TRẬN ĐÔNG KHÊ – CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI 1950

Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp mở cánh cửa biên giới

Mô tả ngắn:
Tháng 9/1950, quân đội Việt Minh mở Chiến dịch Biên giới nhằm phá thế bao vây của quân Pháp, mở rộng căn cứ địa và khai thông tuyến biên giới với Trung Quốc. Trận Đông Khê là trận đánh mở màn và có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ chiến dịch. Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp giữ cương vị Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy Mặt trận.

Thời kỳ lịch sử:
Tháng 9 – tháng 10 năm 1950.

Chỉ huy:

• Tổng chỉ huy: Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

1. Vì sao phải mở Chiến dịch Biên giới?

Sau những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, tình hình có sự thay đổi.

Quân đội Việt Nam đã trưởng thành hơn.

Những đơn vị chủ lực ngày càng có khả năng tiến hành các trận đánh quy mô lớn.

Tuy nhiên, quân Pháp vẫn kiểm soát một hệ thống cứ điểm dọc biên giới phía Bắc.

Tuyến đường Cao Bằng – Đông Khê – Thất Khê – Lạng Sơn trở thành một tuyến phòng thủ quan trọng.

Phía Pháp có thể sử dụng tuyến này để kiểm soát khu vực biên giới và hạn chế sự liên lạc của Việt Minh với bên ngoài.

Trong khi đó, phía Việt Nam cần mở rộng căn cứ địa Việt Bắc và tạo điều kiện để tiếp nhận sự giúp đỡ từ quốc tế.

Vì vậy, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950.

Và người được giao trực tiếp chỉ huy chiến dịch là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

2. Bác Hồ ra mặt trận

Chiến dịch lần này có một hình ảnh đặc biệt.

Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận.

Người đi cùng bộ đội, theo dõi tình hình và động viên chiến sĩ.

Hình ảnh Bác Hồ trên đường ra mặt trận đã trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng của Chiến dịch Biên giới 1950.

Bác không chỉ đến để động viên.

Người trực tiếp quan tâm đến tình hình chiến đấu và công tác chuẩn bị.

Đối với cán bộ, chiến sĩ, sự có mặt của Bác là nguồn động viên tinh thần rất lớn.

Trong khi đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch phải giải quyết một vấn đề rất khó:

Đánh vào đâu trước?

3. Vì sao chọn Đông Khê?

Trên tuyến Cao Bằng – Lạng Sơn, Đông Khê nằm ở vị trí quan trọng.

Nếu đánh Đông Khê thành công, quân Việt Minh có thể:

• Phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Pháp.

Đây là điểm rất quan trọng trong cách đánh của Võ Nguyên Giáp.

Ông không chỉ muốn chiếm một cứ điểm.

Ông muốn biến việc đánh Đông Khê thành một cái bẫy để kéo lực lượng Pháp vào trận địa mà quân Việt Minh đã chuẩn bị.

4. Đêm trước trận đánh

Đêm 15/9/1950.

Các đơn vị Việt Minh âm thầm tiến về phía Đông Khê.

Đường hành quân chủ yếu qua rừng núi.

Không có những con đường rộng như ngày nay.

Pháo binh phải được đưa vào vị trí bằng một nỗ lực hậu cần rất lớn.

Bộ đội hành quân trong đêm.

Nhiều chiến sĩ mang theo súng, đạn, lương thực.

Ở phía trước là hệ thống công sự của quân Pháp.

Ở phía sau là những tuyến đường vận chuyển kéo dài hàng chục, hàng trăm kilômét.

Tất cả chờ thời điểm nổ súng.

5. Trận đánh bắt đầu

Sáng 16/9/1950, quân Việt Minh bắt đầu tiến công Đông Khê.

Pháo binh khai hỏa.

Các vị trí phòng thủ của quân Pháp bị bắn phá.

Sau đó bộ binh tiến lên.

Đông Khê không phải là một vị trí dễ đánh.

Quân Pháp có hệ thống công sự và hỏa lực phòng thủ.

Các chiến sĩ Việt Minh phải từng bước tiếp cận.

Có những vị trí phải chiến đấu giằng co.

Có nơi quân Pháp tổ chức phản kích.

Nhưng quân Việt Minh tiếp tục áp sát.

6. Trận đánh giằng co

Trong nhiều giờ, chiến sự diễn ra rất quyết liệt.

Các đơn vị Việt Minh phải phá từng tuyến phòng thủ.

Quân Pháp cố gắng giữ các vị trí quan trọng.

Nhưng lợi thế của quân Pháp bắt đầu giảm dần khi các vị trí phòng thủ bị cô lập.

Đến ngày 18/9, quân Việt Minh cơ bản làm chủ Đông Khê.

Cứ điểm Đông Khê thất thủ.

Đây là thắng lợi rất quan trọng.

Nhưng Võ Nguyên Giáp biết rằng:

Trận Đông Khê mới chỉ là bước đầu.

Phần quan trọng hơn của chiến dịch đang ở phía trước.

