TRẦN KIÊN – TỪ CẬU LIÊN LẠC 16 TUỔI ĐẾN NGƯỜI LÍNH DU KÍCH BA TƠ

TRẦN KIÊN – TỪ CẬU LIÊN LẠC 16 TUỔI ĐẾN NGƯỜI LÍNH DU KÍCH BA TƠ

Có những người bước vào lịch sử khi đã trưởng thành.

Nhưng cũng có những người bước vào lịch sử khi tuổi đời còn rất trẻ.

Trần Kiên là một người như thế.

Năm 1936, khi mới khoảng 16 tuổi, chàng trai Nguyễn Tài ở vùng Nghĩa Kỳ, Quảng Ngãi đã bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Công việc đầu tiên của ông là làm liên lạc cho các cán bộ cách mạng hoạt động tại Ba Tơ, sau đó tham gia Việt Minh ở địa phương.

Không ai có thể biết khi ấy rằng cậu thiếu niên làm công việc liên lạc sẽ có một cuộc đời trải dài qua những giai đoạn đặc biệt của lịch sử đất nước.

Sau này, người thanh niên ấy lấy tên Trần Kiên, với các bí danh Quốc, Sơn.

Nhưng câu chuyện của ông bắt đầu từ những con đường làng Quảng Ngãi và những nhiệm vụ tưởng như rất nhỏ.

CẬU LIÊN LẠC TRÊN NHỮNG CON ĐƯỜNG BÍ MẬT

Những năm 1936–1939, phong trào cách mạng ở Quảng Ngãi phát triển trong điều kiện chính quyền thực dân vẫn kiểm soát chặt chẽ.

Một người liên lạc phải biết đường.

Biết người.

Biết giữ bí mật.

Và quan trọng nhất là phải biết im lặng khi cần thiết.

Trần Kiên được giao làm liên lạc cho những cán bộ cách mạng hoạt động tại Ba Tơ. Công việc ấy giúp ông sớm tiếp xúc với phong trào, với những người hoạt động bí mật và với những nhiệm vụ đòi hỏi sự gan dạ của một người còn rất trẻ.

Từ một cậu bé làm liên lạc, ông dần trưởng thành trong phong trào.

Ông được thử thách trong hoạt động quần chúng, tham gia lực lượng tự vệ tại địa phương.

Những năm tháng ấy đã tạo nên bước đầu tiên trên con đường mà ông sẽ đi suốt nhiều thập niên sau đó.

THÁNG 3 NĂM 1945 – TRỞ THÀNH NGƯỜI LÍNH BA TƠ

Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp.

Tình hình Đông Dương thay đổi nhanh chóng.

Tại Quảng Ngãi, các cán bộ cách mạng nhận thấy thời cơ mới đang xuất hiện.

Ngày 11/3/1945, Khởi nghĩa Ba Tơ nổ ra.

Trong thời điểm ấy, Trần Kiên tham gia Đội Du kích Ba Tơ, lần lượt đảm nhiệm các vị trí từ Tiểu đội trưởng, Trung đội phó đến Trung đội trưởng và tham gia phong trào giành chính quyền ở Quảng Ngãi.

Từ một cậu liên lạc 16 tuổi,

chưa đầy một thập niên sau,

Trần Kiên đã đứng trong đội hình của một lực lượng vũ trang cách mạng.

Đội Du kích Ba Tơ lúc đầu chỉ có 28 chiến sĩ.

Nhưng từ lực lượng nhỏ bé ấy, một phong trào vũ trang cách mạng đã được xây dựng và phát triển.

Những người lính Ba Tơ không chỉ chiến đấu.

Họ còn đi vào các địa phương, xây dựng cơ sở, vận động nhân dân và chuẩn bị cho cuộc giành chính quyền trên phạm vi rộng hơn.

Trần Kiên là một trong những người trẻ tuổi trưởng thành từ đội hình ấy.

TỪ NGƯỜI LÍNH DU KÍCH ĐẾN NGƯỜI CHỈ HUY

Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc chiến đấu bảo vệ chính quyền cách mạng bắt đầu.

Trần Kiên tiếp tục ở lại trong quân đội.

Trong những năm 1945–1949, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như Đại đội trưởng, Tiểu đoàn phó, Tiểu đoàn trưởng, Bí thư Tiểu đoàn 80 và Tiểu đoàn 120.

Đó là một quá trình trưởng thành từ thực tiễn.

Không phải từ một chức vụ có sẵn.

Mà từ những năm tháng đi qua chiến trường.

Từ người liên lạc,

đến người lính,

từ người lính,

đến người chỉ huy.

Mỗi bước trưởng thành đều gắn với một giai đoạn khác nhau của cuộc kháng chiến.

Ở LẠI MIỀN NAM SAU NĂM 1954

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt.

Trần Kiên tiếp tục hoạt động ở miền Nam.

Đây là một giai đoạn đặc biệt khó khăn.

Phong trào cách mạng phải hoạt động trong điều kiện bị kiểm soát và đàn áp.

Người cán bộ phải vừa xây dựng cơ sở, vừa bảo vệ lực lượng, vừa duy trì mối liên hệ giữa các địa bàn.

Trần Kiên lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ tại Tây Nguyên và Khu V, trong đó có các cương vị lãnh đạo ở Kon Tum, Đắk Lắk và Quảng Ngãi.

Ông cũng từng giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi trong những năm chiến tranh.

Như vậy, người thanh niên từng làm liên lạc cho cán bộ cách mạng ở Ba Tơ ngày nào lại trở về quê hương trong một vị trí khác:

người tổ chức và lãnh đạo phong trào.

MỘT CUỘC ĐỜI ĐI QUA NHIỀU CHIẾN TRƯỜNG

Điều đáng chú ý trong cuộc đời Trần Kiên là ông không chỉ gắn với một địa phương.

