Trần Hưng Đạo và trận thủy chiến Bạch Đằng (Năm 1288)

Năm 1287, đế chế Nguyên - Mông phát động cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba với nửa triệu quân cùng quyết tâm đè bẹp tinh thần quật cường của dân tộc ta. Tuy nhiên, trước chiến thuật "vườn không nhà trống" kiên quyết cùng những đòn đâm thấu xương của quân dân nhà Trần, đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ bị đánh tan tại Vân Đồn. Mất nguồn tiếp tế duy nhất, quân xâm lược nhanh chóng rơi vào cảnh đói khát, hoảng loạn và bị vây hãm gắt gao. Nhận thấy không thể bám trụ, tướng giặc Ô Mã Nhi buộc phải vội vã rút toàn bộ thủy quân theo đường sông Bạch Đằng ra biển để tháo chạy về nước.

Nắm chắc quy luật thủy triều và hướng rút quân của địch, Quốc công Tiết chế Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo) đã tái hiện một cách tài tình bài học lịch sử của Ngô Quyền năm 938. Ông cho quân sĩ đẽo hàng vạn cọc gỗ nhọn, bịt sắt rồi bí mật đóng xuống lòng sông Bạch Đằng — nơi có địa thế hiểm yếu với nhiều ghềnh đá và cừ gỗ tự nhiên. Cả một trận địa bọc lót nhiều tầng lớp được giăng ra, chờ đợi quân thù sa lưới.

Sáng ngày 9 tháng 4 năm 1288 (tức ngày 8 tháng 3 năm Mậu Tý), khi thủy triều dâng cao che lấp hoàn toàn bãi cọc, đoàn chiến thuyền đồ sộ của Ô Mã Nhi hăm hở tiến vào sông Bạch Đằng. Trần Hưng Đạo sai một đội thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy. Trúng kế du kích, Ô Mã Nhi thúc quân thúc trống đuổi theo gắt gao, tiến sâu vào đúng tầm phục kích của nghĩa quân.

Khi đoàn thuyền giặc đã hoàn toàn lọt vào trận địa, thủy triều bắt đầu rút nhanh. Đúng thời cơ chiến lược, quân Trần bất ngờ quay đầu đánh trả dữ dội, đồng thời các cánh quân phục kích hai bên bờ đồng loạt đổ ra khép chặt vòng vây. Thuyền chiến Nguyên - Mông vội vã quay đầu tháo chạy nhưng đã quá muộn: triều cường rút cạn làm lộ ra bãi cọc nhọn hoắt. Hàng loạt chiến thuyền khổng lồ bị đâm thủng, dồn đống, vỡ tan và bốc cháy ngút trời dưới làn mưa tên lửa của quân ta. Trong tiếng đao kiếm gầm xé và tiếng gào thán của quân xâm lược, toàn bộ đội hình thủy quân Nguyên bị tiêu diệt hoàn toàn; ô tướng Ô Mã Nhi cùng hàng loạt chủ tướng bị bắt sống tại trận.

Trận đại thắng Bạch Đằng năm 1288 là một kiệt tác về nghệ thuật quân sự thủy chiến, đập tan vĩnh viễn mộng xâm lược Đại Việt của đế quốc Mông - Nguyên — đế chế sắt thép đang làm bá chủ khắp cõi Á - Âu bấy giờ. Chiến công hiển hách ấy không chỉ bảo vệ vẹn toàn độc lập dân tộc mà còn khẳng định thiên tài quân sự kiệt xuất của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, ghi một mốc son chói lọi muôn đời trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.