Trần Đình Long – Người cố vấn thầm lặng của Khởi nghĩa Hà Nội
Trần Đình Long là nhà cách mạng kiên trung, vừa có nhiều đóng góp thầm lặng cho khởi nghĩa Hà Nội năm 1945, vừa để lại câu chuyện tình sâu sắc giữa những năm tháng đấu tranh gian khổ.
Là một trong những người có mối quan hệ thân thiết với gia đình ông Trần Đình Long, nguyên cố vấn của Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội, ông Trần Kiến Quốc (con trai nhà cách mạng Trần Tử Bình), được đại diện gia đình nhà cách mạng Trần Đình Long ủy quyền chia sẻ về những đóng góp của ông tại tọa đàm Báo Nhân Dân.
Ông Quốc cho biết, nhóm “đại gia đình Ủy ban Quân sự Cách mạng” đã hình thành từ hàng chục năm nay, nhưng vẫn luôn đau đáu vì thiếu vắng gia đình bác Trần Đình Long. Phải đến năm 2024, qua bạn bè tại Australia, ông mới liên lạc được với ông Trần Đình Lương (con trai ông Trần Đình Long).
Nói về những đóng góp của nhà cách mạng Trần Đình Long, ông Quốc chia sẻ: Bác Long sinh năm 1904, là người lớn tuổi nhất trong Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội khi ấy, 41 tuổi. Học tại Nam Định, sau đó sang Campuchia rồi du học Pháp. Tại đây, bác tham gia phong trào cộng sản, là đảng viên Đảng Cộng sản Pháp, và được cử sang học tại Đại học Viễn Đông (Moscow) giai đoạn 1928–1931.
Trở về Việt Nam, ông Trần Đình Long hoạt động trong báo chí công khai của Đảng ta cùng các đồng chí Trường Chinh, Trần Huy Liệu có nhiều đóng góp trong công tác báo chí… Nhiều lần bị địch bắt, cho đến năm 1940, ông Long bị bắt lần thứ ba và đày lên Sơn La. Tại nhà tù Sơn La, ông vẫn kiên trì hoạt động. Tháng 3/1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, Chi ủy Sơn La đã đấu tranh với cai ngục Pháp yêu cầu trả tự do, ông Long trở về Hà Nội, ngay lập tức liên lạc với Xứ ủy để tiếp tục hoạt động Cách mạng.
Sau Hội nghị Xứ ủy Bắc Kỳ tại Vạn Phúc (Hà Đông) quyết định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội, ông Long được mời tham gia với vai trò cố vấn.
Hồi tưởng về câu chuyện tình của nhà cách mạng Trần Đình Long, ông Quốc bồi hồi kể lại: Bác Long cưới một người con gái Hà Nội tên là Phương. Hai ông bà hẹn thề “sinh con sẽ đặt tên theo lối chơi chữ lồng ngược với Long-Phương”. Sau đó năm 1938, bà đã sinh con gái đầu tiên đặt tên là Phong (là tên ghép Ph + ong).
Năm 1940, khi ông Long bị đày lên Sơn La, bà Phương vẫn kiên trì thăm nuôi, gửi thuốc lá, đường, muối, để cho đồng bào dân tộc dựng cho ông một căn lều nhỏ trong rừng bản Hẹo. Mỗi khi đoàn tù chính trị đi lấy củi, bà lại lót tay quản tù để có thể gặp ông. Thời gian sau, ông nhận được thư từ Hà Nội báo tin bà sinh con trai tên là Lương (ghép chữ L + ương) kết quả của mối tình bền chặt.
