Trần Dụ Châu - Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam

Trần Dụ Châu sinh năm 1906 tại tỉnh Nghệ An. Năm 1930, ông làm Thư ký cho Tòa sứ Pháp, viết bài cho báo Thanh – Nghệ – Tĩnh; sau cùng Tòa sứ cho ông thôi việc. Năm 1932, Trần Dụ Châu làm nhân viên Quận Hỏa xa Bắc Trung Kỳ; rồi được thăng lên làm Trưởng phòng Kế toán Quận Hỏa xa Bắc Trung Kỳ sau sự kiện Nhật đảo chính Pháp (1945). Nhờ quen biết với người Nhật, ông lấy được một kho vải ở huyện Đức Phong, ròi bán đi có tiền mua một biệt thự ở Đà Lạt. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông đã hiến một phần tài sản của mình cho nhà nước, bắt đầu làm việc cho Việt Minh, hoạt động trong Uỷ ban Công sở Nha Hoả xa Việt Nam và Hội Công nhân Cứu quốc Hoả xa. Trong Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, ngày Toàn quốc kháng chiến, ông ra miền Bắc, được giao việc chạy một kho hàng lớn hơn ngàn tấn gạo, muối ở Vân Đình, Hà Đông, đưa lên Việt Bắc cho bộ đội. Sau một thời gian làm tốt việc cung cấp lương thực, trang bị cho bộ đội, ông được phong quân hàm đại tá, làm giám đốc Nha Quân nhu. Thời gian này, Châu dần sa ngã, "tiếng tăm ăn chơi nổi như cồn".

Trong đợt cải tổ Bộ Quốc phòng ngày 18 tháng 6 năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh để Đại tá Trần Dụ Châu tiếp tục giữ chức Giám đốc Nha Quân nhu. Sắc lệnh này cũng bổ nhiệm ông giữ chức Quân nhu Cục trưởng, chiếu theo sắc lệnh số 36-SL ngày 19 tháng 3 năm 1947.
Sau khi dự đám cưới do Trần Dụ Châu làm chủ hôn về, nhà thơ Đoàn Phú Tứ đã viết thư lên Chủ tịch Hồ Chí Minh tố cáo Châu tham nhũng. Tòa án quân sự được thiết lập ngay tại khu vực hội trường đó khoảng một tuần sau. Ngày 5 tháng 9 năm 1950, phiên toà xét xử Trần Dụ Châu, Lê Sĩ Cửu (trợ lý của Châu), cùng Bùi Minh Chân (bí thư của Châu và chú rể đám cưới hôm ấy) về tội tham ô làm thất thoát số tiền lớn của công quỹ được tiến hành. Đoàn Phú Tứ cũng được mời tham dự phiên toà. Thiếu tướng Chu Văn Tấn làm Chánh án còn 2 ông Phạm Ngọc Hải, Giám đốc Tư pháp Liên khu Việt Bắc và Trần Tấn, Phó Cục trưởng Cục Quân nhu giữ chức Hội thẩm viên. Thiếu tướng Trần Tử Bình ngồi ghế Công cáo ủy viên (tương đương Viện Kiểm sát ngày nay). Sau phiên toà, Trần Dụ Châu lĩnh án tử hình. Châu cũng gửi đơn lên Hồ Chí Minh xin ân giảm án tử nhưng bị bác đơn. Ngày 6 tháng 9 năm 1950, Trần Dụ Châu bị thi hành án tử hình bằng hình thức xử bắn tại Thái Nguyên. Châu đã biển thủ công quỹ một số tiền lớn gồm 57.959 đồng Việt Nam, 149 đô la Mỹ, các tài sản khác trị giá 143.900 đồng Việt Nam.
Như thường thấy với nhiều sĩ quan cấp thấp đến cấp trung tá Quân đội Nhân dân Việt Nam trong Chiến tranh Đông Dương, địa vị và bản chất chức vụ Trần Dụ Châu nắm giữ vẫn gây nhiều tranh luận. Thông tin về gia đình ông không được công khai. Một số nguồn đều nói Lê Sỹ Cửu và Bùi Minh Chân đã tự sát trong thời gian tạm giữ.

Về sự khác biệt giữa Cục Quân nhu và Nha Quân nhu, Tạp chí Điện tử Luật sư Việt Nam giải thích rằng "Lúc đó, Cục Quân Nhu chỉ phụ trách việc quản lý, quản trị, còn Nha Quân Nhu mới có nhiệm vụ trực tiếp sản xuất quân trang, quân dụng".
Những vụ việc liên quan đến vụ án Trần Dụ Châu là cảm hứng để nhà báo Thái Duy viết hồi ký "Một đám cưới năm 1950". Vở kịch Đêm trắng của tác giả Lưu Quang Hà cũng được xây dựng dựa trên câu chuyện này. Trần Dụ Châu là nguyên mẫu của nhân vật Hoàng Trọng Vinh hình tượng chính trong vở kịch.