TRẦN DUY HƯNG – NGƯỜI BÁC SĨ TRỞ VỀ GÁNH VÁC MỘT HÀ NỘI SAU CHIẾN TRANH

TRẦN DUY HƯNG – NGƯỜI BÁC SĨ TRỞ VỀ GÁNH VÁC MỘT HÀ NỘI SAU CHIẾN TRANH

Ngày 10 tháng 10 năm 1954, giữa những đoàn quân chiến thắng tiến vào Hà Nội, có một người đàn ông mang dáng vẻ điềm đạm của một trí thức, đứng trên chiếc xe quân sự vẫy chào đồng bào. Đó là bác sĩ Trần Duy Hưng, người từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao trọng trách đứng đầu chính quyền Thủ đô trong những ngày đầu độc lập. Chín năm xa cách, ông trở về thành phố thân yêu không chỉ để chứng kiến niềm vui giải phóng, mà còn để bắt đầu một chặng đường đầy gian khó: cùng nhân dân dựng xây lại cuộc sống, khôi phục một Hà Nội sau chiến tranh và giữ vững Thủ đô qua những thử thách khốc liệt của lịch sử.

Ảnh tư liệu 1. Chân dung bác sĩ Trần Duy Hưng (1912–1988), người đứng đầu chính quyền Hà Nội trong hai giai đoạn 1945–1946 và 1954–1977. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Từ phòng khám nhỏ đến trọng trách với Thủ đô

Trần Duy Hưng sinh ngày 16 tháng 1 năm 1912, trong một gia đình có truyền thống học hành và nề nếp ở Hà Nội, quê gốc tại làng Hòe Thị, vùng Xuân Phương. Ông trưởng thành trong thời kỳ đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân, khi không ít trí thức Việt Nam đứng trước sự lựa chọn giữa cuộc sống riêng và trách nhiệm đối với dân tộc. Năm 1939, ông tốt nghiệp Trường Đại học Y Đông Dương với thành tích xuất sắc. Thay vì lựa chọn một con đường hành nghề thuận lợi trong hệ thống y tế thuộc địa, ông mở cơ sở chữa bệnh riêng, dành sự quan tâm đặc biệt cho những người nghèo khó. Tại phòng khám ở khu vực phố Thợ Nhuộm, người bác sĩ trẻ không chỉ chữa bệnh cứu người mà còn góp phần che chở cán bộ cách mạng, cung cấp thuốc men và dụng cụ y tế cho phong trào Việt Minh. Giữa một Hà Nội đầy những cuộc lùng bắt, khám xét và khủng bố của chính quyền thực dân, việc biến một cơ sở y tế thành địa điểm giúp đỡ cách mạng là một sự lựa chọn đòi hỏi lòng can đảm.

Tháng Tám năm 1945, Cách mạng thành công, Hà Nội bước vào những ngày đầu của nền độc lập. Chính quyền cách mạng vừa ra đời phải đối diện với muôn vàn khó khăn: nạn đói, nạn mù chữ, ngân khố thiếu hụt, bộ máy quản lý chưa ổn định và những thế lực đang tìm cách chống phá. Trong hoàn cảnh ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng lựa chọn bác sĩ Trần Duy Hưng, khi ông mới 33 tuổi, đảm nhận trọng trách đứng đầu chính quyền thành phố. Ngày 30 tháng 8 năm 1945 đánh dấu việc ông chính thức giữ cương vị Chủ tịch Ủy ban Hành chính Hà Nội. Theo câu chuyện được người con trai Trần Tiến Đức kể lại và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi chép, khi nhận nhiệm vụ, ông đã thưa với Chủ tịch Hồ Chí Minh rằng mình chưa có kinh nghiệm quản lý. Câu trả lời của Người rất giản dị: “Thế chú tưởng tôi có kinh nghiệm à? Tất cả đều phải học”. Câu chuyện ấy cho thấy bước ngoặt trong cuộc đời người thầy thuốc: từ trách nhiệm chăm sóc sức khỏe từng người bệnh, ông bước sang trách nhiệm chăm lo đời sống của cả một thành phố.

