Trần Kim Tuyến : Trùm mật vụ một thời của VNCH

Cha Trần Kim Tuyến cũng vốn là một người chất phác, hiền lành, vì ít học hành nên càng nung nấu mơ ước tạo mọi điều kiện cho các con mình được trau dồi đèn sách. Ngay từ khi Trần Kim Tuyến còn nhỏ, cha ông ta đã nhận đỡ đầu cho một chủng sinh. Người này về sau trở thành linh mục nên đã quay về giúp đỡ ân nhân và tạo điều kiện để Trần Kim Tuyến được vào học ở một tiểu chủng viện nằm tại cuối tỉnh Thanh Hóa. Đây cũng là trường trung học đầu tiên dạy chương trình Pháp tại xứ Thanh.Năm 1943, sau khi hết chương trình ở tiểu chủng viện, Trần Kim Tuyến ra Hà Nội thi tú tài 1. Tốt nghiệp tú tài I rồi, chàng trai “Hoa Thanh quế” này lại theo học một khóa ngắn hạn về triết học ở một đại chủng viện và thi lấy bằng tú tài II. Sau đó, Trần Kim Tuyến về quê làm nghề gõ đầu trẻ trong một trường dòng.Đấy là lúc Trần Kim Tuyến bước vào tuổi 20 và cũng là thời điểm cuộc cách mạng mùa thu tháng 8/1945 thành công vang dội. Trong những ngày đầu của cách mạng, Trần Kim Tuyến, như chính lời ông ta sau này kể lại, đã tham gia vào các cuộc biểu tình khuếch trương lực lượng ở tỉnh Thanh không chỉ đả đảo những tên lính thực dân rắp tâm chiếm lấy nước ta một lần nữa mà cả các cố đạo người Pháp… Cũng vì việc này mà anh giáo Trần Kim Tuyến đã bị sa thải khỏi trường dòng. May lúc đó ở đây có cha Nguyện, một linh mục từng du học ở nước ngoài nên có tư tưởng phóng khoáng, đang làm chánh xứ, nên đã thương tình ra tay giúp đỡ Trần Kim Tuyến bằng cách cho về làm thầy giáo ở Trường Trung học Lê Bảo Tịnh…Trong giai đoạn này, Trần Kim Tuyến đã sáp gần với lực lượng Quốc Dân đảng và tham gia vào nhiều hoạt động chính trị của phe nhóm này. Trần Kim Tuyến đã dùng chiếc xe đạp course của mình chở báo và cả vũ khí cho chi nhánh Việt Nam Quốc dân đảng ở Thanh Hóa.Trong thời gian dạy ở Trường Lê Bảo Tịnh, Trần Kim Tuyến đã một lần được cha Nguyện sai đi xe đạp dẫn đường cho một xe kéo chở một vị khách bí mật tới “vùng các châu Thượng”. Khi đó, Trần Kim Tuyến không biết vị khách bí mật đó là ai. Chỉ mãi sau này ông ta mới biết, đó là Ngô Đình Nhu, đang trên đường trốn từ Phát Diệm lên vùng cao để sang Lào rồi vào Sài Gòn…Ngay từ trẻ, Trần Kim Tuyến đã bộc lộ bản tính của một người không biết an phận mà luôn luôn có những toan tính đổi đời. Có lẽ hiểu rõ điều này nên cha Nguyện đã khuyên chàng giáo trẻ này đừng nên nghĩ đến chuyện đi tu làm linh mục ở quê mà “phải ra biển lớn”, tìm đường tới Phát Diệm, rồi lên Hà Nội tiếp tục học thêm.Thế là năm 1949, Trần Kim Tuyến lại rời Thanh Hóa ra Phát Diệm, tá túc ở đó vài tháng, giăng mắc những mối quan hệ có thể có. Ông ta đã tham gia viết báo Tiếng kêu của các lực lượng Công giáo ở Phát Diệm một cách, như chính ông ta