Trần Hưng Đạo và trận Bạch Đằng năm 1288 – Thế trận cọc nhọn giữa dòng thủy triều
Trần Hưng Đạo (1228 – 1300), tên thật là Trần Quốc Tuấn, là tôn thất nhà Trần,
giữ chức Quốc công Tiết chế, thống lĩnh quân đội trong các cuộc kháng chiến chống
quân Mông – Nguyên ở thế kỷ XIII. Nhân dân tôn vinh ông là Hưng Đạo Đại Vương,
vị anh hùng dân tộc và nhà quân sự kiệt xuất.
Cuối năm 1287, quân Nguyên xâm lược Đại Việt lần thứ ba. Đầu năm 1288,
chúng chiếm được kinh thành Thăng Long nhưng không tìm được lương thực, còn
đoàn thuyền chở lương của chúng lại bị quân ta đánh chặn ở Vân Đồn. Thiếu lương,
đạo quân xâm lược buộc phải rút lui. Thủy quân do Ô Mã Nhi chỉ huy rút về nước theo
sông Bạch Đằng – con sông mà năm 938 Ngô Quyền từng dùng bãi cọc để đánh tan
quân Nam Hán.
Đoán trước đường rút của giặc, Trần Hưng Đạo chọn Bạch Đằng làm nơi quyết
chiến. Từ tháng 3, ông cho nghiên cứu quy luật lên xuống của thủy triều, sai quân cắm
xuống lòng sông những hàng cọc gỗ đầu nhọn, đồng thời bố trí quân mai phục ở hai
bên bờ và các nhánh sông. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết những cọc gỗ lim được
phát hiện năm 1976 trên sông Chanh (Quảng Ninh) là dấu tích của trận địa này.
Sáng ngày 9/4/1288 (dương lịch), thủy quân Nguyên kéo vào sông Bạch Đằng
lúc nước đang lên. Một đoàn thuyền nhỏ của ta ra đánh nhử rồi lùi dần, dụ địch đuổi
theo. Khi thủy triều rút nhanh, bãi cọc nhô lên, chiến thuyền giặc va vào cọc, mắc kẹt,
vỡ và đắm. Quân ta từ nhiều hướng đồng loạt tiến công. Trận đánh kéo dài từ sáng đến
chiều; hàng trăm thuyền giặc bị bắt hoặc bị tiêu diệt, tướng Ô Mã Nhi bị bắt sống.
Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đánh dấu thắng lợi của cuộc kháng chiến
chống Mông – Nguyên lần thứ ba, chấm dứt ý đồ xâm lược Đại Việt của triều Nguyên.
Đó là kết quả của sự chuẩn bị chu đáo, tài nắm bắt địa hình và thủy triều của vị chủ
soái, cùng sức mạnh đoàn kết của quân dân Đại Việt.
Với học sinh hôm nay, câu chuyện Bạch Đằng là bài học về sự chuẩn bị kỹ
lưỡng, biết dựa vào hiểu biết và tinh thần đoàn kết để vượt qua thử thách, đồng thời
nhắc chúng ta trân trọng nền độc lập mà cha ông đã gìn giữ.