Từ Quảng Ngãi, ông đi qua nhiều chiến trường và địa bàn công tác.

Tây Nguyên.

Khu V.

Quảng Ngãi.

Gia Lai – Kon Tum.

Đắk Lắk.

Mỗi nơi để lại một dấu mốc.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm các cương vị lãnh đạo ở nhiều địa phương.

Tháng 12/1975, ông trở thành Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai – Kon Tum.

Năm 1977, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk.

Năm 1979, ông được giao nhiệm vụ Bộ trưởng Bộ Lâm nghiệp.

Cuối năm 1980, ông trở thành Bí thư Tỉnh ủy Nghĩa Bình, địa bàn khi đó bao gồm Quảng Ngãi và Bình Định.

Một người xuất thân từ một làng quê Quảng Ngãi đã tiếp tục gắn bó với nhiều vùng đất của đất nước.

TỪ NGƯỜI LÍNH ĐẾN NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC KIỂM TRA

Năm 1982, Trần Kiên được bầu vào Ban Bí thư Trung ương Đảng và giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Ông tiếp tục giữ cương vị này qua nhiệm kỳ sau, đến năm 1991.

Nếu những năm tháng tuổi trẻ của ông gắn với đường làng, rừng núi và chiến trường,

thì những năm tháng sau này lại gắn với công việc tổ chức và kiểm tra.

Đó là một sự thay đổi rất lớn.

Nhưng có một điểm xuyên suốt:

tinh thần trách nhiệm.

Từ một cậu bé làm liên lạc,

đến một chiến sĩ du kích,

một người chỉ huy,

một cán bộ lãnh đạo địa phương,

rồi một cán bộ cấp cao.

Cuộc đời Trần Kiên là một hành trình trưởng thành qua nhiều vai trò khác nhau.

ĐIỀU ĐÁNG NHỚ NHẤT LẠI BẮT ĐẦU TỪ TUỔI 16

Khi nhìn lại cuộc đời Trần Kiên, người ta có thể nhớ đến những chức vụ cao nhất mà ông từng đảm nhiệm.

Nhưng nếu phải tìm một hình ảnh để kể câu chuyện ấy cho thế hệ trẻ, có lẽ đó không phải là một chức danh.

Đó là một cậu thanh niên 16 tuổi làm liên lạc.

Bởi từ công việc nhỏ bé ấy, ông bắt đầu học cách phục vụ phong trào.

Rồi từ phong trào, ông bước vào đội du kích.

Từ đội du kích, ông trưởng thành thành người chỉ huy.

Từ chiến trường, ông bước vào công tác lãnh đạo.

Một con đường dài như vậy không thể hoàn thành trong một ngày.

Nó được tạo nên bởi từng nhiệm vụ nhỏ.

Từng bước đi.

Từng lần thử thách.

Và từng sự lựa chọn trong những thời điểm khó khăn.

NGƯỜI CON NGHĨA KỲ

Trần Kiên sinh ngày 15/5/1920 tại xã Nghĩa Kỳ, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Ông qua đời ngày 26/5/2004 tại Quảng Ngãi, thọ 84 tuổi. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức lễ tang cấp Nhà nước.

Năm 2007, ông được truy tặng Huân chương Sao Vàng. Trước đó, ông đã được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất và nhiều phần thưởng khác.

Nhưng với quê hương Quảng Ngãi, giá trị của câu chuyện Trần Kiên không chỉ nằm ở những phần thưởng.

Điều đáng nhớ hơn là hình ảnh một người con quê nghèo đã bắt đầu cuộc đời cách mạng từ khi còn rất trẻ.

Một người từng đi qua những con đường làng để làm liên lạc.

Một người từng đứng trong đội hình Đội Du kích Ba Tơ.

Một người từng trở lại quê hương với trọng trách lãnh đạo.

Và cuối cùng, một người dành những năm tháng cuối đời trở về với Quảng Ngãi.

TỪ MỘT CẬU LIÊN LẠC ĐẾN MỘT CHẶNG ĐƯỜNG LỚN

Lịch sử thường được kể bằng những sự kiện lớn:

Ba Tơ năm 1945.

Cách mạng Tháng Tám.

Kháng chiến chống Pháp.

Kháng chiến chống Mỹ.

Ngày đất nước thống nhất.

Nhưng mỗi sự kiện ấy đều có những con người đi qua.

Trần Kiên là một trong những người như thế.

Ông không xuất hiện ở một khoảnh khắc duy nhất.

Ông đi xuyên qua nhiều giai đoạn.

Từ trước Cách mạng Tháng Tám,

qua Đội Du kích Ba Tơ,

qua những năm tháng chiến tranh,

đến thời kỳ xây dựng đất nước sau năm 1975.

Có lẽ vì vậy mà câu chuyện về ông có một ý nghĩa rất riêng.

Đó là câu chuyện về sự trưởng thành của một con người cùng với những bước ngoặt của đất nước.

Từ một cậu liên lạc 16 tuổi ở Quảng Ngãi,

Trần Kiên đã đi một chặng đường rất dài.

Nhưng ở điểm bắt đầu ấy, hình ảnh người thanh niên trẻ vẫn còn nguyên:

đi giữa những con đường quê, mang theo những nhiệm vụ bí mật và một niềm tin mà chính ông có lẽ cũng chưa thể biết sẽ đưa mình đi xa đến đâu.

Và từ những bước chân đầu tiên ấy,

một cuộc đời đã bắt đầu.

Trần Kiên – người con Nghĩa Kỳ, chiến sĩ Đội Du kích Ba Tơ, và một nhân chứng đi qua nhiều chặng đường của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.