sau này kể lại, “ba lăng nhăng”, nhưng cũng đã được một nhân vật thân cận với gia đình họ Ngô là Hoàng Bá Vinh để ý tới. Nhờ vậy, Trần Kim Tuyến đã ra Hà Nội và tới ở nhờ trong ngôi nhà bỏ trống của gia đình luật sư Trần Văn Chương, cha của Trần Lệ Xuân, vợ Ngô Đình Nhu. Đó là ngôi nhà mà luật sư Chương đã trao cho Hoàng Bá Vinh trông nom và sử dụng địa điểm này làm nơi liên lạc.Cũng phải nói thêm rằng, Hoàng Bá Vinh, quê Ngệ An vốn là con nuôi của linh mục Lê Sương Huệ (sinh năm 1888 tại Hà Tĩnh, một người rất ghét chế độ thực dân và đã tổ chức nhiều hoạt động chống lại chính quyền Pháp tại các tỉnh Thanh, Nghệ, Tĩnh, Bình nên đã bị giặc Pháp bắt giam một thời gian).Trong giai đoạn những năm 1942 -1943, Ngô Đình Diệm lúc đó đang ở Huế đã tìm thấy ở linh mục Lê Sương Huệ một người bạn tâm giao, chung nhiều ý tưởng và rất tâm đắc. Vì đường sá xa xôi nên Ngô Đình Diệm và linh mục Lê Sương Huệ đã phải thiết lập mối liên lạc với nhau qua “người đưa thư” là Hoàng Bá Vinh. Chàng trai hơn hai mươi tuổi Hoàng Bá Vinh rất được người cha đỡ đầu tin cậy nên thường xuyên được giao phó công việc vào Huế để chuyển những tin tức sinh hoạt chính trị và những dự kiến đấu tranh của dân chúng vùng Nghệ Tĩnh đến Ngô Đình Diệm. Ngược lại, Ngô Đình Diệm cũng thông qua Hoàng Bá Vinh để chuyển tới cha Huệ những ý kiến và thông tin cần thiết… Sau tháng 8/1945, chính linh mục Huệ và Hoàng Bá Vinh đã là những người tổ chức để Ngô Đình Diệm náu mình tại nhà dòng Chúa Cứu Thế ở Thái Hà Ấp…Ở Hà Nội được một tháng, Trần Kim Tuyến nghe theo lời khuyên của người anh rể của Trần Kim Tuyến tên là Phước, làm y tá ghi danh vào đại học. Thế là ông ta đã vào học cả hai trường Luật và Y của Viện Đại học Hà Nội (tức Viện Đại học Đông Dương, được chính quyền thực dân thành lập từ năm 1907). Trong giai đoạn đó, việc học đại học ở Hà Nội rất dễ, chỉ ở Trường Y khoa mới bắt buộc sinh viên phải đi học đều, còn ở Trường Luật khoa thì ai muốn nghe giảng thì nghe, miễn là tới gần kỳ thi biết lo mượn vở của bạn bè về học gạo để thi. Các kỳ thi cũng được tổ chức rất đơn giản nên hầu như ai thi cũng qua được.Năm 1952, Trần Kim Tuyến đã tốt nghiệp ngành luật và tiếp tục theo học về y khoa. Tuy nhiên, trong khi chưa kịp tốt nghiệp Trường Y thì ông ta cùng với 6 sinh viên người Bắc và 3 sinh viên người Nam đã phải theo lệnh động viên của chính quyền thực dân Pháp chuyển sang học ở Trường Quân y. Năm 1953, Trần Kim Tuyến tốt nghiệp bằng y sĩ với quân hàm trung úy rồi vào Nam. Thực tế thì Trần Kim Tuyến chưa bao giờ có bằng bác sĩ nhưng không rõ vì sao đấy, sau này, khi đã có chân trong bộ máy chính quyền của Tổng thống Ngô Đình Diệm, ông ta được gọi (và cũng tự xưng danh) là bác sĩ…Sau khi tốt nghiệp, Trung úy Trần