Trận Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ (13/3/1954)

Chiều ngày 13/3/1954 đã đi vào lịch sử quân sự Việt Nam như một thời khắc sục sôi khí thế khi tiếng súng mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức vang động khắp đại ngàn Mường Thanh. Trận tiến công cứ điểm Him Lam là đợt thử lửa đầu tiên giữa tinh thần chiến đấu quật cường của Quân đội nhân dân Việt Nam và một trong những trung tâm phòng ngự kiên cố bậc nhất của tập đoàn cứ điểm do Pháp xây dựng.

Cứ điểm Him Lam (được phía Pháp đặt tên là Beatrice) nằm ở phía bắc lòng chảo Mường Thanh, án ngữ ngay trên con đường huyết mạch dẫn vào trung tâm tập đoàn cứ điểm và sân bay Mường Thanh. Nhận thức rõ vị trí chiến lược sinh tử này, Chỉ huy trưởng quân Pháp – Tướng De Castries – đã biến Him Lam thành một "cánh cửa thép" bất khả xâm phạm. Tại đây, Pháp bố trí lực lượng phòng ngự khép kín cực kỳ tinh nhuệ thuộc Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Bán lữ đoàn Lưỡi lê ngoại quốc (3e DBLE). Cứ điểm được chia thành 3 trung tâm kháng chiến kiên cố nằm trên 3 quả đồi nhô cao, trang bị hệ thống lô cốt bê tông cốt thép chìm, hỏa điểm chéo liên hoàn, bãi mìn dày đặc và được bao bọc bởi nhiều tầng hàng rào dây thép gai rộng hàng chục mét.

Đúng 17 giờ 05 phút ngày 13/3/1954, theo lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, hơn 40 khẩu pháo hạng nặng (sơn pháo 75mm, lựu pháo 105mm) và pháo cao xạ của ta từ các trận địa hầm bí mật trên núi cao đồng loạt nổ súng. Trận mưa pháo bão táp, chính xác đến kinh ngạc đã giội thẳng xuống cứ điểm Him Lam và sân bay Mường Thanh, khiến toàn bộ quân Pháp hoàn toàn bất ngờ và hoảng loạn. Ngay trong những phút đầu tiên, một quả đạn pháo của ta đã đánh trúng sở chỉ huy cứ điểm, tiêu diệt Tướng Gaucher (chỉ huy phân khu Bắc) cùng bộ chỉ huy Pháp tại Him Lam, làm tê liệt hoàn toàn hệ thống thông tin liên lạc của địch.

Ngay khi ngọn lửa pháo binh chuyển làn, các chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng) từ hệ thống giao thông hào chằng chịt đã dũng cảm xông lên. Mặc cho hỏa lực liên thanh từ các lỗ châu mai còn lại của địch bắn phá điên cuồng, các chiến sĩ bộc phá kiên cường lao lên giật sập từng lớp rào gai và bãi mìn. Trong trận đánh ác liệt này, Anh hùng Phan Đình Giót đã lập nên chiến công bất tử khi tự tay đánh hai quả bộc phá rồi dùng chính thân mình lấp kín lỗ châu mai hỏa điểm địch, dập tắt làn đạn đại liên để đồng đội xông lên.

Sau hơn 5 giờ đồng hồ giao tranh đẫm máu, giằng co từng căn hầm và góc hào dưới màn đêm, đến 23 giờ cùng ngày, Đại đoàn 312 đã hoàn toàn chiếm lĩnh cứ điểm Him Lam, tiêu diệt và bắt sống toàn bộ lực lượng địch. Chiến thắng Him Lam không chỉ đập tan "cánh cửa thép" bảo vệ Mường Thanh mà còn giáng một đòn sấm sét vào tâm lý tự tin của quân Pháp, mở màn cho chuỗi thắng lợi lừng lẫy của đại chiến dịch.