TRẦN ĐỨC THẢO – RỜI PARIS KHI SỰ NGHIỆP ĐANG Ở ĐỈNH CAO ĐỂ VỀ VIỆT BẮC

Có lẽ một trong những quyết định khó hiểu nhất nếu chỉ nhìn bằng lợi ích cá nhân là quyết định của nhà triết học Trần Đức Thảo năm 1951.

Khi ấy, ông đang sống tại Paris và đã gây được sự chú ý trong giới triết học châu Âu.

Trần Đức Thảo được đào tạo tại Pháp và có thành tích học thuật rất cao. Công trình về hiện tượng học và chủ nghĩa duy vật biện chứng của ông đưa tên tuổi một trí thức Việt Nam trẻ tuổi vào những cuộc thảo luận triết học quốc tế.

Nhưng đồng thời, ông tích cực tham gia phong trào ủng hộ độc lập cho Việt Nam.

Năm 1945, do những hoạt động phản đối chế độ thực dân, Trần Đức Thảo từng bị nhà chức trách Pháp bắt giữ. Việc nhiều trí thức và báo chí tiến bộ lên tiếng đã góp phần khiến ông được trả tự do.

Năm 1951, khi công trình lớn của ông vừa được xuất bản tại Paris và sự nghiệp học thuật đang rất rộng mở, Trần Đức Thảo quyết định về nước.

Con đường trở về không đơn giản.

Ông đi từ Paris qua nhiều nước rồi cuối cùng đến Việt Bắc, nơi trung tâm kháng chiến của Việt Nam đang hoạt động.

Tại Việt Bắc, Trần Đức Thảo tham gia nghiên cứu giáo dục và làm việc phục vụ kháng chiến. Sau năm 1954, ông tiếp tục góp phần xây dựng nền giáo dục đại học, giảng dạy triết học và đào tạo nhiều thế hệ sinh viên.

Điều khiến câu chuyện này đáng nhớ là sự đối lập giữa hai nơi.

Một bên là Paris – trung tâm học thuật lớn của thế giới.

Một bên là Việt Bắc – nơi lớp học, cơ quan và cuộc sống đều nằm giữa điều kiện chiến tranh.

Trần Đức Thảo lựa chọn Việt Bắc.

Có những người ra nước ngoài để tìm tri thức. Trần Đức Thảo đã làm được điều đó, rồi lại mang tri thức trở về nơi đất nước cần nhất. Sự lựa chọn của ông cho thấy thành công cá nhân và trách nhiệm đối với quê hương đôi khi đặt con người trước những quyết định rất lớn.