Trần Hưng Đạo và ba lần chống giặc

Vào thế kỷ 13, đế quốc Nguyên – Mông dưới sự lãnh đạo của Hốt Tất Liệt là thế lực quân sự mạnh nhất thế giới, từng chinh phạt gần như khắp lục địa Á – Âu. Đại Việt (Việt Nam) trở thành mục tiêu chiến lược để Nguyên – Mông mở rộng ảnh hưởng và tiến đánh các nước khác. 

Các cuộc xâm lược này diễn ra trong khoảng 30 năm (từ 1258 đến 1288) và có tính chất hủy diệt cực kỳ tàn khốc. Đối mặt với kẻ thù được mệnh danh là “thiên binh” này, triều đình nhà Trần buộc phải dựa vào tài năng của các tướng lĩnh tài ba, trong đó có Trần Hưng Đạo. Ông được cử giữ trọng trách cao nhất là Quốc công tiết chế (Tổng tư lệnh), có toàn quyền chỉ huy quân đội cả nước. 

Trận đầu tiên – chiến thắng Đông Bộ Đầu (năm 1258)

Cuộc kháng chiến chống Nguyên lần thứ nhất diễn ra năm 1258 là thử thách đầu tiên của triều Trần trước sức mạnh hùng hậu của quân Mông Cổ. Dưới sự chỉ huy của Trần Hưng Đạo, quân Đại Việt đã chủ động rút lui chiến lược, tránh đối đầu trực diện để bảo toàn lực lượng, đồng thời thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”. 

Khi quân địch mệt mỏi, mất nguồn lương thực và sa sút tinh thần, Trần Hưng Đạo chỉ huy phản công tại Đông Bộ Đầu (Hà Nội ngày nay). Trận đánh kết thúc với chiến thắng vang dội, buộc quân Nguyên phải rút lui khỏi Đại Việt. Đây là chiến thắng mở đầu cho truyền thống quân sự kiệt xuất của nhà Trần, khẳng định tài năng chỉ huy của Trần Hưng Đạo và là tiền đề cho hai cuộc kháng chiến sau này.

Lần 2 (năm 1285) – chiến lược, các trận then chốt như Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp

Lần xâm lược thứ hai của quân Nguyên diễn ra vào năm 1285 là cuộc chiến quy mô lớn và khốc liệt nhất, dưới sự chỉ huy trực tiếp của tướng Thoát Hoan. Quân Nguyên – Mông huy động lực lượng khổng lồ đánh vào Đại Việt. Đối mặt với lực lượng hùng hậu của phe địch, quân ta tiếp tục áp dụng “vườn không nhà trống” và tránh đối đầu trực tiếp khi thế địch mạnh nhất. Sau khi rút lui khỏi Thăng Long, quân đội Đại Việt đã thực hiện các cuộc phản công chiến lược. 

Trận Hàm Tử và Trận Chương Dương (đều diễn ra trên sông Hồng) là những trận then chốt. Tại Hàm Tử, quân ta đánh bại đội quân chẹn đường của tướng Toa Đô. Tại Chương Dương, quân ta đánh chiếm lại bến Chương Dương, mở đường tiến về Thăng Long. 

Đỉnh cao là trận Vạn Kiếp, nơi Trần Hưng Đạo phát huy toàn bộ tài thao lược, đánh tan hoàn toàn đội quân xâm lược, buộc Thoát Hoan phải tháo chạy và giúp quân dân nhà Trần giải phóng hoàn toàn kinh thành, kết thúc cuộc kháng chiến lần hai một cách thắng lợi chỉ trong vòng vài tháng.

Lần 3 (năm 1288) – trận Bạch Đằng lịch sử

Lần thứ ba, quân Nguyên quyết tâm phục thù bằng đội quân khổng lồ tiến vào Đại Việt năm 1288. Một lần nữa, Trần Hưng Đạo đã chứng minh sự thông minh và bản lĩnh kiệt xuất của mình. 

Ông đã tái hiện và phát huy chiến thuật cọc gỗ trên sông Bạch Đằng, một chiến thuật đã được Ngô Quyền sử dụng trước đó. Dưới sự chỉ đạo của Trần Hưng Đạo, quân Đại Việt bí mật cắm cọc ngầm dưới lòng sông, nhử địch vào trận địa mai phục.

Khi nước rút, hàng ngàn cọc gỗ được cắm ngầm dưới sông đã đâm thủng và chặn đứng thuyền địch. Quân Đại Việt từ hai bên bờ và các chiến thuyền nhỏ đã nhất tề tấn công, gây ra thất bại thảm hại cho quân Nguyên – Mông. 

Chiến thắng này không chỉ đánh dấu sự kết thúc hoàn toàn ý đồ xâm lược của Nguyên – Mông mà còn đi vào lịch sử quân sự thế giới như một bài học kinh điển về nghệ thuật lợi dụng địa hình, thủy triều để tiêu diệt địch