

Ngày nay, đứng bên sông Hồng, khó ai hình dung nơi đây từng là trận địa pháo. Nhưng với những người như ông Đặng Văn Sự, mỗi khúc sông đều gắn với ký ức chiến tranh.

“Nhìn sông là nhớ đồng đội,” ông nói. “Nhớ những đêm không ngủ.”

Biểu tượng của ý chí

Trận địa pháo phòng không bên bờ sông Hồng không chỉ là một điểm chiến đấu, mà là biểu tượng của chiến tranh nhân dân miền Bắc – nơi con người, làng quê và dòng sông cùng đứng lên bảo vệ Tổ quốc.

Những ký ức ấy cần được kể lại, để dòng sông hôm nay không chỉ chảy qua phù sa, mà còn chảy qua lịch sử và lòng người.