Trên cương vị mới, bác sĩ Trần Duy Hưng cùng tập thể lãnh đạo Hà Nội triển khai những nhiệm vụ cấp bách của chính quyền cách mạng. Ông tham gia vận động nhân dân hưởng ứng Tuần lễ vàng, huy động sự đóng góp của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới công thương và trí thức yêu nước. Ông cùng các cộng sự chăm lo việc củng cố chính quyền, cứu đói, tổ chức bình dân học vụ và giữ gìn trật tự xã hội. Trong cuộc Tổng tuyển cử ngày 6 tháng 1 năm 1946, ông trúng cử đại biểu Quốc hội khóa I tại Hà Nội với tỷ lệ phiếu bầu 73,7%, theo số liệu được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia dẫn từ Báo Cứu Quốc ngày 12 tháng 1 năm 1946. Đó là sự ghi nhận đối với một trí thức đã đặt năng lực chuyên môn và uy tín cá nhân vào công cuộc kiến thiết đất nước. Nhưng những ngày hòa bình đầu tiên không kéo dài. Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ tháng 12 năm 1946, mở ra chín năm trường kỳ gian khổ. Trần Duy Hưng rời Hà Nội, tham gia công tác trong bộ máy Chính phủ kháng chiến, từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ và sau đó là Thứ trưởng Bộ Y tế.

Ngày trở về trong biển cờ hoa

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ và Hiệp định Genève năm 1954, công cuộc chuẩn bị tiếp quản Hà Nội được triển khai. Từ tháng 8 năm 1954, bác sĩ Trần Duy Hưng được Trung ương giao tham gia công tác tiếp quản Thủ đô. Ông trở thành Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính Hà Nội, phối hợp với Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, Chủ tịch Ủy ban Quân chính, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy tiếp quản do Trần Quốc Hoàn làm Bí thư. Đối với ông, đây không phải lần đầu đảm nhận trách nhiệm với thành phố, nhưng hoàn cảnh đã khác. Hà Nội sau chín năm chiến tranh cần được tiếp nhận, ổn định và tổ chức lại mọi mặt đời sống, từ hoạt động của các cơ quan, xí nghiệp đến sinh hoạt thường ngày của người dân.

Ảnh tư liệu 2. Bác sĩ Trần Duy Hưng đứng trên xe vẫy chào nhân dân trong ngày tiếp quản Thủ đô 10/10/1954. Nguồn ảnh: Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam/Đào Trình, đăng lại trên Báo Điện tử Chính phủ và VietnamPlus.

Ngày 10 tháng 10 năm 1954, Hà Nội bước vào một thời khắc lịch sử. Những đoàn quân của Quân đội nhân dân Việt Nam tiến vào tiếp quản thành phố giữa sự chào đón của đông đảo nhân dân. Trên các tuyến phố Hàng Đường, Hàng Đào và những con đường trung tâm, cờ đỏ sao vàng, hoa tươi cùng những gương mặt rạng rỡ tạo nên không khí của ngày hội lớn. Trong đoàn xe đi đầu có Thiếu tướng Vương Thừa Vũ và bác sĩ Trần Duy Hưng. Bức ảnh ghi lại người bác sĩ đứng trên xe quân sự, giơ tay chào nhân dân đã trở thành một tư liệu đặc biệt của ngày Giải phóng Thủ đô. Khoảnh khắc ấy nối liền hai chặng đường lịch sử: người từng lãnh đạo Hà Nội trong những ngày đầu độc lập năm 1945 nay trở về để tiếp tục đảm đương trách nhiệm với thành phố.

Ảnh tư liệu 3. Thiếu tướng Vương Thừa Vũ và bác sĩ Trần Duy Hưng cùng các đơn vị tiếp quản thực hiện nghi lễ chào cờ tại sân Cột Cờ Hà Nội lúc 15 giờ ngày 10/10/1954. Nguồn: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam, đăng trên VietnamPlus và Thành ủy Hà Nội.

Chiều hôm ấy, lúc 15 giờ, lễ chào cờ lịch sử diễn ra tại sân Cột Cờ Hà Nội với sự tham gia của các đơn vị tiếp quản Thủ đô. Thiếu tướng Vương Thừa Vũ và bác sĩ Trần Duy Hưng có mặt trong nghi lễ trang trọng này. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời Hà Nội, khẳng định một bước chuyển quan trọng trong lịch sử thành phố. Nhưng phía sau niềm vui ấy là những nhiệm vụ không thể trì hoãn. Ngày 4 tháng 11 năm 1954, bác sĩ Trần Duy Hưng chính thức trở lại cương vị Chủ tịch Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội. Cuộc trở về của ông vì thế không dừng lại ở một ngày hội chiến thắng. Một giai đoạn mới bắt đầu, với những công việc âm thầm, bền bỉ và phức tạp hơn nhiều so với khoảnh khắc bước qua những con phố ngập cờ hoa.

