TRẬN ĐỒNG DÙ 26-2-1969 – ĐẶC CÔNG 429 TẬP KÍCH CĂN CỨ SƯ ĐOÀN 25 MỸ TẠI CỦ CHI

Thời kỳ lịch sử

26-2-1969 – Kháng chiến chống Mỹ, chiến trường Củ Chi – Gia Định.
PHẦN I – ĐỒNG DÙ, “LÁ CHẮN” PHÍA TÂY BẮC SÀI GÒN

Cuối những năm 1960, Củ Chi là một trong những địa bàn chiến lược ở phía tây bắc Sài Gòn.

Từ đây, lực lượng Mỹ có thể kiểm soát các tuyến đường hướng về Tây Ninh, Hậu Nghĩa và vùng biên giới Campuchia.

Và giữa vùng đất ấy có Đồng Dù.

Đối với quân Mỹ, Đồng Dù không đơn thuần là một doanh trại.

Đó là căn cứ của Sư đoàn bộ binh 25 Mỹ, một trong những lực lượng chủ lực của Mỹ tại miền Nam.

Sở chỉ huy sư đoàn nằm trong căn cứ.

Bên cạnh đó là các đơn vị chiến đấu, pháo binh, thiết giáp, sân bay trực thăng và hệ thống hậu cần.

Báo Quân đội nhân dân mô tả căn cứ Đồng Dù khi ấy có khoảng 6.100 quân, Sở Chỉ huy Sư đoàn và Lữ đoàn 2, sân bay, trận địa pháo, bãi xe cơ giới; hệ thống phòng thủ gồm nhiều lớp rào thép gai và hàng trăm lô cốt, ụ súng.

Đó là một mục tiêu đặc biệt khó đánh.

Muốn vào được bên trong phải vượt qua hàng rào.

Qua bãi mìn.

Qua những chốt gác.

Qua các tuyến tuần tra.

Và sau tất cả những lớp phòng thủ ấy là một căn cứ quân sự được bảo vệ nghiêm ngặt.

Nhưng chính vì Đồng Dù quan trọng nên nó trở thành mục tiêu của lực lượng đặc công.

Nếu đánh được Đồng Dù, không chỉ gây thiệt hại cho một căn cứ.

Đó còn là một đòn đánh vào một đầu não quân sự quan trọng của Mỹ ở khu vực Củ Chi.

Và nhiệm vụ ấy được giao cho những người lính đặc công.

Chú thích ảnh: Căn cứ Đồng Dù và Sở chỉ huy Sư đoàn 25 Mỹ tại Củ Chi trong thời kỳ chiến tranh. Đây là tư liệu cùng thời kỳ, giúp hình dung quy mô căn cứ.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Sư đoàn 25 Mỹ; U.S. Army Center of Military History; TTXVN.

PHẦN II – NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC TRẬN ĐÁNH

Một căn cứ lớn như Đồng Dù không thể đánh bằng cách lao thẳng vào hàng rào.

Đặc công phải làm một việc khác trước.

Trinh sát.

Những người lính phải tìm hiểu hệ thống phòng thủ.

Nhìn từng lớp rào.

Theo dõi đường tuần tra.

Tìm những khoảng trống.

Tìm những nơi có thể tiếp cận.

Và quan trọng nhất, phải xác định được mục tiêu bên trong.

Theo các tư liệu về trận Đồng Dù, lực lượng đặc công đã nghiên cứu kỹ hệ thống phòng thủ trước khi tiến công. Đêm 25-2, đội hình được chia thành nhiều mũi, bí mật tiếp cận căn cứ.

Những người lính ấy phải di chuyển trong bóng tối.

Không ánh đèn.

Không tiếng động.

Một tiếng động bất thường có thể khiến cả đội hình bị phát hiện.

Một ánh sáng lóe lên có thể phá hỏng hàng tháng chuẩn bị.

Và một người lính đặc công hiểu rằng:

điều quan trọng nhất trước giờ nổ súng là không để đối phương biết mình đang ở đâu.

Rạng sáng đang đến gần.

Những người lính đã vào vị trí.

