Trận địa pháo Phủ Lý và lá thư cuối cùng gửi con gái
Trước trận đánh lịch sử tại đèo Cha Lo (Quảng Bình), Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân từng cùng đơn vị trải qua những ngày tháng chiến đấu ngoan cường bảo vệ bầu trời Phủ Lý (Hà Nam). Câu chuyện ghi lại ký ức của người đồng đội Nguyễn Tri Phương về đêm lặng gió trên trận địa, nơi người chính trị viên trẻ ngồi dưới ánh đèn dầu tranh thủ viết lá thư chan chứa tình phụ tử gửi về cho con gái nhỏ trước khi bước vào những mùa chiến dịch khốc liệt.
Trong ký ức của cựu chiến binh Nguyễn Tri Phương, những năm tháng chiến đấu tại Đại đội 3 pháo cao xạ không chỉ có tiếng gầm xé trời của máy bay Mỹ hay mùi thuốc súng khét nẹt, mà còn có những phút trầm lắng thiêng liêng bên người Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân.
Khoảng giữa năm 1964, đơn vị đóng quân tại khu vực trọng điểm giao thông Phủ Lý (Hà Nam) để bảo vệ các tuyến cầu đường huyết mạch. Ban ngày, không quân Mỹ liên tục trút bom đạn xuống hòng cắt đứt tuyến chi viện. Đêm xuống, trận địa mới trở lại vẻ tĩnh mịch vốn có.
Ông Nguyễn Tri Phương nhớ lại, sau mỗi giờ đi tuần tra kiểm tra các hầm pháo, Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân lại trở về chiếc hầm âm gầm đất. Dưới ánh đèn dầu tù mờ làm từ vỏ đạn pháo, anh cẩn thận mở cuốn sổ tay nhỏ, nén cơn mệt mỏi sau một ngày đấu pháo căng thẳng để viết thư về quê nhà.
Một đêm trước khi đơn vị nhận lệnh hành quân gấp vào chiến trường Quảng Bình, ông Phương bước vào hầm trình báo và thấy anh Xuân đang ngắm nhìn tấm ảnh nhỏ của cô con gái Nguyễn Thị Thanh. Anh Xuân mỉm cười xoa đầu người pháo thủ trẻ rồi xúc động nói: "Phương này, đời người lính chúng ta đi chiến đấu là để sau này các con, các cháu được sống dưới bầu trời tự do, không còn bóng máy bay thù. Anh chỉ mong chiến dịch này xong, đất nước yên bình để về bế con gái một lần trọn vẹn."
Lá thư đêm đó anh gửi về quê nhà mang theo những lời dặn dò chất chứa yêu thương gửi cho vợ và con gái, cùng niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng.
Không lâu sau đêm dừng chân ấy, đơn vị tiến vào đèo Cha Lo (Quảng Bình). Trận đánh ác liệt ngày 18/11/1964 diễn ra, Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng nhưng vẫn dũng cảm đứng dậy hô vang khẩu lệnh bất tử: "Nhằm thẳng quân thù, bắn!" trước khi trút hơi thở cuối cùng.
Ông Nguyễn Tri Phương cùng đồng đội tiếp tục ôm cây pháo cao xạ chiến đấu suốt những năm tháng sau đó. Mỗi lần nhớ về người chính trị viên anh hùng, trong tâm trí ông Phương không chỉ có hình ảnh uy nghi, đanh thép trên mâm pháo, mà còn có hình ảnh người cha hiền từ dưới ánh đèn dầu nơi trận địa Phủ Lý — một biểu tượng đẹp đẽ và vẹn tròn của người lính thời hoa lửa: kiên cường trước kẻ thù nhưng dạt dào tình thương yêu cuộc sống.