Kim Tuyến đã phải đi thực tập thêm mấy tháng nữa trong một bệnh viện quân y của quân đội Pháp ở Hải Phòng. Chính trong thời gian này đã xảy ra một sự việc làm thay đổi hoàn toàn tương lai của ông ta.Ngày 16/6/1954 tại cuộc gặp gỡ ở Paris (Pháp) với sự hậu thuẫn của chính phủ Mỹ, Ngô Đình Diệm đã được Bảo Đại, lúc đó đang giữ cương vị Quốc trưởng trong chính quyền miền Nam tại khu vực do lực lượng theo chủ nghĩa quốc gia nhưng lại phò tá Liên hiệp Pháp cai quản, phong là Thủ tướng.Theo một số nguồn tư liệu, trong thời sinh viên ở Hà Nội, Trần Kim Tuyến đã giao du với một nhóm trí thức thân Pháp, trong đó có Ngô Đình Nhu, lúc đó đang làm tại Viện Viễn Đông bác cổ. Những nguồn tư liệu này cũng cho rằng, chính ở giai đoạn đó, Trần Kim Tuyến đã không chỉ một lần có những sự giúp đỡ đối với Ngô Đình Nhu và vì thế, sau này, ông ta đã được người em trai của Tổng thống Ngô Đình Diệm, khi đã trở thành cố vấn chính trị cho anh mình, quan tâm và trọng dụng…Theo lời kể của chính Trần Kim Tuyếnt hì “cái duyên kỳ ngộ” giữa ông ta với chính thể họ Ngô diễn ra như sau. Ngày 25/6/1954, Ngô Đình Diệm về nước nhậm chức. Ngày 30/6/1954, Ngô Đình Diệm đã ra thăm Hà Nội, lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trên cương vị Thủ tướng chính thể Sài Gòn. Khi Ngô Đình Diệm sắp sửa lên máy bay vào Nam, ông anh nuôi linh mục của Trần Kim Tuyến và Hoàng Bá Vinh mới cho người cấp tốc đến gọi, bảo phải sửa soạn gấp để kịp tháp tùng Thủ tướng Diệm trên chuyến máy bay vào Sài Gòn: “Bị thúc bách quá, mình chẳng kịp hỏi đi để làm gì, và sinh sống ra sao, cứ thế phóng bừa ra phi trường để kịp leo lên chuyến bay định mệnh này. Lúc bấy giờ trên người mình chỉ có độc một bộ quần áo đang mặc. Mình ra mắt ông Diệm lần đầu tiên trên chuyến bay đó và với bộ dạng lam lũ nhàu nát...”.Vì sao Trần Kim Tuyến, một viên y sĩ chưa một ngày hành nghề, lại cần phải tháp tùng Ngô Đình Diệm như thế ? Số là khi ra Hà Nội, Ngô Đình Diệm đã ngỏ ý với Hoàng Bá Vinh rằng, ông ta cần một người viết lách giỏi, để chuyên viết diễn văn cho Thủ tướng. Vốn ấn tượng với những bài báo mà Trần Kim Tuyến đã viết trên tờ Tiếng kêu ở Phát Diệm, ông Vinh đã mạnh miệng phong Trần Kim Tuyến làm “bác sĩ” và tiến cử với Ngô Đình Diệm, rằng, đấy là “một người viết rất khá!”. Trần Kim Tuyến kể, khi nhận được thông tin từ Hoàng Bá Vinh qua người anh rể, ông ta mặc dù vừa mới tốt nghiệp Trường Quân y và đang phải tập sự ở Hải Phòng nhưng lại bỏ về Hà Nội “hú hí với người yêu”. Và ngay lập tức ông ta phóng về và được một chiếc xe Jeep chở như bay đến khách sạn, nơi Thủ tướng Ngô Đình Diệm đang lưu trú tại Hà Nội. Đó cũng đúng lúc Ngô Đình Diệm bước lên xe ra để sân ra bay vào Sài Gòn. Trần Kim Tuyến về sau nhớ lại:“Thấy thế, ông Hoàng Bá Vinh bảo mình cứ lên xe chạy theo đoàn tùy tùng của ông Diệm ra phi trường luôn. Đến nơi, khi ông Diệm sắp sửa lên máy bay, thì mình cũng vừa chạy tới. Ông Vinh liền dắt mình tới trước ông Diệm và giới thiệu: “Thưa cụ, đây là bác sĩ Trần Kim Tuyến, người mà tôi đã tiến cử với cụ hôm nọ!”