Trần Hanh – Người phi công anh hùng trên bầu trời Tổ quốc
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Hanh (1932–2024) là một trong những phi công quân sự đầu tiên của Việt Nam. Cuộc đời ông gắn liền với quá trình hình thành, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Từ một người lính tham gia kháng chiến chống Pháp, ông trở thành phi công tiêm kích MIG-17, trực tiếp tham gia những trận không chiến đầu tiên và sau này đảm nhiệm nhiều trọng trách cao trong quân đội.
Sớm tham gia cách mạng
Trần Hanh sinh năm 1932, quê tại phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định. Tháng 12/1946, khi còn trẻ, ông tham gia Đoàn Thanh niên Cứu quốc và bắt đầu con đường hoạt động cách mạng. Từ tháng 4/1947, ông công tác tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Từ năm 1949, ông được đào tạo tại Trường Sĩ quan Lê Lợi rồi đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong cơ quan chính trị của quân đội. Những năm tháng đầu tiên ấy là nền tảng giúp ông trưởng thành cả về bản lĩnh chính trị và năng lực công tác.
Tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Trần Hanh giữ cương vị Chính trị viên Đại đội 23, Tiểu đoàn 680, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320.
Đây là một trong những chiến dịch quyết định của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Việc trực tiếp tham gia chiến dịch đã để lại trong ông những kinh nghiệm quý báu về chiến đấu, tổ chức và chỉ huy.
Bước ngoặt trở thành phi công
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Trần Hanh được tuyển chọn đi đào tạo phi công.
Từ tháng 9/1956 đến tháng 5/1960, ông học lái máy bay tiêm kích MIG-17 tại Trung Quốc. Sau tám năm học tập, huấn luyện và công tác ở nước bạn, ông trở về nước và trở thành một trong những phi công chiến đấu đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam.
Năm 1960, ông được giao làm Đại đội trưởng đơn vị không quân chiến đấu đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, tiền thân của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam sau này.
Người phi công trong Chiến thắng trận đầu
Một trong những dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời Trần Hanh là trận đánh ngày 3 và 4/4/1965 trên bầu trời Hàm Rồng, Thanh Hóa.
Đây là những trận không chiến đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam với không quân Mỹ. Trần Hanh cùng đồng đội đã chiến đấu dũng cảm, góp phần làm nên Chiến thắng trận đầu của Không quân nhân dân Việt Nam.
Trong những trận chiến trên không, các phi công Việt Nam phải đối mặt với lực lượng không quân có ưu thế lớn về số lượng và trang bị. Tuy nhiên, bằng lòng dũng cảm, sự mưu trí và khả năng xử lý tình huống, Trần Hanh cùng đồng đội đã góp phần khẳng định bản lĩnh của lực lượng không quân non trẻ.
Những năm tháng chiến đấu trên bầu trời
Sau những trận đánh đầu tiên, Trần Hanh tiếp tục tham gia nhiều hoạt động chiến đấu và huấn luyện của lực lượng Không quân.
Ông được đồng đội yêu mến gọi là “người trời”, bởi hình ảnh một người phi công luôn dũng cảm trên bầu trời và có khả năng chỉ huy bay tốt. Những năm tháng chiến đấu đã giúp ông trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ phi công quân sự đầu tiên Việt Nam.
Không chỉ trực tiếp chiến đấu, ông còn góp phần xây dựng lực lượng, đào tạo và rèn luyện những thế hệ phi công tiếp theo.
Góp phần vào những chiến công lớn
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam tiếp tục trưởng thành và tham gia nhiều trận đánh quan trọng.
Các phi công Việt Nam đã góp phần làm nên những chiến thắng trên bầu trời miền Bắc, trong đó có Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972. Trần Hanh cùng thế hệ phi công đầu tiên đã đặt những nền móng quan trọng cho sự phát triển của lực lượng không quân.
Trưởng thành trong công tác chỉ huy
Sau năm 1975, Trần Hanh tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo, chỉ huy trong quân đội.
Ông từng giữ chức Tư lệnh Quân chủng Không quân, góp phần xây dựng lực lượng không quân trong thời kỳ đất nước thống nhất. Sau đó, ông được giao nhiều trọng trách cao hơn, trong đó có Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.
Ở mỗi cương vị, ông được đánh giá là người chỉ huy mẫn cán, sâu sát, gần gũi, quyết đoán, được đồng chí, đồng đội tin tưởng và quý trọng.
Gắn bó với Hội Cựu chiến binh
Sau thời gian công tác trong quân đội, Trần Hanh tiếp tục có nhiều đóng góp trong công tác cựu chiến binh.
Ông từng giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, tiếp tục đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các cựu chiến binh, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Những phần thưởng cao quý
Với những đóng góp đặc biệt trong chiến đấu và xây dựng quân đội, Trần Hanh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và phong quân hàm Trung tướng.
Ông cũng từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IV và đại biểu Quốc hội các khóa VI, VIII, XI, XII.
Những năm cuối đời
Sau hơn 70 năm hoạt động cách mạng, Trung tướng Trần Hanh vẫn luôn giữ tình cảm sâu nặng với đồng đội và lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.
Ông từ trần lúc 8 giờ 56 phút ngày 5/12/2024, hưởng thọ 93 tuổi. Lễ tang của ông được tổ chức theo nghi thức lễ tang cấp cao trong Quân đội. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng chí, đồng đội và nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.
Dấu ấn của một “người trời”
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Hanh là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ phi công quân sự đầu tiên của Việt Nam. Từ một người lính trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp, ông trở thành phi công MIG-17, trực tiếp tham gia những trận không chiến đầu tiên trên bầu trời Tổ quốc và góp phần xây dựng lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Sau chiến tranh, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội và dành nhiều tâm huyết cho công tác cựu chiến binh. Cuộc đời ông là một hành trình gắn bó với bầu trời, với đồng đội và với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; những chiến công và cống hiến ấy sẽ tiếp tục được các thế hệ sau ghi nhớ.
