Trần Hưng Đạo

Cuộc kháng chiến lần thứ nhất (1258)

• Bối cảnh: Quân Mông Cổ dưới sự chỉ huy của Ngột Lương Hợp Đài xâm lược Đại Việt nhằm tạo thế "gọng kìm" đánh chiếm nhà Nam Tống (Trung Quốc).

• Diễn biến chính:

• Quân ta chủ động rút khỏi thăng Long, thực hiện kế sách "Vườn không nhà trống", khiến quân giặc rơi vào tình cảnh thiếu lương thực trầm trọng và mệt mỏi vì nắng nóng, bệnh tật.

• Khi quân địch suy yếu, quân Trần mở cuộc phản công chiến lược tại Bình Lệ Nguyên và đặc biệt là trận Đông Bộ Đầu quyết định.

• Kết quả: Quân Mông Cổ thất bại nặng nề, phải rút chạy về nước. Cuộc kháng chiến thắng lợi chỉ trong vòng vòng khoảng 1 tháng.

2. Cuộc kháng chiến lần thứ hai (1285)

• Bối cảnh: Nhà Nguyên (đã thống nhất Trung Quốc) huy động hơn 50 vạn quân do Thoát Hoan chỉ huy, chia làm nhiều mũi tiến công nhằm thôn tính Đại Việt.

• Diễn biến chính:

• Đây là cuộc chiến khốc liệt nhất. Quân ta dưới sự chỉ huy của Trần Hưng Đạo tiếp tục rút lui chiến lược để bảo toàn lực lượng và củng cố khối đoàn kết toàn dân (Hội nghị Diên Hồng, Hội nghị Bình Than).

• Khí thế quyết chiến dâng cao với bản Hịch tướng sĩ và hình ảnh quân sĩ xăm hai chữ "Sát Thát".

• Đến giữa năm 1285, quân ta phản công dồn dập với chuỗi chiến thắng lẫy lừng tại Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương và giải phóng Thăng Long.

• Kết quả: Quân Nguyên tan rã hoàn toàn, Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để thoát thân về nước, tướng Toa Đô bị chém tại trận.

3. Cuộc kháng chiến lần thứ ba (1287 – 1288)

• Bối cảnh: Quyết tâm trả thù thất bại, vua Nguyên lại cử Thoát Hoan dẫn đại quân cùng đội thủy binh khổng lồ do Ô Mã Nhi chỉ huy sang xâm lược lần thứ ba.

• Diễn biến chính:

• Quân Trần chủ động đánh gãy nguồn viện trợ của địch: Trần Khánh Dư chỉ huy trận Vân Đồn, tiêu diệt toàn bộ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ, khiến quân Nguyên rơi vào thế bị động và thiếu ăn trầm trọng.

• Đỉnh cao của nghệ thuật quân sự là Trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng (1288): Trần Hưng Đạo khai thác quy luật thủy triều, cắm bãi cọc nhọn dưới lòng sông, dụ toàn bộ thuyền chiến địch vào trận địa bẫy và tiêu diệt hoàn toàn thủy quân Nguyên.

• Kết quả: Đạo quân xâm lược bị quét sạch, dập tắt vĩnh viễn mộng xâm lược Đại Việt của đế chế Mông - Nguyên.