TRẦN HANH – “NGƯỜI TRỜI” VÀ DẤU ẤN TRẬN THẮNG ĐẦU TIÊN CỦA KHÔNG QUÂN VIỆT NAM
Trần Hanh sinh năm 1932 tại tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình sau sắp xếp đơn vị hành chính). Ông là một trong những thế hệ phi công quân sự đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam, trưởng thành từ môi trường chiến đấu gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Gia nhập quân đội từ khi còn rất trẻ, ông từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ với vai trò chính trị viên đại đội, góp phần vào những hoạt động chiến đấu quan trọng trong giai đoạn cuối của chiến dịch.
Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, Trần Hanh được cử đi đào tạo phi công tiêm kích MiG-17 tại nước ngoài và trở về nước, đảm nhiệm công tác chỉ huy tại Trung đoàn Không quân 921 – đơn vị không quân chiến đấu đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong quá trình huấn luyện và chỉ huy, ông nhanh chóng thể hiện năng lực tổ chức bay, tư duy chiến thuật hiện đại cùng bản lĩnh vững vàng, được đồng đội gọi bằng biệt danh “Người trời” như một sự ghi nhận về khả năng làm chủ bầu trời trong điều kiện chiến đấu đầy thử thách.
Tên tuổi của ông gắn liền với Trận không chiến Hàm Rồng ngày 4/4/1965 – trận đánh được xem là dấu mốc mở đầu cho chiến công của Không quân nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Trong trận không chiến ác liệt trên bầu trời khu vực cầu Hàm Rồng, biên đội MiG-17 do ông chỉ huy đã bất ngờ xuất kích, phối hợp chặt chẽ và tổ chức tấn công hiệu quả vào đội hình máy bay Mỹ. Trong diễn biến quyết liệt, lực lượng không quân Việt Nam đã bắn rơi nhiều máy bay F-105 “Thần Sấm”, tạo tiếng vang lớn, khẳng định khả năng đối đầu trực tiếp với không lực hiện đại của Hoa Kỳ.
Trong trận đánh này, Trần Hanh được ghi nhận là một trong những phi công đã trực tiếp tham gia tấn công ở cự ly gần, thể hiện bản lĩnh chiến đấu và khả năng xử lý tình huống linh hoạt trong không chiến hiện đại. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu, trong điều kiện máy bay gần cạn nhiên liệu, ông đã điều khiển máy bay hạ cánh an toàn xuống một khu vực đồng bằng, góp phần bảo toàn khí tài trong điều kiện chiến tranh ác liệt.
Trong suốt sự nghiệp quân ngũ, ông từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Tư lệnh Quân chủng Không quân, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Ở bất kỳ vị trí nào, Trần Hanh cũng được đánh giá là người chỉ huy có tư duy chiến lược, sâu sát thực tiễn và giàu kinh nghiệm chiến đấu, góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng và phát triển lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam qua nhiều giai đoạn.
Ngày 5/12/2024, Trung tướng Trần Hanh từ trần, khép lại một cuộc đời binh nghiệp gắn liền với những dấu mốc quan trọng của lịch sử không quân Việt Nam. Hình ảnh “Người trời” trên bầu trời Hàm Rồng vẫn được nhắc nhớ như biểu tượng của trí tuệ, lòng quả cảm và tinh thần quyết chiến quyết thắng của thế hệ phi công đầu tiên, góp phần đặt nền móng cho sức mạnh không quân Việt Nam hiện đại.
Nguyên Khải (tổng hợp)
