TRẦN HƯNG ĐẠO – VỊ TƯỚNG BA LẦN ĐÁNH BẠI QUÂN NGUYÊN MÔNG
Trong dải lụa dài của lịch sử dân tộc Việt Nam, giữa muôn vàn chiến công hiển hách đánh đuổi ngoại xâm, thế kỷ XIII nổi lên như một thiên anh hùng ca chói lọi. Đó là thời đại mà một đất nước Đại Việt nhỏ bé đã ba lần vùi dập tham vọng xăm lược của đế quốc Nguyên Mông – đế chế hung hãn và rộng lớn bậc nhất lịch sử loài người. Đứng ở trung tâm của những chiến công hiển hách ấy chính là Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, vị thiên tài quân sự, danh nhân văn hóa, và là biểu tượng vĩnh hằng của lòng yêu nước, trí tuệ Việt Nam.
Trần Quốc Tuấn sinh ra trong dòng tộc nhà Trần đầy biến động, nhưng vượt lên trên những hiềm thù cá nhân và mâu thuẫn gia tộc, ông luôn đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên trên hết. Sự đại lượng và tấm lòng trung trinh vì Tổ quốc của ông chính là chất keo kết dính, quy tụ mọi anh hùng hào kiệt và thắt chặt khối đại đoàn kết toàn dân. Trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1287 – 1288), ông được vua Trần tin tưởng giao quyền Tiết chế – tổng chỉ huy toàn bộ quân đội Đại Việt.
Tài năng quân sự của Trần Hưng Đạo trước hết thể hiện ở tư tưởng chỉ đạo chiến lược vô cùng vượt thời đại. Phải đối đầu với một thế lực quân sự cuồng nộ, lấy kỵ binh làm sức mạnh tàn phá, ông không chọn cách lấy trứng chọi đá hay liều lĩnh trong các trận chiến quy mô lớn ngay từ đầu. Thay vào đó, Trần Hưng Đạo thực hiện nghệ thuật chiến tranh nhân dân đỉnh cao: "thực túc binh cường", "đoản binh thắng trường quy", lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều.
Ông khéo léo áp dụng chiến thuật "vườn không nhà trống", chủ động rút lui chiến lược để bảo toàn lực lượng, đẩy kẻ thù vào tình cảnh cạn kệt lương thực, hoang mang về tinh thần, rồi mới chọn thời cơ chín mồi để giáng những đòn quyết định. Từ các chiến thắng lẫy lừng tại Hàm Tử, Tây Kết, Chương Dương cho đến đỉnh cao là trận thủy chiến vô tiền khoáng hậu trên sông Bạch Đằng năm 1288, trí tuệ quân sự của ông đã khiến những chủ tướng sừng sỏ nhất của quân Nguyên Mông phải tháo chạy nhục nhã.
Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, Trần Hưng Đạo còn là một nhà tư tưởng, một người thầy tinh thần kiệt xuất của quân dân Đại Việt. Tác phẩm Hịch tướng sĩ do ông soạn thảo không chỉ là một áng văn chính luận bất hủ của dân tộc mà còn là lời thề sông núi, khơi dậy mãnh liệt lòng tự tôn, chí phẫn uất và tinh thần "Sát Thát" trong lòng mỗi người lính. Ông hiểu rằng, sức mạnh lớn nhất của Đại Việt không nằm ở binh khí hay thành cao hào sâu, mà nằm ở "lòng dân": "Kế sách giữ nước tốt nhất là khoan thư sức dân để làm kế sâu gốc bền gốc".
Sự nghiệp và tư tưởng của Trần Hưng Đạo không chỉ cứu vãn vận mệnh dân tộc Đại Việt khỏi thảm họa diệt vong, mà còn góp phần chặn đứng đà xâm lược của đế chế Mông Cổ xuống khu vực Đông Nam Á. Với những đóng góp vĩ đại đó, ông đã được nhân dân tôn kính gọi là "Đức Thánh Trần" – một vị thánh sống trong tâm thức dân tộc, được lập đền thờ ở khắp mọi miền đất nước.
Mấy trăm năm đã trôi qua, sông Bạch Đằng vẫn cuộn sóng, những con đường mang tên Trần Hưng Đạo vẫn rợp bóng mát trên khắp các tỉnh thành. Hình ảnh vị tướng tài ba, đức độ, ba lần đánh bại đội quân hùng mạnh nhất thế giới mãi là niềm tự hào vô bờ bến, là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ người Việt Nam trên con đường bảo vệ và phát triển đất nước.
