Trần Đức Thông – người chỉ huy không trở về từ HQ-604
Trần Đức Thông – người chỉ huy không trở về từ HQ-604
Ngày 7.3.1988, Trung tá Trần Đức Thông rời Cam Ranh trên tàu HQ-604, hướng về Trường Sa. Bảy ngày sau, trong trận chiến bảo vệ chủ quyền tại Gạc Ma, người cán bộ chỉ huy của Lữ đoàn 146 đã hy sinh. Con tàu chìm xuống biển. Ông và nhiều đồng đội không trở về. Nhưng câu chuyện về người chỉ huy ấy vẫn còn được nhắc lại, từ vùng biển Trường Sa đến quê nhà Minh Hòa, Hưng Hà, Thái Bình.
Chuyến đi cuối cùng
Trần Đức Thông sinh năm 1944, quê xã Minh Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Ông nhập ngũ từ năm 1962, gắn bó phần lớn cuộc đời với quân đội và nhiệm vụ bảo vệ biển đảo.
Tháng 3.1988, tình hình tại khu vực quần đảo Trường Sa trở nên đặc biệt căng thẳng. Lực lượng Hải quân Việt Nam được tổ chức ra làm nhiệm vụ tại các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.
Khi đó, Trần Đức Thông là Trung tá, Phó lữ đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân.
Ông được giao nhiệm vụ chỉ huy lực lượng ra thực địa.
Ngày 7.3.1988, ông lên tàu HQ-604, rời Cam Ranh.
Chuyến tàu ấy chở theo những người lính ra biển làm nhiệm vụ. Có cán bộ Lữ đoàn 146, có chiến sĩ bảo vệ đảo, có lực lượng công binh ra xây dựng công trình.
Trong số họ, không ai biết rằng chỉ một tuần sau, 64 người sẽ không thể trở về.
Người chỉ huy trên HQ-604
HQ-604 là một trong ba tàu của Hải quân Việt Nam được giao thực hiện nhiệm vụ tại khu vực Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.
Trên HQ-604, ngoài Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ, còn có Trung tá Trần Đức Thông – người chỉ huy lực lượng Lữ đoàn 146 làm nhiệm vụ tại khu vực Gạc Ma.
Những ngày trên biển, nhiệm vụ của họ không chỉ đơn thuần là vận chuyển bộ đội và vật liệu.
Đó là một cuộc chạy đua với thời gian.
Lực lượng Việt Nam phải nhanh chóng triển khai người, đưa vật liệu lên bãi đá, tổ chức lực lượng đóng giữ và khẳng định sự hiện diện của Việt Nam tại các thực thể thuộc quần đảo Trường Sa.
Tối 13.3.1988, HQ-604 neo tại khu vực Gạc Ma.
Đêm ấy, tình hình trên biển căng thẳng.
Ngoài bãi đá, những người lính chuẩn bị cho nhiệm vụ sáng hôm sau.
Trên tàu, người chỉ huy theo dõi từng diễn biến.
Không ai ngủ một giấc ngủ trọn vẹn.
Mệnh lệnh giữ đảo
Theo các tư liệu về sự kiện ngày 14.3.1988, trong đêm 13.3 và rạng sáng 14.3, lực lượng Việt Nam triển khai bộ đội lên Gạc Ma, tổ chức bảo vệ lá cờ Tổ quốc và thực hiện nhiệm vụ xây dựng công trình.
Phía đối phương liên tục đưa tàu áp sát.
Tình hình ngày càng căng thẳng.
Trong hoàn cảnh ấy, Trần Đức Thông cùng các cán bộ chỉ huy trên HQ-604 phải đối diện với một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn: bảo vệ lực lượng đang làm nhiệm vụ trên bãi đá trong khi tình hình có nguy cơ chuyển thành xung đột bất cứ lúc nào.
Trên Gạc Ma, những người lính đứng giữa biển.
Không có công sự.
Không có những bức tường che chắn.
Dưới chân họ là bãi đá san hô.
Phía sau là biển.
Và phía trước là những con tàu đang áp sát.
Buổi sáng 14.3
Sáng 14.3.1988, tình hình tại Gạc Ma nhanh chóng chuyển sang đối đầu trực tiếp.
Những người lính Việt Nam trên bãi đá bảo vệ lá cờ Tổ quốc.
Trên HQ-604, Trần Đức Thông cùng các cán bộ, chiến sĩ theo dõi diễn biến và tổ chức lực lượng trong tình thế khẩn cấp.
Sau đó, đối phương nổ súng.
HQ-604 trở thành mục tiêu của hỏa lực mạnh.
Con tàu bị bắn hỏng nặng.
Khói lửa bao trùm.
Trong những giờ phút cuối cùng, Trung tá Trần Đức Thông vẫn ở trên con tàu đang bị tấn công.
Ông cùng Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ và các cán bộ, chiến sĩ của HQ-604 ở giữa một trận chiến mà tương quan hỏa lực hoàn toàn không cân bằng.
Rồi HQ-604 chìm xuống biển.
Trần Đức Thông hy sinh.
