Trần Hưng Đạo và nghệ thuật lấy yếu thắng mạnh
Trước một đế chế có lực lượng vượt trội, Trần Hưng Đạo đã xây dựng chiến lược dựa vào địa hình, thời gian, hậu cần và lòng dân để tạo ra ưu thế.
Nếu chỉ nhìn vào tương quan lực lượng, Đại Việt khó có thể cạnh tranh trực tiếp với nhà Nguyên. Đế quốc Nguyên có lãnh thổ rộng lớn, dân số đông và quân đội có kinh nghiệm chiến đấu.
Trần Hưng Đạo hiểu rõ điều đó. Vì vậy, ông không lựa chọn cách đối đầu trực diện trong mọi trường hợp.
Một trong những nguyên tắc quan trọng là bảo toàn lực lượng. Khi quân địch mạnh, quân Đại Việt có thể rút lui, tránh bị tiêu diệt. Khi đối phương suy yếu, quân Đại Việt lập tức phản công.
Thứ hai là tận dụng địa hình. Đại Việt có hệ thống sông ngòi, rừng núi và đồng bằng phức tạp. Quân xâm lược không quen thuộc với môi trường này.
Thứ ba là đánh vào hậu cần. Một đạo quân lớn cần rất nhiều lương thực. Khi đường vận chuyển bị cắt, quân đội dù mạnh cũng khó duy trì chiến đấu lâu dài.
Thứ tư là dựa vào nhân dân. Người dân cung cấp lương thực, thông tin và hỗ trợ quân đội. Khi cần thiết, họ di chuyển khỏi khu vực để quân địch không dễ dàng tận dụng nguồn lực tại chỗ.
Cuối cùng là lựa chọn thời điểm. Trần Hưng Đạo không vội vàng. Ông chờ khi quân Nguyên đã tiêu hao lực lượng và gặp khó khăn rồi mới tổ chức phản công mạnh.
Những nguyên tắc ấy được thể hiện rõ trong cuộc kháng chiến năm 1285 và đặc biệt là năm 1288.
Chiến thắng Bạch Đằng là ví dụ điển hình. Quân Đại Việt không tìm cách đánh hạm đội Nguyên trên một vùng biển rộng. Họ lựa chọn một dòng sông có điều kiện thuận lợi và chuẩn bị trận địa từ trước.
Nhờ vậy, lợi thế về số lượng và kinh nghiệm của đối phương bị hạn chế.
Câu chuyện về nghệ thuật “lấy yếu thắng mạnh” của Trần Hưng Đạo cho thấy chiến tranh không chỉ được quyết định bởi số lượng quân lính. Trí tuệ, tổ chức, địa hình, hậu cần và tinh thần chiến đấu cũng có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn.