. Ông Diệm chẳng nói với mình lời nào, chỉ lạnh lùng chìa tay ra bắt tay mình, rồi bước lên phi cơ luôn. Trước sự cố bất ngờ đó, ông Hoàng Bá Vinh không khỏi bối rối, vì chợt nhận ra một điều vô cùng bất lợi là: con người mình chẳng những dáng dấp nhỏ bé lại thêm lúc bấy giờ đang mặc bộ kaki nhàu nát, luộm thuộm, và vẻ mặt thì hớt hải nhớn nhác, trông “chẳng giống một con giáp nào” cả!Trong khi đó, ông Diệm lại rất câu nệ về ngoại dạng, và đặc biệt chú trọng đến cách trang phục của các cộng sự… Lúc ông làm tổng thống, khi muốn chọn ai vào một chức vụ quan trọng trong chính phủ, hay bổ nhiệm các sĩ quan từ cấp tá trở lên vào chức tỉnh trưởng, ông Diệm đều gọi họ vào trình diện, để ông quan sát kỹ càng dung nghi, tướng mạo. Đối với các trưởng nhiệm sở ngoại giao, xuống đến hàng tham vụ, ông còn yêu cầu họ phải đem cả vợ con vào dinh, cho ông coi mặt nữa...”.Thái độ lạnh nhạt như thế của Ngô Đình Diệm đã khiến cho Trần Kim Tuyến cực kỳ bối rối khi ngồi trên máy bay vào Sài Gòn: “Khi máy bay đã cất cánh, mình ngồi suy nghĩ miên man, hết chuyện này sang chuyện khác. Giữa đám đông người trên phi cơ, mình hoàn toàn cô đơn, xa lạ, chẳng quen biết một ai. Có những người quen như các ông Hoàng Bá Vinh và Lê Quang Luật, thì họ đều ở lại Hà Nội, chưa vào Nam. Đến lúc ấy mình mới nhận ra là mình đã hành động quá hấp tấp, vội vã, đến phiêu lưu liều lĩnh. Đùng một cái mình đã rời bỏ người yêu ở lại Hà Nội một mình, biết đến bao giờ mới gặp lại được, và đồng thời rời bỏ luôn cả đơn vị. Năm đó mình mới 29 tuổi đầu, tinh thần hãy còn hăng, nhiệt huyết còn đầy, nhưng suy tư có phần còn nông cạn. Mình chợt cảm thấy hơi lo ngại cho tương lai, không biết rồi đây sẽ ra sao ?...”. Cũng phải nói rằng, vì vội đi theo Ngô Đình Diệm nên Trần Kim Tuyến đã bị mắc tội đào ngũ trước đơn vị cũ của mình…Trên đường bay, rốt cuộc thì Ngô Đình Diệm cũng đứng dậy đi tới chỗ của Trần Kim Tuyến và nói: “Tôi được mấy anh em giới thiệu, ông là người quen biết nhiều ở ngoài Bắc. Trong Nam, ông em tôi có tổ chức phong trào trí thức. Vậy, vào trong ấy ông có thể giúp ông em tôi một tay...”