Bên trong căn cứ, lính Mỹ vẫn sinh hoạt như thường lệ.

Có người đang ngủ.

Có người trực chiến.

Có người đang làm nhiệm vụ.

Họ không biết rằng ở phía bên kia những lớp rào, một lực lượng đã áp sát.

Đêm 25 tháng 2 chuyển sang ngày 26 tháng 2.

Và Đồng Dù chuẩn bị bước vào một trong những trận đánh dữ dội nhất của mình.

Chú thích ảnh: Hình ảnh tư liệu về lực lượng đặc công/công binh chiến đấu trong chiến tranh Việt Nam và hệ thống phòng thủ căn cứ. Ảnh dùng để tái hiện phương thức chiến đấu, không khẳng định là ảnh chụp chính xác đội hình tiến vào Đồng Dù đêm 25-2-1969.

Nguồn: Tư liệu chiến tranh Việt Nam; đối chiếu với các tài liệu về trận Đồng Dù.

PHẦN III – RẠNG SÁNG 26-2-1969

Khoảng 4 giờ sáng, Đồng Dù bắt đầu rung chuyển.

Tài liệu tác chiến của Sư đoàn 25 Mỹ ghi nhận lúc 4 giờ 30, căn cứ bắt đầu hứng rocket 122mm, rocket 107mm và hỏa lực 75mm; đến khoảng 4 giờ 45, lực lượng đối phương đã thâm nhập được vào khu vực phía đông nam căn cứ.

Ở phía bên trong, những người lính đặc công đã xuất hiện.

Đây không còn là một cuộc pháo kích từ xa.

Đó là một cuộc đột nhập.

Các mũi tiến công đánh vào những mục tiêu đã được xác định.

Sở chỉ huy.

Khu thông tin.

Khu sân bay.

Kho tàng.

Trận địa pháo.

Bãi phương tiện.

Mỗi mục tiêu có ý nghĩa riêng.

Đánh vào thông tin là làm rối loạn chỉ huy.

Đánh vào sân bay là đánh vào khả năng cơ động.

Đánh vào kho là đánh vào hậu cần.

Và đánh vào sở chỉ huy là nhằm gây tổn thất trực tiếp cho bộ máy chỉ huy của căn cứ.

Những tiếng nổ liên tiếp vang lên giữa căn cứ.

Rồi lửa.

Rồi khói.

Một trong những mục tiêu chịu thiệt hại nặng là khu vực máy bay trực thăng.

Theo báo cáo chính thức của phía Mỹ, 9 chiếc CH-47 Chinook bị phá hủy và 2 chiếc khác bị hư hỏng.

Đây là một chi tiết đặc biệt quan trọng.

CH-47 là loại trực thăng vận tải hạng nặng, có khả năng chở quân, phương tiện và hàng hóa.

Việc mất 9 chiếc trong một trận đánh không phải một thiệt hại nhỏ.

Nó cho thấy các chiến sĩ đột nhập đã đánh trúng một mục tiêu có giá trị lớn.

Nhưng trận đánh không kéo dài vô tận.

Lực lượng phòng thủ nhanh chóng phản ứng.

Trực thăng vũ trang xuất hiện.

Lực lượng phản ứng nhanh được đưa vào.

Hỏa lực từ các vị trí khác trong căn cứ bắt đầu dồn về khu vực bị đột nhập.

Những người lính đặc công lúc này phải đối mặt với một nhiệm vụ khó không kém lúc tiến vào:

rút khỏi căn cứ.

Chú thích ảnh: Trực thăng CH-47 Chinook tại khu vực Củ Chi trong thời kỳ chiến tranh. Tài liệu tác chiến Mỹ xác nhận 9 CH-47 bị phá hủy và 2 chiếc bị hư hỏng trong trận Đồng Dù ngày 26-2-1969.

Nguồn: U.S. Army records; Vietnam Helicopter Pilots Association; tư liệu Sư đoàn 25 Mỹ.

PHẦN IV – TRẬN ĐÁNH TRONG VÒNG VÂY

Khi những tiếng nổ đầu tiên vang lên, lực lượng phòng thủ đã hiểu rằng có người lọt vào bên trong.

