TRẦN HANH – NGƯỜI PHI CÔNG ANH HÙNG TRONG TRẬN ĐẦU CỦA KHÔNG QUÂN NHÂN DÂN VIỆT NAM

Trong lịch sử xây dựng và chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam, có những con người mà tên tuổi đã gắn liền với những thời khắc mở đầu đầy ý nghĩa. Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Hanh là một trong những người như thế. Từ một người lính trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp, ông trở thành một trong những phi công tiêm kích đầu tiên của Việt Nam, rồi trực tiếp tham gia những trận không chiến mở đầu trên bầu trời miền Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cuộc đời binh nghiệp của ông là hành trình từ chiến trường mặt đất đến bầu trời, từ người lính trẻ đến vị tướng và nhà chỉ huy của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở Nam Định, Trần Hanh nhập ngũ khi mới 17 tuổi. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông là Chính trị viên Đại đội 23, Tiểu đoàn 680, Trung đoàn 48. Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, năm 1956, ông được tuyển chọn đi đào tạo phi công tiêm kích tại Trung Quốc. Sau nhiều năm học tập, huấn luyện, ông trở về nước và được phân công công tác tại Trung đoàn Không quân 921 – Đoàn Không quân Sao Đỏ, đơn vị không quân chiến đấu đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ tháng 8/1964 đến tháng 4/1965, ông đảm nhiệm cương vị Đại đội trưởng Đại đội 1, Đại đội 2, Trung đoàn 921.

Những ngày đầu tháng 4/1965 trở thành dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời người phi công Trần Hanh. Ngày 3/4/1965, Không quân nhân dân Việt Nam xuất kích trận đầu, mở mặt trận trên không. Đến ngày hôm sau, 4/4/1965, Trần Hanh tiếp tục trực tiếp tham gia chiến đấu trên vùng trời Hàm Rồng, Thanh Hóa. Biên đội do ông chỉ huy gồm bốn phi công: Trần Hanh, Phạm Giấy, Lê Minh Huân và Trần Nguyên Năm. Nhiệm vụ của họ là tiến công đội hình máy bay Mỹ đang đánh phá khu vực cầu Hàm Rồng – cây cầu có vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong trận đánh, những chiếc MiG-17 của Việt Nam phải đối đầu với lực lượng máy bay Mỹ đông hơn và được trang bị mạnh. Tuy nhiên, bằng sự bình tĩnh, mưu trí và lòng dũng cảm, các phi công Việt Nam đã tận dụng cách đánh phù hợp để tiếp cận đội hình đối phương. Biên đội Trần Hanh đã bắn rơi hai máy bay F-105D của Mỹ, trong đó Trần Hanh bắn rơi một chiếc và Lê Minh Huân bắn rơi một chiếc. Chiến công ấy tiếp tục khẳng định sức mạnh và bản lĩnh của lực lượng không quân còn rất trẻ, đồng thời góp phần tạo nên những trang đầu tiên của lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc đối đầu trên không với không quân Mỹ.

Sau trận chiến, Trần Hanh còn phải đối mặt với một thử thách sinh tử khác. Máy bay của ông bị thương và hết dầu sau quá trình chiến đấu. Ông đã cơ động tránh tên lửa đối phương, rồi buộc phải hạ cánh bằng bụng tại khu vực Bản Kẻ Tằm, xã Châu Phong. Người dân địa phương đã chăm sóc người phi công bị thương và giúp ông trở về đơn vị. Câu chuyện ấy cho thấy phía sau một chiến công trên bầu trời là những khoảnh khắc mà người phi công phải tự mình quyết định giữa sự sống và cái chết, đồng thời cũng cho thấy tình cảm, sự che chở của nhân dân dành cho những người lính đang chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Sau những năm tháng trực tiếp chiến đấu, Trần Hanh tiếp tục trưởng thành qua nhiều cương vị chỉ huy trong Quân chủng Phòng không - Không quân. Ông từng giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 921, Tư lệnh phó Bộ tư lệnh Không quân, Tư lệnh Sư đoàn Không quân 371 và đảm nhiệm nhiều trọng trách khác trong quân đội. Tháng 4/1984, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng; tháng 4/1989 được thăng quân hàm Trung tướng. Ông cũng từng giữ cương vị Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Những đóng góp trong chiến đấu và xây dựng quân đội được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhắc đến Trần Hanh là nhắc đến một thế hệ phi công đã bước vào bầu trời trong điều kiện vô cùng thiếu thốn nhưng mang trong mình một ý chí lớn. Họ không có lợi thế về số lượng hay trang bị, song có lòng quả cảm, sự sáng tạo trong cách đánh và niềm tin vào nhiệm vụ. Chính những con người ấy đã biến những chiếc MiG-17 còn non trẻ thành biểu tượng của bản lĩnh Việt Nam trên bầu trời.

Trần Hanh không chỉ là người phi công bắn rơi máy bay Mỹ trong trận Hàm Rồng ngày 4/4/1965; ông còn là một trong những người đặt nền móng cho truyền thống chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam. Từ người lính trẻ của Điện Biên Phủ đến người chỉ huy cấp tướng, cuộc đời ông gắn với những bước trưởng thành của quân đội và đặc biệt là sự trưởng thành của lực lượng không quân Việt Nam. Những chiến công của ông và đồng đội đã trở thành ký ức không thể phai mờ về một thế hệ đã dám bước vào bầu trời khốc liệt để bảo vệ từng cây cầu, từng tuyến đường và từng tấc trời của Tổ quốc.