TRẦN HỮU TƯỚC VÀ 9 NĂM XÂY DỰNG NGÀNH TAI MŨI HỌNG TRONG KHÁNG CHIẾN – TỪ NHỮNG DỤNG CỤ THÔ SƠ ĐẾN MỘT CHUYÊN KHOA

Năm 1946, từ Pháp trở về nước, bác sĩ Trần Hữu Tước được giao nhiệm vụ xây dựng chuyên ngành Tai Mũi Họng còn rất non trẻ ở Việt Nam. Nhưng chỉ vài tháng sau, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Thay vì có một bệnh viện ổn định để làm chuyên môn, ông cùng đồng nghiệp phải đưa ngành Tai Mũi Họng vào chính những vùng kháng chiến.

Tháng 2/1947, sau 60 ngày đêm phục vụ công tác cứu thương cho Trung đoàn Thủ đô tại Hà Nội, Trần Hữu Tước rời thành phố. Ông mang theo khoảng 30kg dụng cụ chuyên khoa. Trong hai năm 1947–1948, tổ Tai Mũi Họng do ông phụ trách đi qua hơn 30 địa điểm ở Liên khu 3, khám chữa bệnh và tuyên truyền phòng bệnh cho bộ đội, nhân dân. Thiếu bông băng, thuốc men, ông từng phải bán những bộ quần áo mang từ Pháp về để mua vật tư y tế.

Năm 1948 đánh dấu một bước quan trọng: bệnh khoa Tai Mũi Họng được phép thành lập ở Khu 3, trở thành cơ sở Tai Mũi Họng đầu tiên trong kháng chiến. Cơ sở còn lưu động, dụng cụ thiếu thốn và một số thiết bị phải do thợ rèn, thợ nguội chế tạo thủ công. Nhưng từ đây, hoạt động điều trị, nghiên cứu và đào tạo cán bộ chuyên khoa bắt đầu được tổ chức thành một hệ thống rõ ràng hơn.

Năm 1950, bệnh khoa được tổ chức cho cả Khu 3 và Khu 4. Từ Sở Kiện, Hà Nam, cơ sở phải chuyển vào Thanh Hóa vì địch đánh phá ác liệt và được đặt trong một ngôi chùa. Trong hoàn cảnh không có điện, xe đạp được cải tiến để phát điện, phục vụ soi khám và một số phẫu thuật Tai Mũi Họng phức tạp.

Những năm ấy cũng là thời gian Trần Hữu Tước tham gia đào tạo cán bộ. Khi Trường Đại học Y-Dược chuyển lên Chiêm Hóa, ông nhận nhiệm vụ đào tạo cán bộ chuyên khoa Tai Mũi Họng, góp phần hình thành lớp kế cận như Đặng Hiếu Trưng, Lê Văn Lợi và Trần Ngọc Dũng.

Năm 1951, sức khỏe Trần Hữu Tước suy giảm nghiêm trọng vì bệnh đường ruột. Sau đó ông được đưa sang Trung Quốc chữa bệnh và trở về năm 1952, tiếp tục xây dựng cơ sở Tai Mũi Họng ở Việt Bắc, phục vụ các chiến dịch trong những năm cuối kháng chiến.

Chín năm ấy không tạo nên ngành Tai Mũi Họng bằng những điều kiện thuận lợi. Ngược lại, chuyên ngành được gây dựng từ những chuyến đi, những dụng cụ thủ công, những cơ sở phải di chuyển và một đội ngũ cán bộ được đào tạo ngay giữa chiến khu. Đến năm 1954, khi trở về Hà Nội, Trần Hữu Tước mang theo không chỉ kinh nghiệm của một bác sĩ mà còn là nền tảng của một chuyên ngành đã được tôi luyện qua chín năm kháng chiến.