TRẦN HỮU NGHIỆP – TỪ PHÒNG KHÁM ĐẾN CHIẾN KHU

Có những người bác sĩ bước vào nghề với mong muốn có một phòng khám tốt, những dụng cụ hiện đại và điều kiện thuận lợi để chữa bệnh.

Nhưng cũng có những người đang có những điều ấy lại tự nguyện rời bỏ tất cả để đi đến nơi thiếu bác sĩ nhất, thiếu thuốc nhất và nguy hiểm nhất.

Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp là một người như thế.

Ông sinh năm 1911 tại Bến Tre, vùng đất giàu truyền thống yêu nước của Nam Bộ.

Từ khi còn trẻ, Trần Hữu Nghiệp đã lựa chọn ngành y. Ông được đào tạo bài bản và trở thành bác sĩ trong thời kỳ số người Việt Nam có cơ hội học y khoa còn rất ít.

Một tấm bằng bác sĩ khi ấy có thể mở ra một cuộc sống khá ổn định.

Ông có thể hành nghề.

Có thể xây dựng một phòng khám.

Có thể dành phần đời còn lại để chữa bệnh trong điều kiện tương đối an toàn.

Nhưng lịch sử đã đặt thế hệ ông trước một lựa chọn khác.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ.

Chiến tranh bùng nổ.

Thương binh ngày càng nhiều.

Nhân dân ở những vùng kháng chiến thiếu thuốc men.

Lực lượng cách mạng đặc biệt thiếu cán bộ y tế có trình độ.

Trần Hữu Nghiệp quyết định tham gia kháng chiến.

Từ một bác sĩ có thể hành nghề trong thành phố, ông bước vào một môi trường hoàn toàn khác.

Chiến khu.

Ở đó không có bệnh viện đầy đủ thiết bị.

Một nơi chữa bệnh đôi khi chỉ là căn nhà đơn sơ giữa vùng kháng chiến.

Bàn mổ có thể được tận dụng từ những vật dụng sẵn có.

Thuốc kháng sinh là thứ vô cùng quý.

Bông băng, dụng cụ phẫu thuật, thuốc gây mê – thứ gì cũng thiếu.

Nhưng thương binh thì không thể chờ.

Có người vừa được đưa từ trận đánh về.

Máu vẫn chảy.

Có người sốt cao vì nhiễm trùng.

Có người mắc bệnh giữa rừng.

Người bác sĩ phải quyết định rất nhanh với những gì mình có trong tay.

Chính trong hoàn cảnh ấy, Trần Hữu Nghiệp nhận ra một vấn đề lớn:

Một mình ông không thể cứu được tất cả mọi người.

Dù làm việc ngày đêm, một bác sĩ vẫn chỉ có hai bàn tay.

Trong khi chiến trường trải rộng và hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, người dân cần được chăm sóc sức khỏe.

Muốn giải quyết bài toán ấy, phải có thêm người biết chữa bệnh.

Và thế là bên cạnh công việc của một bác sĩ, Trần Hữu Nghiệp bắt đầu một nhiệm vụ khác:

Dạy học.

Những lớp đào tạo cán bộ y tế trong chiến tranh khác rất xa một trường đại học y khoa bình thường.

Người học không có nhiều năm để ngồi trên giảng đường.

Chiến trường đang cần họ.

Vì vậy, kiến thức phải thiết thực.

Làm thế nào cầm máu?

Xử lý vết thương thế nào?

Nhận biết nhiễm trùng ra sao?

Khi nào phải chuyển bệnh nhân?

Cách sử dụng số thuốc ít ỏi đang có như thế nào?

Từng kiến thức được truyền lại với mục tiêu rất rõ:

Học để cứu người.

Có những học viên hôm nay còn ngồi nghe giảng, không lâu sau đã mang túi thuốc đến một đơn vị chiến đấu.

Người thầy hiểu rằng mỗi kiến thức mình truyền đạt đúng có thể một ngày nào đó giúp cứu sống một thương binh ở nơi ông không thể có mặt.

Vì thế, việc đào tạo cán bộ y tế cũng quan trọng không kém trực tiếp chữa bệnh.

Một bác sĩ chữa được một bệnh nhân.

Nhưng nếu đào tạo được hàng chục người biết chữa bệnh, kiến thức của người bác sĩ ấy có thể đi đến hàng trăm, hàng nghìn bệnh nhân.

Đó chính là cách Trần Hữu Nghiệp nhân lên giá trị của đôi tay người thầy thuốc.

Những năm tháng kháng chiến kéo dài, ông tiếp tục gắn bó với ngành y tế cách mạng.

Ông vừa chữa bệnh, vừa tổ chức công tác y tế, vừa tham gia đào tạo cán bộ.

Trong chiến tranh, có những bài học y khoa phải trả giá bằng thực tế rất khắc nghiệt.

Một phương pháp xử lý tốt được truyền lại ngay cho người khác.

Một kinh nghiệm cứu thương hiệu quả được nhanh chóng áp dụng.

Tất cả đều hướng đến một mục tiêu: giảm bớt thương vong và bảo vệ sức khỏe cho lực lượng kháng chiến cũng như nhân dân.

Sau này, khi điều kiện đất nước thay đổi, Trần Hữu Nghiệp vẫn tiếp tục gắn bó với y học và giáo dục.

Từ người bác sĩ của chiến khu, ông trở thành người thầy của nhiều thế hệ cán bộ y tế.

Mái tóc người thầy dần bạc.

Những học trò ngày nào lại trở thành bác sĩ, giảng viên, cán bộ y tế và tiếp tục đào tạo những thế hệ sau.

Đó là một chuỗi tiếp nối rất đặc biệt.

Một kiến thức được người thầy truyền cho học trò.

Người học trò sử dụng nó để cứu bệnh nhân.

Rồi chính người học trò ấy lại truyền kiến thức cho người khác.

Bằng cách đó, đóng góp của một người thầy thuốc có thể tiếp tục tồn tại rất lâu sau khi ông không còn trực tiếp đứng bên giường bệnh.

Trần Hữu Nghiệp sống đến năm 2008, hưởng thọ 97 tuổi.

Ông đã đi qua gần trọn một thế kỷ đầy biến động của đất nước: từ thời thuộc địa, Cách mạng Tháng Tám, hai cuộc kháng chiến đến những năm hòa bình và đổi mới.

Nhưng xuyên suốt hành trình dài ấy vẫn là một nghề:

nghề thầy thuốc.

Câu chuyện của ông để lại một bài học đẹp về trách nhiệm của người trí thức.

Kiến thức có thể đem lại cho một người cuộc sống tốt hơn.

Nhưng kiến thức cũng có thể trở thành một phương tiện để giúp cộng đồng.

Trần Hữu Nghiệp đã lựa chọn cách thứ hai.

Ông mang kiến thức y khoa đến chiến khu, chữa bệnh khi thiếu thuốc, dạy học khi thiếu bác sĩ và dành nhiều năm để đào tạo những người tiếp tục công việc của mình.

Từ một bác sĩ có thể lựa chọn cuộc sống ổn định đến người thầy thuốc giữa chiến khu, cuộc đời Trần Hữu Nghiệp cho thấy một giá trị giản dị: đôi bàn tay của người bác sĩ có thể cứu một người, nhưng tri thức và y đức được truyền lại có thể cứu nhiều thế hệ. Trong những năm tháng hoa lửa của dân tộc, ông đã chiến đấu bằng một thứ vũ khí rất đặc biệt – kiến thức y khoa và lời thề cứu người.