TRẦN HƯNG ĐẠO VÀ SỰ ĐOÀN KẾT CỦA TRIỀU TRẦN

Khi kể về một vị tướng nổi tiếng, chúng ta rất dễ tập trung vào tài năng cá nhân và quên rằng một chiến thắng lớn luôn là kết quả của sức mạnh tập thể. Với Trần Hưng Đạo cũng vậy. Ông là một danh tướng kiệt xuất, nhưng những thắng lợi của Đại Việt trước quân Nguyên – Mông không thể được giải thích chỉ bằng tài năng của riêng ông. Phía sau Trần Quốc Tuấn là cả một triều đình, một hệ thống tướng lĩnh, một đội quân và đông đảo nhân dân cùng tham gia vào cuộc kháng chiến. Bộ Giáo dục và Đào tạo khi khái quát nguyên nhân thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên đã nhấn mạnh lòng yêu nước, sự tham gia của nhiều tầng lớp nhân dân, sức mạnh đoàn kết và nghệ thuật quân sự sáng tạo. Trần Quốc Tuấn hiểu rất rõ điều ấy. Trong hoàn cảnh đất nước đứng trước một đối thủ lớn, sự chia rẽ nội bộ có thể nguy hiểm không kém một trận đánh thất bại. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của ông là xây dựng sự thống nhất trong đội ngũ chỉ huy và quân sĩ. Hịch tướng sĩ là một ví dụ. Thông qua tác phẩm, ông khơi dậy ý thức trách nhiệm của những người đang nắm giữ trọng trách trong quân đội. Ông không muốn tướng sĩ chỉ chiến đấu vì lợi ích riêng mà phải hiểu rằng họ đang bảo vệ gia đình, quê hương và quốc gia. Trong cuộc kháng chiến năm 1285, khi quân Nguyên tiến sâu vào Đại Việt, tình hình vô cùng khó khăn. Thăng Long bị chiếm, lực lượng nhà Trần phải rút lui. Nhưng triều đình không tan rã. Vua, tướng và quân đội tiếp tục tổ chức kháng chiến. Khi thời cơ đến, quân Trần phản công tại nhiều nơi và từng bước giành lại thế chủ động. Các trận Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết và việc giành lại Thăng Long là những dấu mốc quan trọng. Trần Quốc Tuấn giữ vai trò tổng chỉ huy, nhưng ông không thể trực tiếp có mặt ở mọi nơi. Vì vậy, sức mạnh của hệ thống tướng lĩnh và khả năng phối hợp giữa các lực lượng là yếu tố không thể thiếu. Đến năm 1288, điều đó càng rõ. Cuộc chiến diễn ra trên nhiều hướng và đòi hỏi sự phối hợp giữa quân bộ, quân thủy và các lực lượng địa phương. Chiến thắng Bạch Đằng là kết quả của một kế hoạch được chuẩn bị kỹ lưỡng và được thực hiện bởi nhiều lực lượng. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận trận Bạch Đằng năm 1288 có sự chỉ huy của Trần Hưng Đạo cùng vua Trần Nhân Tông và Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông. Điều đó cho thấy cuộc kháng chiến là công việc chung của cả triều đình. Khi nhìn lại những sự kiện ấy, điều đáng nhớ nhất không chỉ là “Trần Hưng Đạo đánh thắng quân Nguyên”. Cách nói ấy quá đơn giản. Chính xác hơn phải là: Trần Hưng Đạo cùng triều đình, tướng lĩnh, quân đội và nhân dân Đại Việt đã tổ chức và tiến hành cuộc kháng chiến, trong đó ông giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cách nhìn này giúp chúng ta hiểu đúng hơn về sức mạnh của lịch sử. Một người tài giỏi có thể tạo ra khác biệt, nhưng một tập thể đoàn kết mới có thể tạo nên những thắng lợi lớn. Trần Hưng Đạo trở nên vĩ đại không phải vì ông đứng tách khỏi cộng đồng, mà bởi ông biết tập hợp và phát huy sức mạnh của cộng đồng. Đó cũng là một trong những bài học sâu sắc nhất mà lịch sử thời Trần để lại cho các thế hệ sau.