. Trần Kim Tuyến chỉ còn biết vâng dạ và hứa sẽ hết lòng làm bất cứ việc gì được tín nhiệm giao phó…Nói thì đãi bôi vậy nhưng vào tới Sài Gòn rồi, do phải đối phó với quá nhiều vấn đề gay cấn lớn lao hoặc giả vì ấn tượng ban đầu không lấy gì làm tốt đẹp mỹ mãn, nên Ngô Đình Diệm đã gần như hoàn toàn quên lãng Trần Kim Tuyến trong suốt mấy tháng liền. Như một người thừa, viên trung úy y khoa đành phải lủi thủi loanh quanh bên cạnh những trợ thủ của Thủ tướng, có lúc đêm tới phải trải chiếu ngủ dưới sàn nhà với thư ký Thủ tướng Võ Văn Hải và đôi khi cả với Đỗ Mậu (người Quảng Bình, về sau từng giả chức giám đốc an ninh quân đội của chế độ Sài Gòn) trong căn phòng nằm cạnh văn phòng của Ngô Đình Diệm. (Bản thân ông Diệm cũng vừa làm việc vừa ngủ nghỉ ngay trong văn phòng của mình). Rồi tới một hôm, ân nhân của Trần Kim Tuyến là Hoàng Bá Vinh nhân có việc vào Sài Gòn, ghé đến dinh Gia Long, tận mắt chứng kiến cảnh lêu bêu trớ trêu của người bạn từ Hà Nội, đã đánh bạo nói với Ngô Đình Diệm một câu hàm ý phiền trách: “Thưa cụ, tôi thấy Trần Kim Tuyến trải chiếu nằm dưới sàn nhà với Võ Văn Hải, ở phòng bên coi dễ thương quá! Thế ra, cụ chưa cho hắn việc gì làm à? Tôi nghĩ, với bằng bác sĩ, ở bên ngoài hắn có thể kiếm mỗi tháng mươi, mười lăm ngàn dễ như chơi. Thế mà hắn vẫn nằm chèo queo ở đây, tôi thấy tội nghiệp quá!”.Có lẽ cũng cảm thấy áy náy nên Ngô Đình Diệm đã sai ông Binh sang Bộ Thông tin gặp Tổng trưởng mới ở đó là bác sĩ Bùi Kiện Tín xếp cho Trần Kim Tuyến ghế chánh sự vụ Sở Tuyên truyền. Tuy nhiên, Trần Kim Tuyến chỉ trụ ở vị trí này được khoảng một tháng vì vụ cải tổ chính phủ mới đã khiến bác sĩ Bùi Kiện Tín phải ra đi nên ông ta cũng bị mất chức theo. Thêm một lần Trần Kim Tuyến phải sống đời nửa quan viên, nửa thất nghiệp… Trong cảnh khốn cùng, ông ta đã tìm tới Ngô Đình Nhu như một người bạn cũ. Ngô Đình Nhu hứa sẽ giúp ông ta khi có dịp thuận lợi…Tới hạ tuần tháng 10/1955, sau rất nhiều âm mưu và ngụy tạo để đạt được 98,2% số phiếu ủng hộ trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 23/10 (so với 53,107% số phiếu ủng hộ Bảo Đại), Ngô Đình Diệm đã đứng ra tự phong mình làm tổng thống của cái gọi là nền đệ nhất Cộng hòa Việt Nam vào ngày 26. Và “cụ” rất muốn có thêm một đội quân ngầm tin cẩn trong lĩnh vực an ninh. Cũng ở thời điểm đó người Mỹ muốn thành lập ở Sài Gòn một cơ quan tương tự như CIA của nền đệ nhất Cộng hòa. Khi được Tổng thống Diệm hỏi ý kiến về nhân sự lãnh đạo, cố vấn chính trị Ngô Đình Nhu đã nhớ tới Trần Kim Tuyến.Và một ngày đẹp trời, Trần Kim Tuyến bỗng nhiên thấy có người từ Dinh Gia Long tới chuyển lời từ Tổng thống Ngô Đình Diệm: “Anh về may lấy bộ đồ, ăn mặc sạch sẽ một chút, thắt cà vạt vào, để tôi giới thiệu với ông đại sứ Mỹ”. Biết tính “cụ” nói ít phải tự hiểu nhiều nên Trần Kim Tuyến đã mau lẹ thực thi chỉ lệnh. Vài ngày sau cuộc gặp trong Dinh Gia Long, trùm CIA ở Sài Gòn là McCarthy đã tìm tới Trần Kim Tuyến.