Trần Hưng Đạo và sức ảnh hưởng xuyên không gian, thời gian
Trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những nhân vật kiệt xuất vượt lên trên thời đại, trở thành biểu tượng thiêng liêng của trí tuệ, lòng yêu nước và tài năng quân sự lỗi lạc. Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn chính là một ngôi sao sáng chói như thế trên bầu trời lịch sử nước nhà. Cuộc đời, sự nghiệp và những chiến công hiển hách của ông gắn liền với ba lần đại phá quân Nguyên Mông, đế quốc hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ. Không chỉ là một nhà quân sự thiên tài với những chiến lược độc đáo, ông còn là một nhà chính trị vĩ đại, một bậc hiền triết mang trong mình tinh thần đại đoàn kết dân tộc sâu sắc và một lòng trung hiếu vẹn toàn với non sông đất nước.
Trần Quốc Tuấn sinh năm một ngàn hai trăm ba mươi, là con trai của An Sinh vương Trần Liễu và là cháu gọi vua Trần Thái Tông bằng chú. Ngay từ thủa nhỏ, ông đã nổi tiếng là người có dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người, sớm bộc lộ tư chất của một bậc vĩ nhân. Được gia đình tạo điều kiện học tập chu đáo, ông tinh thông bách gia chư tử, hiểu sâu biết rộng về lịch sử, văn hóa và đặc biệt là binh pháp nghệ thuật chiến tranh. Trong bối cảnh triều đại nhà Trần đang từng bước củng cố quyền lực và xây dựng đất nước thịnh trị, Trần Quốc Tuấn lớn lên với ý thức trách nhiệm lớn lao đối với sự tồn vong của giang sơn xã tắc. Mặc dù có những mâu thuẫn gia đình từ thế hệ trước giữa cha ông và vua Trần Thái Tông, nhưng gác lại tư thù cá nhân, đặt lợi ích của quốc gia dân tộc lên trên hết, Trần Quốc Tuấn đã thể hiện một tầm nhìn vượt thời đại và tấm lòng bao dung cao cả. Khi trưởng thành, ông được triều đình trọng dụng, giao phó nhiều trọng trách quan trọng và được phong tước Hưng Đạo vương, trở thành cột trụ vững chắc của triều đình nhà Trần trong thời kỳ thử thách khắc nghiệt nhất của lịch sử.
Thế kỷ thứ mười ba chứng kiến sự bành trướng đáng sợ của đế quốc Nguyên Mông trên quy mô toàn cầu. Dưới sự thống lĩnh của Hốt Bế Liệt, quân đội Mông Cổ đã giày xéo vô số quốc gia từ Á sang Âu, tạo nên nỗi kinh hoàng cho nhân loại. Khi bóng đen chiến tranh từ phương Bắc tràn xuống Đại Việt, dân tộc ta đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Trước hiểm họa ngoại xâm quy mô lớn, vua tôi nhà Trần đã thể hiện quyết tâm chiến đấu bảo vệ nền độc lập. Đặc biệt, Trần Hưng Đạo được triều đình tin tưởng trao trọn quyền làm Quốc công Tiết chế, tổng chỉ huy toàn bộ quân đội Đại Việt. Nhận lấy trọng trách nặng ngàn cân này, ông đã không phụ sự kỳ vọng của triều đình và nhân dân, trực tiếp hoạch định đường lối chiến lược, rèn luyện quân sĩ và chuẩn bị cho cuộc chiến đấu sinh tử với kẻ thù hung bạo.
Sự nghiệp quân sự vĩ đại nhất của Trần Hưng Đạo chính là việc lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh bại ba cuộc xâm lược của đế quốc Nguyên Mông vào các năm một ngendar hai trăm năm mươi tám, một ngendar hai trăm tám mươi lăm và một ngendar hai trăm tám mươi chín. Trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất, khi thế giặc rất mạnh, ông đã thực hiện chủ trương rút lui chiến lược có chủ ý, bỏ ngỏ kinh thành Thăng Long để bảo toàn lực lượng, đồng thời thực hiện kế sách vườn không nhà trống, tiêu diệt nguồn lương thực của địch. Sự sáng suốt đó đã làm cho quân giặc rơi vào tình trạng đói khát, mệt mỏi, tạo thời cơ để nhà Trần phản công chớp nhoáng tại Đông Bộ Đầu, quét sạch giặc khỏi bờ cõi. Đến cuộc kháng chiến lần thứ hai và thứ ba, khi quân Nguyên Mông huy động lực lượng đông đảo hơn rất nhiều dưới sự chỉ huy của những tướng tài như Thoát Hoan, Ô Mã Nhi, thế giặc như chẻ tre, Trần Hưng Đạo đã thể hiện thiên tài quân sự kiệt xuất qua việc vận dụng linh hoạt nghệ thuật chiến tranh nhân dân, kết hợp giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy.
