Trần Hưng Đạo - Thiên tài quân sự và biểu tượng tinh thần dân tộc Đại Việt

Trong dòng chảy thiên bản hùng ca dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn nổi lên như một kiệt tác gia quân sự, một nhân cách lớn trọn vẹn cả tài lẫn đức. Không chỉ là vị Quốc công Tiết chế lãnh đạo Đại Việt đánh tan đế chế Nguyên - Mông hung hãn bậc nhất thế giới thời bấy giờ, ông còn là biểu tượng tinh thần bất tử về lòng yêu nước, trí tuệ chiến lược và tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

Lịch sử khắc ghi tên tuổi Trần Hưng Đạo qua những chiến công lẫy lừng trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai (1285) và thứ ba (1287 - 1288). Trước một kẻ thù hung tàn và hùng mạnh, ông đã thể hiện bản lĩnh của một thiên tài quân sự khi đề ra chiến lược "vườn không nhà trống", chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng rồi bất ngờ phản công khi thời cơ đến. Tinh thần quật cường của ông thể hiện rõ nhất qua câu nói đĩnh đạc trước vua Trần Nhân Tông giữa lúc gian nguy: "Nếu bệ hạ muốn hàng, xin hãy chém đầu thần trước đã". Đỉnh cao của nghệ thuật quân sự ấy chính là trận thủy chiến huyền thoại trên sông Bạch Đằng năm 1288. Bằng việc lợi dụng thủy triều và bố trí trận địa cọc gỗ hiểm hóc, ông đã đập tan hoàn toàn đạo thủy quân của Ô Mã Nhi, vĩnh viễn xoá bỏ mộng xâm lược của nhà Nguyên xuống phương Nam.

Không chỉ tài ba trên chiến trường, Trần Hưng Đạo còn để lại cho đời sau những di sản tư tưởng và văn học quân sự vô giá. Tác phẩm Hịch tướng sĩ của ông chính là bản hùng văn sục sôi khí thế, khơi dậy lòng tự tôn dân tộc và ý chí chiến đấu quật cường trong toàn quân. Bên cạnh đó, ông còn biên soạn Binh thư yếu lược để truyền dạy nghệ thuật đánh giặc "lấy đoản binh thắng trường trận", "lấy ít địch nhiều". Đặc biệt, tư tưởng xuyên suốt của ông là đặt lòng dân lên hàng đầu. Lời khuyên của ông dành cho vua Trần Anh Tông trước lúc đi xa: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu gốc bền gốc, đó là thượng sách giữ nước" đến nay vẫn nguyên giá trị như một triết lý dựng nước và giữ nước muôn đời.

Trần Hưng Đạo không chỉ vĩ đại ở tài cầm quân mà còn cao đẹp ở nhân cách. Ông luôn đặt nghĩa lớn của quốc gia lên trên hiềm thù gia tộc, hết lòng quy tụ nhân tài và xả thân vì độc lập dân tộc. Chính vì lẽ đó, sau khi qua đời, ông đã đi vào đời sống tâm linh của người Việt với tên gọi kính cẩn "Đức Thánh Trần". Cuộc đời và sự nghiệp của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn mãi mãi là tấm gương sáng ngời, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho các thế hệ người Việt Nam trên con đường bảo vệ và phát triển đất nước.