Trần Hưng Đạo: Cuộc đời, sự nghiệp và chiến công lẫy lừng của vị anh hùng dân tộc

Vào thế kỷ 13, khi gót giày của quân Nguyên - Mông càn quét từ Á sang Âu, làm sụp đổ vô số đế quốc hùng mạnh, thì tại vùng đất Đại Việt nhỏ bé, một vị tướng đã đứng lên trở thành bức tường thành vững chắc nhất. Người đó là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Mối thù nhà và nhân cách lớn

Trần Quốc Tuấn sinh ra trong một hoàn cảnh lịch sử đầy gợn sóng. Cha ông là An Sinh Vương Trần Liễu có mâu thuẫn sâu sắc với Thái sư Trần Thủ Độ và vua Trần Thái Tông. Trước khi mất, Trần Liễu đã trút gánh nặng lên vai con trai: "Con không vì cha mà lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt."

Mang trên mình lời dặn mang nặng hận thù gia tộc, nhưng khi vận nước lâm nguy, Trần Quốc Tuấn đã đặt trung hiếu với đất nước lên trên hiềm thù cá nhân. Ông chủ động hòa giải với Trần Quang Khải — người thuộc phe đối lập trong hoàng tộc — bằng việc tự tay tắm rửa cho Quang Khải trên thuyền. Hành động gạt bỏ thù riêng ấy đã thắt chặt khối đại đoàn kết nội bộ nhà Trần, tạo nên sức mạnh "Đông A" vô địch.

"Hịch tướng sĩ" và khí phách dời núi lấp biển

Năm 1284, quân Nguyên Mông tràn sang xâm lược Đại Việt lần thứ hai với sức mạnh áp đảo. Trước sự hung hãn của địch, Thượng hoàng Trần Thánh Tông lo lắng hỏi ông liệu có nên hàng để tránh bớt binh đao. Trần Quốc Tuấn đã khảng khái trả lời một câu nói đi vào lịch sử:

"Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng!"

Để xóc lại tinh thần quân sĩ, ông viết bản Hịch tướng sĩ bất hủ. Từng lời văn hừng hực lửa hận thù và lòng yêu nước: "Đến bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa..." Lời hịch như lời hiệu triệu con tim, khiến toàn thể quân dân xăm lên tay hai chữ "Sát Thát" (Giết giặc Mông Cổ), quyết chiến đến cùng.

Huyền thoại sông Bạch Đằng

Đỉnh cao tài năng quân sự của Trần Hưng Đạo thể hiện rõ nhất trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ ba (1287–1288).

Nhận thấy quân địch tuy mạnh nhưng phụ thuộc vào đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ, ông chủ trương đánh rỉa, triệt hạ nguồn tiếp tế khiến giặc lâm vào cảnh đói khát, buộc phải rút quân. Biết trước tuyến đường rút lui của địch qua sông Bạch Đằng, Trần Hưng Đạo đã cho cắm hàng ngàn cọc gỗ vót nhọn bọc sắt xuống lòng sông.

Mùa xuân năm 1288, thừa lúc thủy triều lên, ông sai thuyền nhỏ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy. Ô Mã Nhi cậy quân đông đuổi theo sâu vào lòng sông. Khi thủy triều rút nhanh, hàng cọc nhọn nhô lên. Đoàn thuyền chiến cồng kềnh của quân Nguyên va vào cọc sắt, vỡ tan tành. Quân Đại Việt từ hai bên bờ mai phục xông ra đánh lớn. Toàn bộ thủy quân Nguyên Mông bị tiêu diệt, tướng Ô Mã Nhi bị bắt sống.

Bậc Thánh nhân của dân tộc

Sau chiến thắng lẫy lừng, Trần Hưng Đạo không màng quyền lực, lui về sống những năm tháng cuối đời tại Kiếp Bạc (Hải Dương). Trước khi qua đời vào năm 1300, khi vua Trần Anh Tông đến thăm và hỏi kế sách giữ nước, ông dặn lại một triết lý muôn đời:

"Kế sách giữ nước là khoan thư sức dân để làm cái gốc sâu bền, đó là thượng sách."

Khi mất, ông được nhân dân tôn kính gọi là "Đức Thánh Trần" và lập đền thờ ở khắp nơi trên cõi Việt Nam. Ông không chỉ là một nhà quân sự thiên tài với các tác phẩm như Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư, mà còn là biểu tượng rực rỡ nhất cho trí tuệ, lòng yêu nước và nhân cách lớn của dân tộc.