Trận đốt tàu L'Espérance và khí tiết bất khuất trước pháp trường

Nguyễn Trung Trực sinh ra tại Phủ Lăng, tỉnh Bình Định, sau cùng gia đình vào Nam Bộ sinh sống tại vùng Vàm Cỏ Đông (Long An). Khi thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm Nam Kỳ, ông đứng lên chiêu mộ nghĩa binh kháng Pháp.

Ngày 10/12/1861, Nguyễn Trung Trực đã chỉ huy nghĩa quân tổ chức một trận tập kích táo bạo trên sông Vàm Cỏ Đông (đoạn chảy qua Nhật Tảo). Bằng sự mưu trí, ông giả làm đoàn thuyền buôn áp sát tàu chiến L'Espérance (Hy Vọng) của Pháp. Khi đến gần, nghĩa quân bất ngờ đổ bộ, dùng trảo móc cố định tàu địch rồi xông lên diệt gọn quân Pháp và châm lửa đốt cháy hoàn toàn chiếc tiểu hạm hiện đại này. Đây là chiến công vang dội đầu tiên đánh chìm tàu chiến Pháp trên sông ngòi Nam Bộ.

Sau chiến công Nhật Tảo, ông tiếp tục di chuyển về miền Tây, xây dựng căn cứ ở Rạch Giá và Phú Quốc. Tháng 6/1868, ông chỉ huy nghĩa quân đánh úp đồn Rạch Giá, diệt tên Tỉnh trưởng cùng toàn bộ quân Pháp trong đồn. Bị tổn thất nặng nề, Pháp tập trung lực lượng vây hãm đảo Phú Quốc. Để bảo vệ nhân dân và nghĩa quân bị bao vây, Nguyễn Trung Trực đã ra nộp mình cho địch.

Thực dân Pháp tìm mọi cách mua chuộc, hứa hẹn phong quan tiến chức nếu ông chịu hợp tác. Đáp lại sự dụ dỗ đó, ông đã khinh bỉ tuyên bố một câu nói đi vào lịch sử: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây". Ngày 27/10/1868, thực dân Pháp đưa ông ra hành quyết tại Rạch Giá. Sự hy sinh bất khuất của ông trở thành ngọn lửa yêu nước truyền lại cho muôn đời sau.