Gánh vác một Hà Nội sau chiến tranh

Hà Nội sau ngày giải phóng phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề lớn. Công việc không đơn thuần là tiếp nhận các trụ sở chính quyền và duy trì hoạt động hành chính, mà còn là ổn định đời sống nhân dân, tạo việc làm, phục hồi sản xuất, giải quyết hậu quả chiến tranh, tổ chức lại các cơ sở kinh tế, đẩy mạnh giáo dục và chăm lo những người gặp khó khăn. Một số công chức từng làm việc trong bộ máy cũ cần được bố trí công việc phù hợp; những vùng đất hoang hóa cần được khai khẩn, phục hồi; các khu dân cư nghèo cần được cải thiện điều kiện sinh hoạt. Trong hoàn cảnh nguồn lực còn hạn chế, những quyết định của người đứng đầu thành phố không thể chỉ dựa trên các bản báo cáo. Chúng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân. Bác sĩ Trần Duy Hưng đã cùng tập thể lãnh đạo Hà Nội tìm cách giải quyết từng vấn đề, vừa khắc phục những khó khăn trước mắt, vừa đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài của Thủ đô.

Một trong những nhiệm vụ được ông đặc biệt quan tâm là xóa nạn mù chữ. Với trách nhiệm Trưởng ban Xóa nạn mù chữ, bác sĩ Trần Duy Hưng không chỉ chỉ đạo phong trào từ cơ quan thành phố mà còn trực tiếp xuống những khu lao động ở Hai Bà Trưng, Đống Đa, tìm hiểu việc tổ chức các lớp bình dân học vụ buổi tối. Trong những lớp học ấy, người dân lao động sau giờ làm việc lại cầm sách, tập viết, từng bước tiếp cận tri thức. Kết thúc ba năm thi đua xóa nạn mù chữ, Hà Nội được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì vì thành tích hoàn thành nhiệm vụ này. Phần thưởng ấy thuộc về nỗ lực chung của chính quyền, đội ngũ giáo viên và đông đảo nhân dân Thủ đô, trong đó có sự đóng góp của vị Chủ tịch thành phố luôn quan tâm đến việc nâng cao dân trí. Với một người xuất thân từ nghề y như Trần Duy Hưng, xây dựng một xã hội tốt đẹp không chỉ là chữa lành những tổn thương về thể chất mà còn là tạo điều kiện để con người được học hành và phát triển.

bác sĩ Trần Duy Hưng+1

Bên cạnh giáo dục, phục hồi sản xuất và cải thiện đời sống cũng là những nhiệm vụ quan trọng. Hà Nội vốn là vùng đất có truyền thống thương nghiệp, thủ công nghiệp và các làng nghề lâu đời. Bác sĩ Trần Duy Hưng hiểu rằng sự phát triển của thành phố cần dựa vào sức lao động, kinh nghiệm và năng lực sáng tạo của nhân dân. Trong điều kiện nền kinh tế phải tổ chức lại và chiến tranh vẫn có nguy cơ lan rộng, ông cùng các đồng chí lãnh đạo đã tìm những cách làm linh hoạt nhằm duy trì sản xuất, bảo đảm hàng hóa phục vụ đời sống. Đáng chú ý, trong thời kỳ Hà Nội khan hiếm một số mặt hàng thiết yếu, ông đã ủng hộ việc cho phép các hộ gia đình sản xuất thủ công một số sản phẩm gia dụng, góp phần tạo việc làm và bổ sung nguồn hàng cho thị trường. Cách giải quyết ấy thể hiện một tư duy quản lý chú trọng hiệu quả thực tế, biết trân trọng khả năng của người lao động và không xem nhẹ những nhu cầu bình thường của đời sống.

