Trần Đức Trọng

ÔNG LÝ VĂN NHO – NGƯỜI ĐÓNG THUYỀN ĐÊM CHO CÁCH MẠNG Ở BẮC KẠN (1939–1945)

Ở Ba Bể, Bắc Kạn, nơi sông hồ dày đặc và đường bộ hiểm trở, việc di chuyển của cán bộ Việt Minh chủ yếu dựa vào thuyền độc mộc. Trong số những người âm thầm giúp sức cho cách mạng, ông Lý Văn Nho, thợ đóng thuyền người Dao ở xã Quảng Khê, là người có đóng góp đặc biệt nhưng ít ai được biết.

Ông Nho có tay nghề đóng thuyền độc mộc nổi tiếng. Từ năm 1939, ông bí mật đục thân cây nghiến, cây tống quá để làm thuyền cho Việt Minh, nhưng ngụy trang như những chiếc thuyền bán cho dân. Quan trọng hơn, ông còn dành những chiếc thuyền tốt nhất, nhẹ và êm, để phục vụ giao liên đêm trên hồ Ba Bể và sông Năng.

Năm 1944, khi Pháp bắt đầu mở rộng kiểm soát hồ, chúng nghi ngờ Việt Minh sử dụng thuyền làm phương tiện vận chuyển vũ khí. Chúng đến kiểm tra nhà ông Nho, đòi lật từng chiếc thuyền lên kiểm tra lòng thuyền. Ông đã khéo léo dùng nhựa cây để lấp các mối ghép chứa vũ khí ở đáy thuyền trước đó, khiến tất cả trở nên liền mạch như thân gỗ nguyên.

Một cán bộ già từng kể rằng: “Nếu không có thuyền của ông Nho, nhiều cuộc họp bí mật ở Pác Ngòi – Nam Mẫu không thể diễn ra.” Khi cách mạng thành công, ông lại trở về nghề đóng thuyền, sống nghèo và không kể chuyện cho ai. Mãi sau này, danh tính ông mới được nhắc đến trong tư liệu hồi ký của tỉnh Bắc Kạn như người giữ đường thủy của Việt Minh.