Đỉnh cao trong nghệ thuật quân sự của Hưng Đạo Đại vương chính là trận chiến trên sông Bạch Đằng lịch sử vào năm một ngendar hai trăm tám mươi chín. Kế thừa nghệ thuật đánh giặc trên sông nước của Ngô Quyền xưa, Trần Hưng Đạo đã cho cắm cọc gỗ bọc sắt dưới lòng sông Bạch Đằng, kết hợp với việc bố trí mai phục chặt chẽ hai bên bờ. Bằng một chiến thuật lừa địch tinh vi, ông cho quân ta giả vờ thua chạy để dụ đoàn thuyền chiến khổng lồ của địch lọt vào trận địa mai phục đúng thời điểm nước rút. Khi hàng trăm chiến thuyền của giặc mắc cạn trên hệ thống cọc nhọn, quân ta từ khắp các ngả ào ạt tấn công kết hợp với các bè lửa thả trôi xuôi dòng nước. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt, kết quả là toàn bộ hạm đội thủy quân của giặc bị tiêu diệt hoàn toàn, tướng giặc Ô Mã Nhi bị bắt sống. Chiến thắng Bạch Đằng không chỉ đập tan hoàn toàn mộng xâm lăng của đế quốc Nguyên Mông mà còn là một trong những chiến công hiển hách nhất trong lịch sử nghệ thuật quân sự thế giới.
Bên cạnh tài năng quân sự xuất chúng, Trần Hưng Đạo còn là hiện thân của tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Ông hiểu sâu sắc rằng gốc của việc đánh giặc giữ nước chính là lòng dân. Trước thềm cuộc kháng chiến lần thứ hai, để giải quyết mối bất hòa trong hoàng tộc và củng cố lòng tin của nhân dân, ông đã viết Hịch tướng sĩ, một áng văn thiêng liêng sục sôi hào khí căm thù giặc và tinh thần xả thân vì nước. Bài hịch không chỉ là lời hiệu triệu đanh thép thức tỉnh tướng sĩ mà còn là tuyên ngôn về lòng yêu nước nồng nàn, khích lệ tinh thần chiến đấu quả cảm của toàn quân toàn dân. Không những thế, hội nghị Bình Dương và hội nghị Diên Hồng do triều đình tổ chức dưới sự phò tá của ông đã minh chứng cho tinh thần dân chủ quân thần đồng tâm, phụ lão đồng lòng. Câu trả lời quyết chiến của các bô lão tại điện Diên Hồng trước triều đình là minh chứng sống động cho thành công của chính sách đại đoàn kết do Hưng Đạo Vương vun đắp.
Sau khi đất nước hòa bình, Trần Hưng Đạo lại tiếp tục cống hiến trọn đời mình cho công cuộc củng cố biên cương, xây dựng và phát triển đất nước. Ông lui về ở ẩn tại thái ấp Vạn Kiếp nhưng triều đình luôn trọng thị thỉnh cầu ý kiến mỗi khi quốc gia có sự cố lớn. Khi được vua Trần Anh Tông hỏi về kế sách giữ nước trước nguy cơ ngoại xâm, ông đã đưa ra câu nói nổi tiếng ngàn đời rằng khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước. Câu nói đó thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc, vượt thời đại của một nhà chính trị lỗi lạc, coi nhân dân là gốc rễ của vương triều, là nền tảng vững chắc nhất của quốc gia.
Trần Hưng Đạo không chỉ là một nhà quân sự, chính trị gia vĩ đại mà ông còn là một nhà văn hóa lớn với các tác phẩm binh thư nổi tiếng như Binh thư yếu lược và Vạn Kiếp tông thư bí truyền, đúc kết toàn bộ tinh hoa nghệ thuật quân sự Việt Nam thời phong kiến. Cuộc đời riêng của ông là một tấm gương mẫu mực về đạo đức, lòng trung hiếu, sự chí công vô tư. Dù nắm trong tay quyền lực tối cao của quân đội, được nhân dân vô cùng tôn kính, nhưng ông luôn giữ gìn nguyên tắc làm tôi trung, không bao giờ màng danh lợi cá nhân, khiến cho vua Trần nhiều lần phải khen ngợi và nể trọng.
Khi ông qua đời vào năm một ngendar ba trăm, triều đình vô cùng thương tiếc, truy tặng ông là Thái sư Thượng phụ Quốc công Tiết chế Nhân Vũ Hưng Đạo Đại vương. Nhân dân ta vì quá kính yêu công đức trời biển của ông đã tôn sùng ông thành bậc thánh thần, lập đền thờ khắp nơi trên mọi miền đất nước gọi là đền thờ Đức Thánh Trần. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, hình tượng Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn vẫn mãi trường tồn trong tâm khảm của mỗi người dân Việt Nam như một biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, ý chí bất khuất và trí tuệ Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của ông mãi mãi là bài học lịch sử vô giá, là ngọn lửa thiêng soi sáng cho các thế hệ người Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.