Nhưng việc xác định chính xác đối phương ở đâu không đơn giản.

Đêm tối.

Khói.

Tiếng súng.

Tiếng nổ.

Những người lính đặc công di chuyển giữa các công trình.

Từ phía Mỹ, lực lượng phản ứng nhanh được điều động.

Theo tài liệu tác chiến, khoảng 4 giờ 25 phút, phía Mỹ xác định lực lượng NVA đã ở bên trong căn cứ và triển khai lực lượng phản ứng. Đến khoảng 6 giờ 30, giao tranh chính đã giảm xuống, chỉ còn hỏa lực bắn tỉa rải rác.

Như vậy, trận đánh chủ yếu diễn ra trong vài giờ.

Nhưng vài giờ ấy đủ để làm rung chuyển cả căn cứ.

Phía Mỹ ghi nhận:

• 9 CH-47 bị phá hủy;

Cần giữ một khoảng cách với các con số thương vong của chiến tranh.

Bởi con số do mỗi bên ghi nhận có thể khác nhau.

Vì vậy, với bộ câu chuyện này, chúng ta chỉ sử dụng những số liệu có tài liệu cụ thể và ghi rõ đó là số liệu do phía nào báo cáo.

Điều chắc chắn là trận đánh đã gây thiệt hại lớn cho căn cứ.

Nhưng cũng có một sự thật khác.

Không phải tất cả những người bước vào Đồng Dù đều trở ra.

Đặc công là lực lượng đánh sâu vào nơi hiểm yếu nhất.

Và khi bị phát hiện, họ thường phải chiến đấu trong điều kiện cực kỳ bất lợi.

Những người lính đã tiến vào trong đêm.

Đến khi trời sáng, nhiều người đã không còn.

Đó là cái giá của một trận đánh mà lịch sử đôi khi chỉ ghi lại bằng vài dòng:

“Đột nhập căn cứ. Phá hủy mục tiêu. Rút lui.”

Nhưng phía sau bốn chữ “rút lui” ấy có thể là cả một cuộc chiến sinh tử.

Chú thích ảnh: Căn cứ Củ Chi và binh sĩ Sư đoàn 25 Mỹ trong năm 1969. Hình ảnh minh họa bối cảnh trận chiến, không gán nhân vật cụ thể vào trận Đồng Dù nếu nguồn không xác nhận.

Nguồn: U.S. Army; tư liệu Sư đoàn 25 Mỹ; Vietnam Helicopter Pilots Association.

PHẦN V – ĐÒN ĐÁNH VÀO MỘT CĂN CỨ KHỔNG LỒ

Trận Đồng Dù có một ý nghĩa lớn hơn số lượng máy bay bị phá hủy.

Nó cho thấy một căn cứ được bảo vệ nhiều lớp vẫn có thể bị lực lượng đặc công thâm nhập.

Đây chính là giá trị của nghệ thuật đặc công.

Không đánh bằng quân số đông.

Không dùng đội hình lớn.

Mà tìm đúng điểm yếu.

Luồn qua.

Đánh nhanh.

Đánh vào nơi hiểm yếu.

Rồi tìm đường thoát.

Báo Quân đội nhân dân gọi trận Đồng Dù ngày 26-2-1969 là một trận tập kích bí mật, trong đó Tiểu đoàn đặc công 3 trực thuộc Miền, Tiểu đoàn đặc công 28 thuộc Sư đoàn 7 và một tiểu đoàn pháo, cối hỗn hợp phối hợp đánh vào căn cứ Sư đoàn 25 Mỹ.

Trong khi đó, TTXVN xác nhận Lữ đoàn Đặc công 429, vừa thành lập, đã phối hợp với Tiểu đoàn 28 và pháo binh Miền mở cuộc tập kích vào Đồng Dù.

Có một điểm cần lưu ý về các nguồn:

Một số tài liệu hiện nay gọi lực lượng chủ công là Lữ đoàn Đặc công 429, trong khi các tài liệu quân sự khác gọi Tiểu đoàn đặc công 3 trực thuộc Miền.

Vì vậy, trong câu chuyện này không cố làm cho các cách gọi ấy thành một tổ chức duy nhất.