Đại úy Vũ Phi Trừ cũng hy sinh.
Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã nằm lại cùng con tàu.
Người chỉ huy không trở về
Có những người chỉ huy điều hành trận đánh từ sở chỉ huy.
Có những người chỉ huy trực tiếp có mặt ở nơi nguy hiểm nhất.
Trần Đức Thông thuộc về những người chỉ huy ở tuyến đầu.
Ông lên HQ-604.
Ông ra Trường Sa.
Ông có mặt tại Gạc Ma trong thời khắc lịch sử đặc biệt căng thẳng của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Và ông đã không trở về.
Khi HQ-604 chìm xuống, người chỉ huy của Lữ đoàn 146 cũng nằm lại giữa biển.
Đối với gia đình ở quê nhà Thái Bình, ngày 14.3.1988 đã trở thành một vết cắt không thể phai mờ.
Một người chồng.
Một người cha.
Một người con của quê hương Minh Hòa.
Đã không trở về sau chuyến công tác ra biển.
Những lá thư còn ở lại
Nhưng Trần Đức Thông không chỉ được nhớ đến với quân hàm Trung tá hay cương vị một cán bộ chỉ huy.
Trong ký ức của gia đình, ông trước hết là một người cha.
Một trong những chi tiết khiến câu chuyện về ông trở nên đặc biệt là những lá thư gửi về cho gia đình sau khi ông đã lên đường ra Trường Sa.
Những lá thư ấy mang theo nỗi nhớ nhà, tình cảm của một người cha đối với các con.
Trong khi những người ở quê nhà còn đang chờ tin tức, những dòng chữ của ông vẫn tiếp tục tìm về.
Cho đến khi tin ông hy sinh được báo về.
Khoảnh khắc ấy, những lá thư trở thành những kỷ vật.
Người viết thư đã không còn nữa.
Nhưng nét chữ vẫn còn.
Và trong mỗi lá thư là một phần của người cha đã không thể trở về.
Có lẽ, với gia đình của một liệt sĩ, những kỷ vật như thế đôi khi còn đau đáu hơn cả một tấm ảnh.
Bởi trong đó có cảm giác như người thân vẫn đang nói chuyện.
Vẫn đang kể về cuộc sống của mình.
Vẫn đang dặn dò những người ở nhà.
HQ-604 nằm lại dưới biển
HQ-604 không chỉ là tên một con tàu.
Đối với những gia đình có người thân hy sinh ngày 14.3.1988, đó là nơi cuối cùng mang theo những người con, người chồng, người cha của họ.
Con tàu chìm.
Nhưng ký ức về nó không chìm xuống.
Mỗi năm, khi tháng 3 trở lại, tên những người đã hy sinh lại được nhắc đến.
Trong đó có Trần Đức Thông.
Người chỉ huy.
Người cha.
Người con của Thái Bình.
Một trong 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã hy sinh trong sự kiện Gạc Ma ngày 14.3.1988.
Từ Minh Hòa nhìn ra biển
Quê hương Minh Hòa của Trần Đức Thông cách Trường Sa hàng nghìn cây số.
Nhưng với gia đình ông, biển không còn là một khái niệm xa xôi.
Biển đã trở thành nơi người thân của họ nằm lại.
Thời gian trôi qua.
Những đứa con ngày nào đã trưởng thành.
Những đồng đội từng cùng ông ra biển cũng đã già đi.
Nhưng tên Trần Đức Thông vẫn được nhắc đến trong những câu chuyện về Gạc Ma.
Bởi lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những bản báo cáo quân sự hay những con số thống kê.
Lịch sử còn được lưu giữ trong số phận của từng con người.
Một người lính nhập ngũ từ năm 1962.
Đi qua những năm tháng chiến tranh.
Trở thành cán bộ chỉ huy.
Rồi bước lên HQ-604 trong chuyến công tác cuối cùng của đời mình.
Người ở lại với biển
Trần Đức Thông đã không trở về từ HQ-604.
Nhưng có lẽ, với những người lính biển, có một cách trở về khác.
Đó là trở về trong ký ức đồng đội.
Trong những lá thư gia đình còn giữ.
Trong tên của một người lính được nhắc lại mỗi dịp tháng 3.
Và trong câu chuyện về những người đã có mặt tại Gạc Ma sáng 14.3.1988.
Gần bốn thập niên đã trôi qua.
Biển vẫn ở đó.
Sóng vẫn đi qua vùng biển Trường Sa.
Nhưng ở đâu đó dưới những lớp sóng ấy là ký ức về HQ-604 và những người đã không trở về.
Trong số họ có Trung tá Trần Đức Thông.
Ông đã rời đất liền trên một con tàu.
Ông ra biển với cương vị một người chỉ huy.
Và ông nằm lại cùng vùng biển mà mình có nhiệm vụ bảo vệ.
HQ-604 đã không đưa ông trở về.
Nhưng tên Trần Đức Thông vẫn còn ở lại – trong ký ức về Gạc Ma, trong những câu chuyện của đồng đội và trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.
