Trần Hương Đạo

Trần Hưng Đạo sinh ra trong hoàng tộc nhà Trần, là con của An Sinh Vương Trần Liễu. Ngay từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, ham học, giỏi cả văn lẫn võ và luôn đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân. Thế kỷ XIII, đế quốc Mông Cổ – Nguyên là lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới, chinh phục nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn ở châu Á và châu Âu. Đại Việt ba lần trở thành mục tiêu xâm lược.

Được vua Trần giao trọng trách Quốc công Tiết chế, Trần Hưng Đạo đã lãnh đạo quân dân Đại Việt đoàn kết chống giặc. Ông đề ra nhiều chiến lược sáng tạo như "vườn không nhà trống", tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, kết hợp sức mạnh của quân đội và Nhân dân để làm tiêu hao lực lượng địch.

Đỉnh cao là trận Bạch Đằng năm 1288. Ông cho đóng hàng nghìn cọc gỗ lớn dưới lòng sông. Khi thủy triều lên, quân Nguyên tiến sâu vào trận địa. Đến lúc nước rút, thuyền chiến của địch mắc cạn vào bãi cọc. Quân Đại Việt từ nhiều hướng đồng loạt tiến công, tiêu diệt gần như toàn bộ đạo quân xâm lược, buộc quân Nguyên phải rút lui hoàn toàn.

Chiến thắng Bạch Đằng đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến lần thứ ba, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt và trở thành một trong những chiến công hiển hách nhất trong lịch sử dân tộc.

Ngoài tài cầm quân, Trần Hưng Đạo còn để lại tác phẩm "Hịch tướng sĩ" – áng văn bất hủ khơi dậy lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và tinh thần trách nhiệm của quân sĩ đối với non sông đất nước.

Ý nghĩa

Đoạn văn nêu Trần Hưng Đạo là vị tướng tài, vừa giỏi văn võ vừa biết đặt việc nước lên trên việc nhà. Trong thế kỷ XIII, quân Nguyên–Mông rất mạnh, đã chinh phục nhiều nước, nhưng Đại Việt vẫn giữ được độc lập nhờ đoàn kết quân dân và cách đánh khôn ngoan.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 là đỉnh cao: dùng cọc gỗ và thủy triều để biến sông thành trận địa, khiến thuyền địch mắc cạn rồi bị đánh tan. Đó không chỉ là trận thắng quân sự, mà còn chứng tỏ một nước nhỏ có thể bảo vệ được mình nếu biết dùng trí tuệ, địa hình và sức dân.

Bài Hịch tướng sĩ còn cho thấy ông không chỉ cầm quân mà còn biết khơi dậy lòng yêu nước và trách nhiệm của tướng sĩ.

Bài học

1.  Đất nước trước việc riêng. Ông sinh trong hoàng tộc, có thể chỉ lo quyền lợi dòng họ, nhưng chọn lo việc nước. Đó là bài học về trách nhiệm công dân.

2.  Đoàn kết tạo sức mạnh. Ông kết hợp quân đội với nhân dân, dùng kế “vườn không nhà trống” để làm địch mệt mỏi. Một mình tài giỏi chưa đủ; phải cùng nhau.

3.  Học rộng, nghĩ sáng. Ông giỏi cả văn lẫn võ, nghiên cứu binh pháp, biết tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, lợi dụng thủy triều. Trí tuệ và sự chuẩn bị kỹ còn quan trọng hơn chỉ dùng sức.

4.  Nắm thời cơ, kiên nhẫn. Không đánh liều khi địch đang mạnh; chờ nước rút, thuyền mắc cọc rồi mới tổng tấn công. Làm việc lớn cần quan sát, chờ đúng lúc.

5.  Lòng yêu nước phải biến thành hành động. Hịch tướng sĩ nhắc rằng yêu nước không chỉ nói suông, mà phải sẵn sàng gánh việc, giữ kỷ luật và bảo vệ non sông.