TRẦN KHÁNH DƯ – VỊ TƯỚNG MƯU TRÍ TRÊN BIỂN VÂN ĐỒN
Người anh hùng của trận chiến Vân Đồn Vào cuối thế kỉ XIII, Đại Việt dưới triều Trần phải đối mặt với một kẻ thù vô cùng mạnh mẽ: quân Nguyên – Mông. Sau hai lần thất bại, năm 1287, quân Nguyên lại một lần nữa kéo quân sang xâm lược Đại Việt. Đứng trước tình thế nguy nan, vua tôi nhà Trần cùng toàn quân, toàn dân quyết tâm bảo vệ non sông. Trong số những vị tướng tài của triều Trần có một người nổi tiếng bởi sự gan dạ, quyết đoán và đặc biệt là tài dùng binh: Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư. Trần Khánh Dư được giao trấn giữ vùng biển Đông Bắc, một vị trí vô cùng quan trọng. Đây là nơi quân Nguyên có thể đưa quân và lương thực từ biển tiến vào Đại Việt. Năm ấy, quân Nguyên chia nhiều đạo tiến vào nước ta. Đoàn chiến thuyền do Ô Mã Nhi chỉ huy đi trước, còn phía sau là đoàn thuyền vận chuyển lương thực khổng lồ do Trương Văn Hổ chỉ huy. Quân Nguyên vốn dựa rất nhiều vào đoàn thuyền lương ấy. Không có lương thực, đạo quân đông đảo của chúng sẽ khó có thể tiếp tục chiến đấu.
TRẦN KHÁNH DƯ – VỊ TƯỚNG MƯU TRÍ TRÊN BIỂN VÂN ĐỒN
Người anh hùng của trận chiến Vân Đồn
Vào cuối thế kỉ XIII, Đại Việt dưới triều Trần phải đối mặt với một kẻ thù vô cùng mạnh mẽ: quân Nguyên – Mông. Sau hai lần thất bại, năm 1287, quân Nguyên lại một lần nữa kéo quân sang xâm lược Đại Việt.
Đứng trước tình thế nguy nan, vua tôi nhà Trần cùng toàn quân, toàn dân quyết tâm bảo vệ non sông. Trong số những vị tướng tài của triều Trần có một người nổi tiếng bởi sự gan dạ, quyết đoán và đặc biệt là tài dùng binh: Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư.
Trần Khánh Dư được giao trấn giữ vùng biển Đông Bắc, một vị trí vô cùng quan trọng. Đây là nơi quân Nguyên có thể đưa quân và lương thực từ biển tiến vào Đại Việt.
Năm ấy, quân Nguyên chia nhiều đạo tiến vào nước ta. Đoàn chiến thuyền do Ô Mã Nhi chỉ huy đi trước, còn phía sau là đoàn thuyền vận chuyển lương thực khổng lồ do Trương Văn Hổ chỉ huy.
Quân Nguyên vốn dựa rất nhiều vào đoàn thuyền lương ấy. Không có lương thực, đạo quân đông đảo của chúng sẽ khó có thể tiếp tục chiến đấu.
Một thất bại tưởng như không thể cứu vãn
Khi quân Nguyên tiến đến vùng biển An Bang, thủy quân Đại Việt do Trần Khánh Dư chỉ huy tổ chức chống giặc.
Nhưng trận đầu không thuận lợi. Quân của Trần Khánh Dư bị tổn thất và phải lui quân.
Tin thất trận nhanh chóng truyền về triều đình.
Vua Trần rất tức giận, sai người đến bắt Trần Khánh Dư về chịu tội.
Trước tình thế hiểm nghèo ấy, Trần Khánh Dư không hề tìm cách trốn tránh. Ông bình tĩnh nói với người của triều đình:
“Lấy quân luật mà xử, tôi xin chịu tội. Nhưng xin cho tôi hoãn vài ba ngày, để tôi lập công chuộc tội rồi hãy chịu búa rìu của Hoàng thượng cũng chưa muộn.”
Lời nói ấy thể hiện bản lĩnh của một vị tướng biết nhìn xa trông rộng.
Trần Khánh Dư hiểu rằng quân chủ lực của giặc đã đi trước. Đoàn thuyền lương chắc chắn sẽ phải theo sau.
Ông liền quan sát tình hình biển, suy nghĩ về đường đi của giặc và quyết định tập hợp lực lượng còn lại, bí mật bố trí trận địa mai phục.
Ông tin rằng:
“Giặc có thể mạnh về quân, nhưng nếu mất lương thực thì nhất định sẽ suy yếu.”
Đoàn thuyền lương xuất hiện
Quả nhiên, dự đoán của Trần Khánh Dư trở thành sự thật.
Đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ tiến vào vùng biển Vân Đồn.
Hàng trăm chiến thuyền chở đầy lương thực nối tiếp nhau trên mặt biển. Quân Nguyên nghĩ rằng quân chủ lực của mình đã đi trước mở đường nên không đề phòng cẩn thận.
Nhưng chúng không biết rằng phía trước đã có một trận địa mai phục đang chờ đợi.
Trên những chiếc thuyền nhỏ của quân Đại Việt, các chiến sĩ lặng lẽ chờ lệnh.
Biển Vân Đồn hôm ấy dường như yên tĩnh đến lạ thường.
Trần Khánh Dư đứng trên thuyền, mắt hướng về phía chân trời.
Rồi ông nhìn thấy những cánh buồm của quân địch.
Đoàn thuyền lương đã tới!
Trần Khánh Dư lập tức ra lệnh:
“Đánh!”
Tiếng trống trận vang lên giữa biển.
Từ nhiều phía, chiến thuyền Đại Việt bất ngờ lao ra.
Quân Nguyên hoàn toàn bị động.
Những chiếc thuyền chở lương nặng nề không thể cơ động nhanh. Quân Đại Việt liên tục áp sát, chia cắt đội hình và tấn công dữ dội.
Trương Văn Hổ cố gắng chống trả, rồi tìm đường chạy về phía đất liền.
Nhưng Trần Khánh Dư không để quân giặc thoát dễ dàng.
Đến vùng biển Lục Thủy, quân Đại Việt tiếp tục truy kích.
Trận chiến ngày càng quyết liệt.
Cuối cùng, trước sức tấn công mạnh mẽ của quân Trần, đoàn thuyền lương của quân Nguyên bị đánh tan. Lương thực và khí giới bị bắt hoặc bị nhấn chìm xuống biển. Trương Văn Hổ phải bỏ chạy về Quỳnh Châu. Sử liệu ghi nhận quân Đại Việt bắt được rất nhiều quân lương, khí giới và tù binh.
Chiến thắng làm thay đổi cục diện cuộc chiến
Tin đoàn thuyền lương bị tiêu diệt nhanh chóng trở thành một đòn đánh mạnh vào quân Nguyên.
Quân Nguyên tiến sâu vào Đại Việt nhưng lại mất nguồn lương thực quan trọng.
Đạo quân xâm lược vốn đông và mạnh bắt đầu rơi vào cảnh thiếu thốn, tinh thần dao động.
Đây chính là điều Trần Khánh Dư đã nhìn thấy từ trước.
Chiến thắng Vân Đồn không chỉ là một trận thắng trên biển. Nó đã làm suy yếu nghiêm trọng sức chiến đấu của quân Nguyên và góp phần tạo điều kiện để quân dân Đại Việt giành thắng lợi lớn trong cuộc kháng chiến năm 1288.
Sau đó, quân Nguyên buộc phải rút lui. Trên đường rút, chúng gặp trận địa phục kích nổi tiếng trên sông Bạch Đằng do Trần Hưng Đạo chỉ huy và chịu thất bại nặng nề.
Người đời sau đánh giá chiến thắng Vân Đồn là một chiến công có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thắng lợi chung của cuộc kháng chiến. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia dẫn nhận định của sử gia Ngô Thì Sĩ rằng trận thắng ở Vân Đồn là nền tảng quan trọng cho việc đánh giặc.
Bài học từ người anh hùng Trần Khánh Dư
Trần Khánh Dư không chỉ là một vị tướng dũng cảm mà còn là một người có trí tuệ quân sự, khả năng phán đoán tình hình và bản lĩnh trước khó khăn.
Khi thất bại, ông không nản chí.
Khi bị trách phạt, ông không trốn tránh.
Khi lực lượng còn ít, ông biết dựa vào thời cơ và địa hình để tạo nên chiến thắng.
Đặc biệt, ông hiểu rằng trong chiến tranh, không phải lúc nào thắng bằng sức mạnh cũng là cách tốt nhất. Đôi khi, biết chờ đợi, biết nắm bắt thời cơ và đánh đúng vào điểm yếu của đối phương mới là yếu tố quyết định thắng lợi.
Chiến thắng Vân Đồn năm 1288 đã ghi thêm một trang vẻ vang vào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.
Tên tuổi Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư vì thế mãi được nhớ đến như một vị danh tướng tài ba của nhà Trần – người đã góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ ba.
Từ vùng biển Vân Đồn năm xưa, tiếng trống trận của người anh hùng vẫn như vọng về hôm nay, nhắc nhở mỗi thế hệ người Việt Nam phải biết trân trọng lịch sử, yêu quê hương, giữ gìn non sông và phát huy truyền thống kiên cường của cha ông.