bác sĩ Trần Duy Hưng+1

Trong lĩnh vực nhà ở, bác sĩ Trần Duy Hưng cũng gắn liền với một chủ trương đáng chú ý. Từ những năm 1960, khi Nhà nước thực hiện chính sách phân phối nhà cho cán bộ, công chức, thành phố Hà Nội, với sự nhất trí của Thành ủy, đã triển khai hình thức bán căn hộ trả dần. Chủ trương này vừa giúp thành phố có thêm nguồn thu, vừa tạo điều kiện để các gia đình chủ động sửa chữa, bảo quản và cải thiện nơi ở. Trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, việc tìm kiếm một cơ chế phù hợp để giải quyết nhu cầu nhà ở cho thấy những nỗ lực đổi mới trong điều hành đô thị. Cùng với những chính sách cụ thể ấy, Hà Nội từng bước xây dựng thêm các khu công nghiệp, phát triển mô hình nhà lắp ghép, mở rộng không gian công cộng và hình thành nhiều công trình phục vụ đời sống văn hóa, xã hội. Những địa danh như khu công nghiệp Cao – Xà – Lá, đường Thanh Niên, công viên Thống Nhất, công viên Thủ Lệ được nhắc đến trong các tư liệu lịch sử về quá trình phát triển Thủ đô thời kỳ ông giữ cương vị Chủ tịch. Đó là thành quả của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân và nhân dân Hà Nội, đồng thời phản ánh vai trò lãnh đạo, tổ chức và điều hành của chính quyền thành phố trong giai đoạn ấy.

Điều khiến bác sĩ Trần Duy Hưng được nhiều người nhớ đến không chỉ là những công trình hay chính sách, mà còn là phong cách sống giản dị và gần gũi. Theo tư liệu của Thông tấn xã Việt Nam, trong nhiều năm giữ cương vị Chủ tịch thành phố, ông thường tự đạp xe đi làm, dành thời gian tiếp dân, lắng nghe những kiến nghị và chủ động giải quyết công việc trong phạm vi thẩm quyền. Ông có khả năng sử dụng nhiều ngoại ngữ, thường trực tiếp trao đổi với các nhà ngoại giao nước ngoài mà không cần phiên dịch. Nhưng trong quan hệ với người dân, sự gần gũi của ông được thể hiện qua những việc rất đời thường. Nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành từng kể lại một lần theo Chủ tịch thành phố đi thăm nhân dân dịp giáp Tết những năm đầu thập niên 1960. Tại bến xe Kim Liên, ông đến gần một chiếc xe khách vừa từ miền núi về, hỏi chuyện một người lính trẻ về nơi công tác và cuộc sống của đồng bào vùng cao. Người lính không biết người đang hỏi mình chính là Chủ tịch Hà Nội. Câu chuyện nhỏ, được Báo Nhân Dân ghi lại từ lời kể của nhân chứng, cho thấy một nét tính cách đặc biệt: với ông, tìm hiểu đời sống nhân dân không nhất thiết phải diễn ra trong một cuộc họp trang trọng hay một chuyến kiểm tra được chuẩn bị trước.

Giữa đêm bom B-52, người bác sĩ lại trở về với nhân dân

Nếu công cuộc khôi phục Hà Nội sau năm 1954 là thử thách đối với năng lực tổ chức và tầm nhìn của một nhà quản lý, thì những năm chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ lại đặt bác sĩ Trần Duy Hưng trước một trách nhiệm khắc nghiệt hơn: vừa duy trì đời sống của Thủ đô, vừa bảo vệ tính mạng và sự an toàn của nhân dân. Trong thời gian chiến tranh, ông đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội đồng Phòng không nhân dân thành phố, tham gia chỉ đạo công tác phòng không, sơ tán và phục vụ chiến đấu. Ông đến thăm các trận địa phòng không, động viên cán bộ, chiến sĩ và quan tâm đến những địa bàn bị đánh phá. Những năm tháng ấy, Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của miền Bắc, mà còn là hậu phương lớn, góp sức người, sức của cho tiền tuyến miền Nam. Trong hoàn cảnh đó, việc duy trì sản xuất, học tập và sinh hoạt của thành phố đòi hỏi sự phối hợp của cả hệ thống chính quyền và sự kiên cường của nhân dân.