Điều quan trọng được các nguồn thống nhất là:

đặc công là lực lượng đột nhập chủ yếu, phối hợp với Tiểu đoàn 28 và hỏa lực pháo binh; mục tiêu là căn cứ Đồng Dù của Sư đoàn 25 Mỹ.

Và đó là điều làm nên giá trị của trận đánh.

Không phải “phá hủy toàn bộ căn cứ”.

Không phải “tiêu diệt toàn bộ sở chỉ huy”.

Mà là đột nhập thành công một căn cứ quân sự cực mạnh, đánh trúng nhiều mục tiêu quan trọng và gây thiệt hại đáng kể cho đối phương.

Chú thích ảnh: Tư liệu về Lữ đoàn Đặc công 429 và truyền thống chiến đấu của đơn vị. TTXVN xác nhận trận Đồng Dù ngày 26-2-1969 là một trong những chiến công đầu tiên của đơn vị sau khi thành lập.

Nguồn: TTXVN và Báo Quân đội nhân dân.

LỜI KẾT – ĐỒNG DÙ VÀ NHỮNG NGƯỜI ĐI VÀO TRONG ĐÊM

Có những trận đánh được nhớ bằng một vùng đất.

Có những trận đánh được nhớ bằng một con số.

Và có những trận đánh được nhớ bằng cách người lính đã đi vào đó.

Đồng Dù là một trận đánh như thế.

Đêm 25-2-1969, những người lính đặc công bắt đầu tiếp cận một căn cứ được phòng thủ dày đặc.

Họ biết phía trước là hàng rào.

Lô cốt.

Bãi mìn.

Tuần tra.

Và bên trong là một lực lượng Mỹ rất lớn.

Nhưng họ vẫn đi.

Không phải vì họ không biết sợ.

Mà vì họ hiểu nhiệm vụ của mình.

Rạng sáng 26-2, những tiếng nổ vang lên.

Căn cứ Đồng Dù bừng tỉnh.

Những chiếc CH-47 cháy trên sân bay.

Kho tàng và các khu vực trọng yếu bị đánh phá.

Bộ máy phòng thủ phải lập tức chuyển sang đối phó với một lực lượng đã lọt vào bên trong.

Rồi trời sáng.

Cuộc chiến kết thúc.

Những người còn sống tìm đường trở về.

Nhưng có những người không trở lại.

Và đó là phần chúng ta không được phép quên khi kể một câu chuyện chiến thắng.

Bởi phía sau một chiến công luôn có một cái giá.

Một người lính đặc công khi bước qua hàng rào Đồng Dù không biết liệu mình có nhìn thấy bình minh hay không.

Nhưng họ vẫn bước.

Có lẽ đó là hình ảnh đẹp nhất của những người lính đặc công thời hoa lửa:

đi vào nơi nguy hiểm nhất, không phải để tìm cái chết, mà để hoàn thành nhiệm vụ và đưa đồng đội trở về.

Ngày nay, Đồng Dù không còn là căn cứ Mỹ như năm 1969.

Củ Chi đã thay đổi.

Những con đường xưa đã khác.

Nhưng vùng đất ấy vẫn còn trong ký ức của những người từng chiến đấu.

Và mỗi khi nhắc đến trận Đồng Dù, chúng ta không chỉ nên nhớ rằng 9 chiếc CH-47 đã bị phá hủy.

Hãy nhớ cả những người đã đi qua hàng rào trong đêm.

Những người đã chiến đấu khi trời chưa sáng.

Những người đã trở về.

Và những người nằm lại.

Bởi lịch sử của một trận đánh không chỉ nằm ở mục tiêu bị phá hủy.

Lịch sử nằm ở con người đã bước vào trận đánh ấy.

Chú thích ảnh: Khu vực Đồng Dù – Củ Chi ngày nay, nơi từng diễn ra trận tập kích ngày 26-2-1969.

Nguồn: Tư liệu địa phương Củ Chi và tư liệu lịch sử về căn cứ Đồng Dù; đối chiếu với các tài liệu TTXVN và Quân đội nhân dân về trận đánh.