Trần Hưng Đạo – Người viết nên những trang sử Bạch Đằng bất diệt TRẦN HƯNG ĐẠO – NGƯỜI VIẾT NÊN NHỮNG TRANG SỬ BẠCH ĐẰNG BẤT DIỆT

Vị tướng giữa những năm tháng thử thách

Thế kỷ XIII, vó ngựa quân Nguyên – Mông từng làm rung chuyển nhiều vùng đất rộng lớn ở châu Á và châu Âu. Đại Việt cũng phải đối mặt với một đối thủ quân sự hùng mạnh.

Trong bối cảnh đó, Trần Quốc Tuấn – người đời sau gọi là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – trở thành một trong những nhân vật giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước.

Không chỉ nổi tiếng về tài cầm quân, Trần Hưng Đạo còn được biết đến bởi tư duy quân sự sâu sắc. Ông chú trọng xây dựng sức mạnh từ nhân dân, phát huy tinh thần đoàn kết và lựa chọn cách đánh phù hợp với điều kiện thực tế của Đại Việt.

Khi quân địch mạnh, ông chủ trương tránh đối đầu bất lợi, bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ phản công. Chính cách đánh linh hoạt ấy đã góp phần tạo nên những bước ngoặt quan trọng trong các cuộc kháng chiến.

“Khoan thư sức dân” – lấy dân làm gốc

Trong tư tưởng của Trần Hưng Đạo, sức mạnh giữ nước không chỉ nằm ở binh khí hay thành lũy mà còn bắt nguồn từ lòng dân.

Ông từng nhấn mạnh tư tưởng “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc”. Đó không đơn thuần là một lời khuyên về trị nước, mà còn phản ánh nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa nhân dân và vận mệnh quốc gia.

Khi đất nước đứng trước hiểm họa ngoại xâm, sức mạnh của quân đội chỉ có thể phát huy khi phía sau là một xã hội đồng lòng. Vì vậy, trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông, quân dân Đại Việt đã cùng nhau tạo nên thế trận rộng lớn, từ triều đình, tướng lĩnh đến những người dân bình thường.

Từ Vạn Kiếp đến những cuộc hành quân gian khổ

Trong các cuộc kháng chiến, Vạn Kiếp trở thành một địa bàn quân sự quan trọng. Trần Hưng Đạo cùng các tướng lĩnh nhà Trần tổ chức lực lượng, xây dựng thế trận và nhiều lần lựa chọn cách đánh khiến quân Nguyên – Mông gặp khó khăn.

Cuộc chiến không diễn ra trong một vài trận đánh đơn lẻ. Đó là những tháng ngày đầy gian khổ, với những cuộc hành quân, rút lui chiến lược, phục kích và phản công.

Có những thời điểm quân Đại Việt phải tạm thời rút lui trước sức mạnh của đối phương. Nhưng rút lui không đồng nghĩa với thất bại. Quân đội nhà Trần bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ, đồng thời khiến đối phương ngày càng lâm vào thế khó khăn vì chiến tranh kéo dài và hậu cần bị ảnh hưởng.

Từ thế bị động, quân dân Đại Việt từng bước chuyển sang phản công.

“Bạch Đằng dậy sóng” và trận quyết chiến năm 1288

Mùa xuân năm 1288, cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân Nguyên – Mông bước vào giai đoạn quyết định.

Sau một thời gian tiến sâu vào Đại Việt, quân Nguyên – Mông gặp nhiều khó khăn về lương thực và hậu cần. Trong khi đó, quân dân nhà Trần từng bước tổ chức phản công.

Trên sông Bạch Đằng, một trận đánh quyết định đã được chuẩn bị.

Theo kế hoạch của quân Đại Việt, những cọc gỗ được đóng xuống lòng sông, kết hợp với việc lợi dụng thủy triều để tạo thế trận. Khi nước triều lên, bãi cọc bị che khuất. Đến khi nước rút, những hàng cọc dần lộ ra.

Đoàn thuyền quân Nguyên – Mông tiến vào khu vực mai phục. Quân Đại Việt tổ chức khiêu chiến rồi từng bước nhử đối phương tiến sâu vào trận địa.

Khi thủy triều xuống, thế trận thay đổi.

Những hàng cọc nhô lên giữa dòng nước, khiến nhiều chiến thuyền của đối phương bị mắc kẹt. Quân Đại Việt từ nhiều hướng đồng loạt tiến công.

Trận Bạch Đằng năm 1288 trở thành một trong những chiến thắng quân sự tiêu biểu nhất trong lịch sử Việt Nam thời trung đại, góp phần quyết định kết thúc cuộc xâm lược lần thứ ba của quân Nguyên – Mông.

Một vị tướng, một tư tưởng vượt thời gian

Trần Hưng Đạo qua đời năm 1300. Nhưng những gì ông để lại không chỉ là những chiến thắng trên chiến trường.

Các tác phẩm và tư tưởng quân sự gắn với ông, tiêu biểu như “Hịch tướng sĩ”, đã trở thành những tư liệu có giá trị đặc biệt trong lịch sử dân tộc.

“Hịch tướng sĩ” là lời hiệu triệu mạnh mẽ gửi tới quân sĩ trước nguy cơ đất nước bị xâm lược. Qua đó, Trần Hưng Đạo khơi dậy lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và danh dự của người làm tướng, làm lính.

Hơn bảy thế kỷ sau, những câu chuyện về ông vẫn được nhắc lại trong sách giáo khoa, các di tích lịch sử và đời sống văn hóa của người Việt.

Dấu ấn còn lại với thời gian

Từ những trận chiến trên sông Bạch Đằng đến tư tưởng lấy dân làm gốc, hình tượng Trần Hưng Đạo đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một vị tướng thời Trần.

Đó là hình ảnh của một con người đặt vận mệnh quốc gia lên trên lợi ích cá nhân; một nhà quân sự biết kết hợp giữa sức mạnh của quân đội, địa hình, thời cơ và lòng dân.

Bạch Đằng hôm nay vẫn chảy giữa đất trời. Những hàng cọc gỗ năm xưa có thể đã nằm lại trong lòng đất, nhưng câu chuyện về một dân tộc từng đứng lên bảo vệ non sông vẫn còn nguyên giá trị.

Và trong dòng chảy lịch sử ấy, tên tuổi Trần Hưng Đạo tiếp tục được nhắc đến như một biểu tượng của ý chí bảo vệ độc lập, của hào khí Đông A và của một thời đại mà sức mạnh đoàn kết đã làm nên những chiến công vang dội.