“Trần Hanh – Người mở đầu chiến thắng trên bầu trời Hàm Rồng”
Sinh năm 1932, Trần Hanh sớm trưởng thành trong khói lửa cách mạng. Tháng 12 năm 1946, khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ, ông gia nhập Đoàn Thanh niên cứu quốc, bắt đầu hành trình gắn bó trọn đời với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Từ một thanh niên yêu nước, ông từng bước trưởng thành qua nhiều vị trí, tích lũy kinh nghiệm và bản lĩnh để trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của lực lượng Không quân Nhân dân Việt Nam.
Giai đoạn 1964–1965, khi đế quốc Mỹ từng bước leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, Trần Hanh giữ cương vị Đại đội trưởng Đại đội 1 rồi Đại đội 2, Trung đoàn Không quân 921 – đơn vị tiêm kích đầu tiên của ta. Đây là thời điểm vô cùng cam go khi lực lượng không quân còn non trẻ, trang bị và kinh nghiệm chiến đấu còn hạn chế, trong khi đối phương sở hữu những loại máy bay hiện đại hàng đầu thế giới.
Ngày 3/4/1965, trên bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa), lịch sử Không quân Việt Nam bước sang trang mới. Trước tình hình không quân Mỹ tập trung đánh phá cầu Hàm Rồng – một vị trí chiến lược quan trọng, Trung đoàn 921 được lệnh xuất kích. Trong đội hình chiến đấu hôm đó, biên đội do Trần Hanh chỉ huy đảm nhận nhiệm vụ nghi binh, yểm trợ vòng ngoài – một nhiệm vụ tưởng chừng thầm lặng nhưng lại có ý nghĩa quyết định, góp phần tạo điều kiện cho biên đội tiến công tiếp cận mục tiêu.
Chỉ trong gần 20 phút không chiến căng thẳng, với tinh thần “quyết chiến, quyết thắng”, các phi công Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ, mưu trí, dũng cảm, bắn rơi 2 máy bay F-8 của Mỹ. Đây là chiến công đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam, mở ra “mặt trận trên không” – một hướng chiến đấu hoàn toàn mới trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Chỉ một ngày sau, sáng 4/4/1965, không quân Mỹ tiếp tục huy động lực lượng lớn hơn, trong đó có cả máy bay F-105 – loại “Thần sấm” nổi tiếng – nhằm đánh phá Hàm Rồng lần thứ hai. Lần này, Trần Hanh trực tiếp chỉ huy biên đội tiến công. Trong tình huống chiến đấu nhanh, phức tạp, ông đã bình tĩnh quan sát, lựa chọn thời cơ chính xác, bất ngờ áp sát và nổ súng. Chiếc F-105 trúng đạn, bốc cháy dữ dội rồi lao xuống biển. Đây là lần đầu tiên loại máy bay “Thần sấm” hiện đại của Mỹ bị bắn hạ trên bầu trời miền Bắc, khẳng định bản lĩnh và trí tuệ của không quân ta.
Hai trận đánh liên tiếp trong hai ngày 3 và 4/4/1965 không chỉ bảo vệ vững chắc cầu Hàm Rồng mà còn tạo niềm tin lớn cho quân và dân cả nước. Từ đây, Không quân Nhân dân Việt Nam chính thức bước vào những trận không chiến đầy cam go nhưng cũng vô cùng oanh liệt.
Phát huy những chiến công ban đầu, trong những năm tiếp theo, Trần Hanh tiếp tục chỉ huy nhiều trận không chiến quan trọng. Đáng chú ý, tháng 11/1966, ông chỉ huy biên đội 4 chiếc MiG-17 bắn rơi máy bay trực thăng Mỹ trên bầu trời Hòa Bình, góp phần làm phong phú thêm cách đánh sáng tạo của không quân ta.
Không chỉ là người chỉ huy dũng cảm trên bầu trời, Trần Hanh còn là người lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược. Đỉnh cao là vào những ngày cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ năm 1975. Thực hiện mệnh lệnh của Bộ Chỉ huy Chiến dịch Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông trực tiếp tham gia chỉ đạo xây dựng kế hoạch cho Phi đội “Quyết thắng” – đơn vị sử dụng chính máy bay A-37 thu được của địch để đánh địch.
Chiều 28/4/1975, dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của ông, Phi đội “Quyết thắng” đã thực hiện trận tập kích táo bạo vào sân bay Tân Sơn Nhất. Trận đánh diễn ra chính xác, bất ngờ, an toàn tuyệt đối cho lực lượng ta, góp phần làm tê liệt một trong những căn cứ quân sự quan trọng nhất của đối phương, tạo điều kiện thuận lợi cho đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Trong suốt những năm tháng chiến đấu, Trần Hanh nhiều lần vinh dự được gặp Hồ Chí Minh và được Người trực tiếp động viên, trao tặng Huy hiệu. Những lời căn dặn của Bác về tinh thần cảnh giác, sáng tạo trong chiến đấu đã trở thành kim chỉ nam cho ông và đồng đội, tiếp thêm sức mạnh để họ lập nên nhiều chiến công hiển hách.
Từ những trận không chiến đầu tiên trên bầu trời Hàm Rồng đến chiến dịch lịch sử giải phóng miền Nam, cuộc đời của Trần Hanh là hành trình tiêu biểu của một người lính không quân: dũng cảm trong chiến đấu, sáng tạo trong chỉ huy và tuyệt đối trung thành với Tổ quốc. Ông đã góp phần viết nên những trang sử vàng của Không quân Nhân dân Việt Nam, để lại tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo.
