Trần Hanh

Trần Hanh (1932–2024), tên đầy đủ là Trần Huy Hanh, quê ở làng Tức Mặc, Nam Định, là Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và một trong những phi công tiêu biểu của Không quân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1946. Tháng 9/1949, Trần Hanh chính thức nhập ngũ, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và từng đảm nhiệm công tác chính trị tại Đại đoàn 320.

Năm 1956, ông được tuyển chọn sang Trung Quốc đào tạo phi công tiêm kích MiG-17. Sau nhiều năm học tập và huấn luyện, tháng 5/1964, ông trở về nước, trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của Trung đoàn Không quân 921 – Đoàn Không quân Sao Đỏ.

Tên tuổi Trần Hanh đặc biệt gắn liền với trận không chiến lịch sử ngày 4/4/1965 trên vùng trời Hàm Rồng, Thanh Hóa.

Trong trận đánh này, ông giữ vai trò Biên đội trưởng, chỉ huy bốn chiếc MiG-17 gồm Trần Hanh, Phạm Giấy, Lê Minh Huân và Trần Nguyên Năm xuất kích từ sân bay Nội Bài, thực hiện nhiệm vụ đánh chặn lực lượng không quân Mỹ đang tiến công cầu Hàm Rồng.

Biên đội đã chiến đấu dũng cảm, bắn rơi hai máy bay F-105D của Mỹ, trong đó Trần Hanh trực tiếp bắn rơi một chiếc. Đây là chiến công có ý nghĩa đặc biệt, góp phần khẳng định khả năng chiến đấu của lực lượng không quân tiêm kích Việt Nam trong những ngày đầu đối đầu với Không quân Mỹ.

Sau trận đánh, máy bay của ông gặp sự cố về thiết bị dẫn đường và cạn nhiên liệu. Trần Hanh buộc phải hạ cánh xuống khu vực bản Kẻ Tằm, huyện Quỳ Châu, Nghệ An và được nhân dân địa phương tận tình giúp đỡ.

Sau chiến thắng Hàm Rồng, ông tiếp tục trưởng thành qua nhiều cương vị chỉ huy. Năm 1969, Trần Hanh giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 921; năm 1972 được bổ nhiệm làm Tư lệnh phó Bộ Tư lệnh Không quân.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, ông giữ chức Tư lệnh Sư đoàn Không quân 371, tham gia công tác tổ chức và chỉ huy lực lượng không quân trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau khi đất nước thống nhất, Trần Hanh tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội. Giai đoạn 1986–1989, ông giữ chức Tư lệnh Quân chủng Không quân; từ năm 1989 đến năm 1996 là Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 11/1996, ông được bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và đảm nhiệm cương vị này đến tháng 12/1999. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1984 và Trung tướng năm 1989.

Sau khi nghỉ công tác trong quân đội, Trần Hanh tiếp tục cống hiến cho hoạt động của Hội Cựu chiến binh Việt Nam, từng giữ chức Chủ tịch Trung ương Hội nhiệm kỳ 2008–2012.

Ngày 5/12/2024, Trung tướng Trần Hanh qua đời, hưởng thọ 92 tuổi.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý.

Trần Hanh được lịch sử ghi nhận là một trong những người đặt nền móng cho truyền thống chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam. Từ người phi công MiG-17 trên bầu trời Hàm Rồng đến vị tướng đảm nhiệm những trọng trách quốc phòng, cuộc đời ông gắn liền với quá trình trưởng thành và phát triển của lực lượng không quân Việt Nam.