TRẦN HỮU TƯỚC VÀ CHIẾC XE ĐẠP PHÁT ĐIỆN GIỮA KHÁNG CHIẾN – KHI NGƯỜI THẦY THUỐC BIẾN PHƯƠNG TIỆN THÔ SƠ THÀNH THIẾT BỊ Y KHOA

Năm 1950, bệnh khoa Tai Mũi Họng do bác sĩ Trần Hữu Tước phụ trách được tổ chức cho cả Khu 3 và Khu 4. Cơ sở ban đầu đặt tại Sở Kiện, Hà Nam, nhưng do địch đánh phá ác liệt, bệnh khoa phải chuyển vào Thanh Hóa và đặt cơ sở trong một ngôi chùa. Trong hoàn cảnh ấy, thiếu thốn không chỉ là thuốc men và dụng cụ mà còn là nguồn điện phục vụ khám, chữa bệnh.

Để duy trì hoạt động chuyên môn, những người làm Tai Mũi Họng phải tận dụng mọi phương tiện có thể tìm được. Một trong những sáng kiến đặc biệt là cải tiến xe đạp để phát điện. Khi đạp xe, chuyển động của bánh xe được tận dụng để tạo ra nguồn điện cần thiết cho thiết bị soi khám Tai Mũi Họng và phục vụ một số phẫu thuật.

Đây không phải một câu chuyện về một thiết bị hiện đại được đưa vào chiến khu, mà ngược lại: đó là cách những người thầy thuốc tận dụng phương tiện rất đơn giản để duy trì chuyên môn trong điều kiện chiến tranh.

Cùng với chiếc xe đạp phát điện, nhiều dụng cụ chuyên khoa khác cũng phải được tận dụng hoặc chế tạo thủ công. Từ năm 1948, cơ sở Tai Mũi Họng đầu tiên trong kháng chiến đã sử dụng một số dụng cụ do thợ rèn và thợ nguội chế tạo bằng tay. Đến khi cơ sở chuyển vào Thanh Hóa, việc thiếu thốn vẫn tiếp tục được giải quyết bằng những sáng kiến phù hợp với điều kiện thực tế.

Nhờ vậy, hoạt động khám chữa bệnh không bị đình trệ. Trần Hữu Tước cùng đồng nghiệp tiếp tục điều trị cho bộ đội và nhân dân, đồng thời duy trì việc nghiên cứu và phẫu thuật chuyên khoa. Báo Nhân Dân ghi nhận rằng trong những năm kháng chiến, ông đã thực hiện được nhiều phẫu thuật lớn trong điều kiện thiếu thốn phương tiện và thuốc men.

Chiếc xe đạp ấy vì thế trở thành một chi tiết rất đặc biệt trong lịch sử y tế kháng chiến: khi không có điện lưới, người thầy thuốc tìm cách tạo ra điện; khi thiếu thiết bị, họ tìm cách tận dụng và chế tạo; mục tiêu cuối cùng vẫn là duy trì việc cứu chữa người bệnh.