Tháng 12 năm 1972, chiến tranh ập xuống Hà Nội với mức độ tàn khốc đặc biệt. Trong chiến dịch tập kích đường không bằng máy bay B-52 của Mỹ, nhiều khu dân cư và cơ sở của Thủ đô bị đánh phá, trong đó có phố Khâm Thiên và Bệnh viện Bạch Mai. Những mái nhà đổ sập, những gia đình chịu mất mát, những người bị thương cần được cứu chữa khẩn cấp đã đặt thành phố trước một cuộc thử thách lớn về tổ chức cứu hộ, cứu nạn và chăm sóc nhân dân. Đối với bác sĩ Trần Duy Hưng, đó cũng là lúc hai trách nhiệm của cuộc đời ông gặp nhau rõ rệt nhất: trách nhiệm của một người đứng đầu chính quyền và trách nhiệm của một thầy thuốc. Các tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Báo Quân đội nhân dân ghi nhận ông đã có mặt ở những khu vực bị bom đạn tàn phá, thăm hỏi người dân, tham gia giúp đỡ người bị thương và động viên lực lượng cứu chữa.

Ảnh tư liệu 4. Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng và bác sĩ Trần Duy Hưng thăm nhân dân phố Khâm Thiên sau trận bom B-52, ngày 1/1/1973. Nguồn: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, tư liệu ảnh lịch sử được các báo chính thống đăng lại.

Ngày 1 tháng 1 năm 1973, khi Hà Nội vừa trải qua những ngày đêm chiến đấu ác liệt, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng cùng bác sĩ Trần Duy Hưng đã đến thăm nhân dân phố Khâm Thiên, nơi phải chịu những tổn thất đặc biệt nặng nề trong cuộc tập kích đường không. Bức ảnh tư liệu về chuyến thăm ghi lại một khoảnh khắc có sức gợi lớn: giữa những hậu quả đau thương của chiến tranh, người đứng đầu Nhà nước và người đứng đầu chính quyền Thủ đô trực tiếp đến với nhân dân. Không phải trên lễ đài của ngày hội chiến thắng, cũng không phải trong phòng họp của cơ quan hành chính, bác sĩ Trần Duy Hưng xuất hiện ở một khu phố vừa trải qua bom đạn, nơi sự có mặt của những người lãnh đạo còn mang ý nghĩa sẻ chia và động viên tinh thần. Hình ảnh ấy gợi nhớ dáng hình người thầy thuốc đã từng mở cửa phòng khám để cứu chữa cho những người nghèo và che chở cán bộ cách mạng trước năm 1945. Qua nhiều thập niên, hoàn cảnh lịch sử thay đổi, trách nhiệm ngày càng nặng nề, nhưng sự gắn bó với những con người đang chịu đau khổ vẫn là một phẩm chất nhất quán trong cuộc đời ông.

Trong một bài viết về bác sĩ Trần Duy Hưng, Báo Quân đội nhân dân đã ghi lại lời ông nói khi trực tiếp tham gia giúp đỡ những người bị thương trong những ngày Hà Nội chịu bom đạn: “Nhiều người có thể làm việc này nhưng nhìn tôi làm, người dân sẽ thấy được sự chia sẻ”. Lời nói ngắn gọn ấy cho thấy ý nghĩa của một hành động tưởng chừng bình thường. Người dân cần thuốc men, cần được cứu chữa và bảo vệ, nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, họ cũng cần biết rằng những người được giao trách nhiệm lãnh đạo thành phố đang cùng họ đối mặt với hiểm nguy. Trần Duy Hưng không thể một mình giải quyết tất cả những mất mát của Hà Nội. Điều ông có thể làm là trực tiếp có mặt, chia sẻ trách nhiệm, động viên những người đang chiến đấu và cứu chữa, cùng hệ thống chính quyền tổ chức các công việc cần thiết để thành phố vượt qua thử thách. Chính từ những hành động ấy, hình ảnh vị Chủ tịch xuất thân từ nghề y đã trở thành một phần ký ức của Hà Nội trong những năm tháng chiến tranh.

