Trận Him Lam – đêm mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ

Cựu chiến binh Bùi Kim Diệu, khi đó là một chiến sĩ bộ binh trẻ tuổi, sau này kể lại rằng buổi chiều hôm ấy đơn vị của ông được lệnh chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu từ rất sớm. Mỗi người được phát thêm lựu đạn, kiểm tra lại súng đạn và bộc phá. Không ai nói ra, nhưng tất cả đều hiểu rằng trận đánh sắp tới sẽ quyết định số phận của toàn chiến dịch.

Khoảng 17 giờ, khi ánh nắng cuối cùng còn sót lại trên các triền đồi, tiếng pháo lệnh bất ngờ vang lên. Chỉ trong vài giây sau đó, hàng loạt khẩu pháo của ta từ các điểm cao đồng loạt nhả đạn xuống Him Lam. Mặt đất rung chuyển dữ dội. Những cột khói đen và đất đá bốc lên từ trong lòng cứ điểm, nơi trước đó ít phút vẫn còn yên tĩnh.

Ông Diệu nhớ lại rằng đó là lần đầu tiên trong đời ông thấy pháo binh ta bắn dồn dập đến như vậy. Từng loạt đạn pháo bay qua đầu với tiếng rít ghê người, rồi nổ chói tai phía trước. Bầu trời chuyển dần từ màu xám sang đỏ rực bởi ánh lửa và pháo sáng.

Sau gần một giờ pháo kích, bộ binh bắt đầu xung phong. Đơn vị của ông Diệu men theo hệ thống giao thông hào đã được đào bí mật trong nhiều ngày trước đó để tiến sát hàng rào phòng thủ. Dây thép gai của địch bị pháo cắt đứt từng đoạn, nhưng nhiều chỗ vẫn còn nguyên vẹn, buộc các chiến sĩ phải dùng kìm hoặc thân mình đè xuống để mở đường cho đồng đội phía sau.

Khi khoảng cách giữa hai bên chỉ còn vài chục mét, quân Pháp bắt đầu bắn trả dữ dội. Từ các lô cốt bằng bê tông, súng máy quét từng loạt đạn dài, cắt ngang mặt đất. Đất đá văng lên như mưa. Một chiến sĩ đi trước ông Diệu trúng đạn ngã xuống ngay trên hàng rào thép gai, thân người mắc kẹt giữa những sợi thép xoắn.

Không có thời gian để dừng lại, ông Diệu cùng những người còn lại phải tiếp tục lao lên. Họ ném lựu đạn vào các hố chiến đấu, rồi dùng bộc phá phá cửa lô cốt. Mỗi lần bộc phá nổ, cả khối bê tông rung lên, mảnh vỡ bắn ra khắp nơi.

Trận đánh kéo dài suốt đêm. Trong ánh sáng chập chờn của pháo sáng và hỏa lực, nhiều lúc ông Diệu không phân biệt được đâu là đồng đội, đâu là địch. Khói súng, mùi thuốc nổ và mùi đất ẩm trộn lẫn khiến không khí trở nên đặc quánh, khó thở.

Đến gần nửa đêm, các mũi tiến công của ta dần thọc sâu vào bên trong cứ điểm. Từng ổ đề kháng của Pháp lần lượt bị tiêu diệt. Tuy nhiên, sự kháng cự vẫn rất quyết liệt. Nhiều binh sĩ Pháp cố thủ trong các hầm ngầm, buộc bộ đội ta phải dùng lựu đạn và bộc phá để tiêu diệt từng vị trí một.

Ông Diệu kể rằng khoảnh khắc đáng nhớ nhất là khi đơn vị ông chiếm được một lô cốt lớn ở trung tâm cứ điểm. Khi cánh cửa sắt bị phá tung, họ lao vào trong và thấy những binh lính Pháp còn sống sót giơ tay đầu hàng. Đó là lần đầu tiên ông nhìn thấy đối phương ở khoảng cách gần đến vậy – những con người cũng mệt mỏi, sợ hãi và lấm lem bùn đất như chính họ.

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1954, cờ của Quân đội Nhân dân Việt Nam đã được cắm trên cứ điểm Him Lam. Tiếng súng thưa dần rồi tắt hẳn. Sau nhiều giờ chiến đấu liên tục, nhiều chiến sĩ kiệt sức ngồi bệt xuống đất ngay trên chiến hào, không nói nên lời.

Ông Diệu cùng đồng đội đi kiểm tra lại trận địa. Cảnh tượng trước mắt khiến ông không bao giờ quên: những đoạn hào bị cày xới, dây thép gai vương vãi, xác người nằm xen lẫn với súng đạn và mảnh pháo. Trong số những người ngã xuống có cả những người bạn đã cùng ông ăn chung nắm cơm vắt chỉ vài giờ trước đó.

Chiến thắng Him Lam không chỉ là một thắng lợi quân sự mà còn có ý nghĩa tinh thần rất lớn. Nó chứng minh rằng tập đoàn cứ điểm tưởng như không thể bị công phá của Pháp vẫn có thể bị đánh bại. Tin chiến thắng nhanh chóng lan khắp các đơn vị, tiếp thêm niềm tin cho toàn bộ chiến dịch.

Nhiều năm sau, khi đã trở thành một cựu chiến binh tóc bạc, ông Bùi Kim Diệu vẫn nhớ rõ từng chi tiết của đêm hôm ấy. Ông nói rằng tiếng pháo mở màn ở Him Lam chính là âm thanh báo hiệu cho sự kết thúc của một thời kỳ chiến tranh kéo dài gần một thập kỷ.

Đối với ông và những người lính đã trực tiếp tham gia trận đánh, Him Lam không chỉ là một cứ điểm trên bản đồ, mà là nơi họ đã chứng kiến sự hy sinh, lòng dũng cảm và sức mạnh đoàn kết của cả một thế hệ.