Để bắt đầu, các cố vấn Mỹ đã thảo một dự án chương trình xây dựng, tổ chức và điều hành cơ quan CIA Việt Nam và trao cho Trần Kim Tuyến để ông ta đệ trình lênTổng thống. Dự án này mang tên “Department of Politics and Social Studies” và không ghi xuất xứ và tác giả. Vì nếu trực tiếp trình lên Tổng thống sẽ phải chờ nhiều thời gian nên Trần Kim Tuyến đã chuyển thẳng đề án này cho Ngô Đình Nhu. Cố vấn chính trị xem xong rồi trao cho viên Bộ trưởng Phủ Tổng Thống nghiên cứu để hoàn tất các thủ tục lập ra một cơ quan mới căn cứ trên các ý kiến đã được ghi trên đó. Sắc lệnh thành lập cơ sở tình báo chiến lược chính trị mang tên Sở Nghiên cứu Chính trị và Xã hội (dịch nguyên văn từ dự án tiếng Anh) trực thuộc Phủ Tổng thống đã được Ngô Đình Diệm ký.Về thực chất mà nói, Sở Nghiên cứu Chính Trị và Xã hội (thường được gọi rút gọn là Sở Nghiên cứu Chính trị và có tên gọi tắt là Phòng 4) là một trung tâm tình báo chiến lược, đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của cố vấn chính trị Ngô Đình Nhu có nhiệm vụ trấn áp các phe phái đối lập để bảo vệ chế độ, chỉ huy toàn bộ các nhóm tình báo, mật vụ, cảnh sát đặt biệt và phần nào kiểm soát các đơn vị đặc nhiệm chống đảo chính. Trần Kim Tuyến đã được anh em Ngô Đình Diệm – Ngô Đình Nhu đưa vào làm giám đốc phòng 4 cho tới tháng 9-1963.Ngày 27/2/1962, hai phi công là Nguyễn Văn Cử và Phạm Phú Quốc đã ném bom Dinh Độc Lập. Quá tức giận vì bị “vuốt râu hùm”, Tổng thống Ngô Đình Diệm và cố vấn chính trị Ngô Đình Nhu đã lớn tiếng buộc tội Phòng 4 đã làm việc kém nên không dự báo được hành vi phản loạn này. Người phải chịu trách nhiệm chính là Giám đốc Trần Kim Tuyến. Thế là chẳng bao lâu sau, ông ta đã nhận được quyết định của Tổng thống Ngô Đình Diệm về việc giải thể Phòng 4.Tới đầu năm 1963, Trần Kim Tuyến đã buộc phải đi làm Tổng lãnh sự quán ở Ai Cập. Thế nhưng, trên đường quá cảnh tại Hồng Công, Trần Kim Tuyến đã xin tị nạn chính trị và từ chức Tổng lãnh sự. Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm bị xóa sổ nhường chỗ cho nền Đệ nhị Cộng hòa sau cuộc đảo chính quân sự ngày 1/11/1963, Trần Kim Tuyến đã quay lại Sài Gòn nhưng không được chính quyền mới trọng dụng do có quá nhiều quan hệ mật thiết với gia đình họ Ngô trong quá khứ.Trong nhiều năm, Trần Kim Tuyến đã tham gia viết sách, làm báo, từng là cây bút trụ cột của nhật báo Xây Dựng và là bình luận gia thường trực của nhật báo Chính Luận từ năm 1964 tới năm 1975. Trần Kim Tuyến còn là dịch giả cuốn Thân phận con người của Le Comte De Noue… Năm 1971, với bút danh Lương Khải Minh, ông ta đã cùng với giáo sư Cao Thế Dung hoàn thành cuốn sách Làm thế nào để giết một Tổng thống nói về số phận bi thảm của Ngô Đình DiệmNgày 30/4/1975, Trần Kim Tuyến lên máy bay Mỹ di tản ra nước ngoài. Ông ta đã cùng gia đình tị nạn ở Anh cho tới lúc chết ngày 23/7/1995 tại Cambridge ở tuổi 70