Trần Hưng Đạo - Bạch Đằng năm 1288 và chiến thắng trước quân Nguyên

Năm 1288, Trần Hưng Đạo chỉ huy trận quyết chiến Bạch Đằng. Việc tận dụng địa hình, thủy triều và trận địa cọc góp phần tạo nên chiến thắng lớn của quân dân Đại Việt.

Sau khi quân Nguyên tiến vào Đại Việt lần thứ ba, tình hình chiến trường diễn biến phức tạp. Quân Đại Việt tiếp tục thực hiện kế sách làm cho đối phương gặp khó khăn về lương thực và hậu cần. Đạo quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy cuối cùng phải rút khỏi Đại Việt. Đạo thủy quân do Ô Mã Nhi chỉ huy cũng tìm đường ra biển. Trần Hưng Đạo nhận thấy đây là thời điểm thuận lợi để tổ chức một trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng. Khu vực Bạch Đằng có hệ thống sông ngòi và chế độ thủy triều thuận lợi cho việc bố trí trận địa. Quân Đại Việt chuẩn bị những bãi cọc gỗ dưới lòng sông, đồng thời bố trí lực lượng mai phục. Khi thủy triều lên, một bộ phận thuyền quân Đại Việt xuất hiện và thực hiện nghi binh, thu hút quân Nguyên tiến sâu vào khu vực đã được chuẩn bị. Khi nước bắt đầu rút, các thuyền quân Nguyên gặp khó khăn trong việc cơ động. Lúc đó, lực lượng Đại Việt từ nhiều hướng tiến ra, kết hợp giữa trận địa cọc và lực lượng thủy quân để đánh vào đội hình đối phương. Trận chiến kết thúc với thắng lợi lớn của quân dân Đại Việt. Nhiều tướng lĩnh và binh lính quân Nguyên bị bắt, trong đó có Ô Mã Nhi. Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đánh dấu thất bại quyết định của cuộc xâm lược lần thứ ba. Đây cũng là một trong những trận thủy chiến nổi tiếng nhất lịch sử Việt Nam. Những dấu tích cọc gỗ được phát hiện tại khu vực Bạch Đằng là bằng chứng khảo cổ quan trọng giúp nghiên cứu trận chiến. Điều đáng chú ý là nghệ thuật quân sự của Trần Hưng Đạo không dựa đơn thuần vào sức mạnh trực diện mà kết hợp địa hình, thủy triều, nghi binh, phục kích và sự phối hợp của nhiều lực lượng. Vì thế, Bạch Đằng năm 1288 thường được xem là đỉnh cao trong sự nghiệp quân sự của Trần Hưng Đạo.