Trần Hưng Đạo và quyết định khó khăn nhất trong cuộc chiến chống Nguyên Mũ

Trong lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam, triều đại nhà Trần dưới sự lãnh đạo tài tình của các tôn thất và danh tướng đã lập nên những kỳ tích vang dội. Nổi bật nhất trong số đó là Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, người đã đóng vai trò quyết định trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược. Thế nhưng, đằng sau những chiến thắng lừng lẫy tại Chương Dương, Hàm Tử hay Bạch Đằng là những quyết định cân não, đòi hỏi tầm nhìn chiến lược vượt thời đại và sự dũng cảm phi thường của người cầm quân.

Một trong những quyết định khó khăn nhất mà Trần Hưng Đạo phải đối mặt diễn ra vào giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến lần thứ hai năm 1285. Khi đại quân Nguyên Mông do Thoát Hô dẫn đầu với hàng chục vạn quân tinh nhuệ ồ ạt tấn công Đại Việt, áp lực đè nặng lên triều đình nhà Trần là vô cùng lớn. Trước sức mạnh áp đảo của đối phương, triều đình đứng trước hai ngã rẽ: một là tử thủ tại kinh thành Thăng Long để bảo vệ trung tâm quyền lực, hai là chủ động rút lui nhằm bảo toàn lực lượng và kéo dài thời gian tiêu hao địch.

Việc quyết định bỏ kinh thành không phải là điều dễ dàng đối với bất kỳ nhà quân sự nào vào thời điểm đó. Thăng Long không chỉ là thủ đô, là biểu tượng chính trị của quốc gia mà còn là nơi lưu giữ niềm tin của toàn dân vào triều đại. Nếu rút lui, triều đình sẽ rơi vào thế gianh giới tạm bợ, nhân dân hoang mang, đất nước rơi vào cảnh tàn phá. Tuy nhiên, với nhãn quan chiến thuật sắc bén, Trần Hưng Đạo nhận ra rằng việc lấy xương máu để đối đầu trực diện với đội ஊ quân kỵ binh hùng mạnh đang ở đỉnh cao sức mạnh là một sách lược bất lợi. Ông đã cùng vua Trần đề xuất kế sách thanh野 viễn bích, tạm thời rời bỏ kinh đô để thực hiện chiến lược vườn không nhà trống.

Quyết định này đòi hỏi sự đồng lòng cao độ của cả triều đình và sự hy sinh to lớn từ nhân dân. Khi quân Nguyên tiến vào Thăng Long, họ chỉ nhận lại một thành phố trống không, không lương thực, không dân chúng để cướp bóc. Sách lược này đã đẩy quân giặc vào thế bị động hoàn toàn, không thể lấy chiến nuôi chiến như chiến thuật quen thuộc của đế quốc Nguyên Mông. Từ quyết định rút lui chiến lược ấy, quân dân nhà Trần đã có thời gian củng cố lực lượng, chờ thời cơ phản công và cuối cùng giành lại độc lập.

Nhìn lại quyết định khó khăn năm xưa, lịch sử ghi nhận đó là một bước lùi đầy khôn ngoan và dũng cảm của Trần Hưng Đạo. Ông đặt vận mệnh của quốc gia lên trên danh dự cá nhân và sự toàn vẹn tạm thời của lãnh thổ. Quyết định ấy không chỉ cứu nhà Trần khỏi họa diệt vong mà còn trở thành một bài học kinh điển về nghệ thuật quân sự Việt Nam, minh chứng cho tài năng lỗi lạc của vị anh hùng dân tộc.