Một cuộc đời gắn bó với vận mệnh Hà Nội

Sau Hiệp định Paris năm 1973 và đặc biệt sau khi đất nước thống nhất năm 1975, Hà Nội bước sang một giai đoạn mới với những nhiệm vụ khắc phục hậu quả chiến tranh, ổn định đời sống và tiếp tục xây dựng kinh tế, xã hội. Bác sĩ Trần Duy Hưng vẫn ở cương vị lãnh đạo thành phố cho đến tháng 4 năm 1977. Tính cả hai giai đoạn 1945–1946 và 1954–1977, ông đã dành khoảng một phần tư thế kỷ giữ trọng trách đứng đầu chính quyền Hà Nội, trải qua những năm đầu độc lập, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, công cuộc tiếp quản Thủ đô và cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ông cũng là đại biểu Quốc hội liên tiếp từ khóa I đến khóa VI. Ít có người đứng đầu chính quyền thành phố nào chứng kiến và trực tiếp tham gia điều hành Hà Nội qua nhiều bước ngoặt lịch sử như vậy.

Tháng 5 năm 1977, ông được điều động tham gia công tác đối ngoại nhân dân, giữ các nhiệm vụ trong Ủy ban Việt Nam đoàn kết hữu nghị với nhân dân các nước và Hội hữu nghị Việt Nam – Tiệp Khắc. Ngày 2 tháng 10 năm 1988, bác sĩ Trần Duy Hưng qua đời, hưởng thọ 76 tuổi. Sự nghiệp của ông để lại dấu ấn không chỉ trong lịch sử bộ máy chính quyền Thủ đô mà còn trong ký ức của những người từng làm việc, tiếp xúc hoặc được ông giúp đỡ. Những câu chuyện về phong cách giản dị, cách ứng xử nhân hậu và tinh thần tận tụy với công việc tiếp tục được đồng nghiệp, người thân và nhiều nhân chứng kể lại. Năm 1999, Hà Nội đặt tên ông cho một tuyến đường lớn ở phía tây thành phố, như một cách ghi nhận công lao của người đã dành phần lớn cuộc đời phục vụ Thủ đô.

Nhìn lại cuộc đời bác sĩ Trần Duy Hưng, có thể thấy một sự tiếp nối hiếm có giữa nghề nghiệp và lý tưởng phụng sự. Khi còn là bác sĩ trẻ, ông dùng tri thức y học để cứu chữa người bệnh, giúp đỡ những người nghèo và những cán bộ hoạt động cách mạng. Khi trở thành Chủ tịch Hà Nội, ông cùng tập thể lãnh đạo giải quyết những khó khăn của một chính quyền mới ra đời. Ngày 10 tháng 10 năm 1954, ông trở về cùng đoàn quân chiến thắng để tiếp quản thành phố. Và trong những năm tháng tiếp theo, ông tiếp tục góp sức vào công cuộc xóa nạn mù chữ, phục hồi sản xuất, phát triển đô thị, tổ chức phòng không và bảo vệ cuộc sống nhân dân. Đó không phải hành trình của một người chỉ xuất hiện trong những thời khắc vinh quang, mà còn là hành trình của một cán bộ gắn bó với những công việc khó khăn, lâu dài, ít khi được ghi lại bằng những hình ảnh rực rỡ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng đánh giá ông là “một con người của nhân dân, vì nhân dân”, đồng thời coi ông là tấm gương sáng đối với các thế hệ trí thức.

Hơn bảy thập niên đã trôi qua kể từ ngày Hà Nội được giải phóng. Những con phố của Thủ đô đã đổi thay, nhiều công trình mới đã mọc lên, nhịp sống thành phố ngày càng phát triển. Nhưng giữa dòng chảy ấy, câu chuyện về bác sĩ Trần Duy Hưng vẫn mang một ý nghĩa sâu sắc. Ngày 10 tháng 10 năm 1954, người dân Hà Nội đã đón ông trở về trong niềm vui chiến thắng. Những năm tháng sau đó, ông đáp lại niềm tin ấy bằng một cuộc đời tận tụy với công việc và nhân dân. Nếu những đoàn quân tiến vào Hà Nội đã ghi dấu thời khắc kết thúc chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp ở Thủ đô, thì những người như Trần Duy Hưng đã góp phần viết tiếp trang sử của hòa bình: khôi phục đời sống, xây dựng thành phố và bảo vệ những thành quả vừa giành được. Di sản lớn nhất ông để lại không chỉ là những công trình, chính sách hay một con đường mang tên mình, mà còn là hình ảnh của một người trí thức đã chọn gắn số phận cá nhân với vận mệnh của Hà Nội, từ những ngày cách mạng còn trong bí mật đến những năm tháng Thủ đô vượt qua chiến tranh và từng bước hồi sinh.