7. Quân Pháp phải đưa quân ứng cứu

Khi Đông Khê thất thủ, quân Pháp tại Cao Bằng bị đặt vào tình thế nguy hiểm.

Nếu ở lại Cao Bằng, họ có nguy cơ bị cô lập.

Nếu rút khỏi Cao Bằng, họ phải đi qua khu vực Đông Khê – nơi quân Việt Minh đang kiểm soát.

Bộ chỉ huy Pháp quyết định tổ chức lực lượng để giải vây.

Một lực lượng từ Thất Khê tiến lên.

Trong khi đó, quân Pháp ở Cao Bằng cũng được lệnh rút xuống.

Đây chính là tình huống mà Võ Nguyên Giáp chờ đợi.

8. Cái bẫy được khép lại

Quân Việt Minh không vội vàng đánh ngay.

Các đơn vị chủ lực bố trí trên những khu vực có địa hình thuận lợi.

Rừng núi trở thành trận địa.

Các đơn vị Pháp hành quân trong đội hình kéo dài.

Khi tiến vào khu vực phục kích, họ bắt đầu bị đánh từ nhiều hướng.

Một số đơn vị bị chia cắt.

Các tuyến liên lạc bị ảnh hưởng.

Địa hình khiến việc triển khai đội hình của quân Pháp gặp khó khăn.

Quân Việt Minh liên tục đánh rồi cơ động sang vị trí khác.

Quân Pháp cố gắng phá vòng vây.

Nhưng càng di chuyển, họ càng bị kéo sâu vào trận địa.

9. Từ đánh cứ điểm sang đánh quân cơ động

Đây chính là điểm đặc sắc của Chiến dịch Biên giới 1950.

Nếu chỉ đánh Đông Khê rồi dừng lại, quân Việt Minh mới chỉ giành được một cứ điểm.

Nhưng Võ Nguyên Giáp muốn nhiều hơn.

Ông muốn tiêu diệt lực lượng cơ động của quân Pháp.

Vì vậy, sau khi Đông Khê thất thủ, quân Việt Minh chuyển sang đánh các lực lượng ứng cứu.

Những trận đánh liên tiếp khiến quân Pháp chịu tổn thất nặng.

Đội hình bị phá vỡ.

Tinh thần chiến đấu suy giảm.

Khả năng tổ chức cứu viện ngày càng khó khăn.

10. Cao Bằng bị cô lập

Trong lúc quân Pháp cố gắng cứu viện, lực lượng tại Cao Bằng cũng rơi vào tình thế ngày càng nguy hiểm.

Cuối cùng, quân Pháp phải bỏ Cao Bằng.

Một đoàn quân rút khỏi khu vực này nhưng bị lực lượng Việt Minh truy kích và phục kích.

Toàn bộ tuyến phòng thủ biên giới của Pháp bị chấn động.

Đây không còn là một trận đánh nhỏ.

Nó trở thành một chiến dịch lớn làm thay đổi cục diện chiến trường miền Bắc.

11. Chiến thắng của Chiến dịch Biên giới

Đến tháng 10/1950, Chiến dịch Biên giới kết thúc.

Quân Việt Minh giành quyền kiểm soát một khu vực quan trọng dọc biên giới.

Nhiều vị trí quân Pháp bị tiêu diệt hoặc buộc phải rút bỏ.

Quan trọng hơn, tuyến biên giới phía Bắc được khai thông.

Việt Minh có điều kiện thuận lợi hơn để nhận sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Căn cứ địa Việt Bắc được mở rộng.

Lực lượng chủ lực Việt Nam trưởng thành rõ rệt sau chiến dịch.

12. Một bước ngoặt trong sự nghiệp của Đại tướng

Chiến dịch Biên giới 1950 có ý nghĩa đặc biệt đối với Võ Nguyên Giáp.

Đây là chiến dịch quy mô lớn đầu tiên mà quân đội Việt Minh chủ động mở để đánh vào một hệ thống phòng thủ của quân Pháp.

Đại tướng phải giải quyết rất nhiều vấn đề:

Chọn mục tiêu.

Tập trung lực lượng.

Bảo đảm hậu cần.

Tổ chức pháo binh.

Đánh cứ điểm.

Đánh quân ứng cứu.

Tổ chức truy kích.

Và quan trọng nhất:

biến một trận đánh thành một chiến dịch có khả năng thay đổi toàn bộ cục diện chiến trường.

13. Ý nghĩa lịch sử

Chiến thắng Biên giới Thu – Đông 1950 đánh dấu một bước phát triển quan trọng của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Từ đây, quân đội Việt Nam ngày càng có khả năng mở những chiến dịch quy mô lớn.

Nếu Việt Bắc 1947 là cuộc chiến bảo vệ căn cứ địa, thì Biên giới 1950 là bước chuyển sang thế chủ động tiến công ở quy mô lớn hơn.

Và chỉ hơn ba năm sau, Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ đứng trước một chiến trường lớn hơn rất nhiều:

Điện Biên Phủ.

Một chiến trường mà ở đó ông sẽ phải đưa ra một trong những quyết định nổi tiếng nhất trong lịch sử quân sự Việt Nam:

Chuyển từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.