TRẦN KỲ PHONG – NGƯỜI CHIẾN SĨ KIÊN CƯỜNG CỦA PHONG TRÀO DÂN TỘC
Trần Kỳ Phong, tự Nghĩa Bình, sinh năm 1872 tại Chu Me, xã Bình Châu, huyện Kim Sơn, tỉnh Bình Định. Ông đỗ Tú tài năm 1902, nên thường được gọi là Tú Trần. Ngay từ khi còn trẻ, Trần Kỳ Phong đã tham gia phong trào Cần Vương, thể hiện lòng yêu nước và tinh thần bất khuất trước thực dân Pháp.
Năm 1905, ông gia nhập Duy Tân hội, tích cực tham gia các hoạt động cải cách, mở trường dạy chữ quốc ngữ, chữ Pháp, vận động cắt tóc ngắn và sử dụng hàng nội hóa. Năm 1906, Trần Kỳ Phong vượt biên sang Trung Quốc, định sang Nhật du học. Khi đến Quảng Đông, gặp Phan Bội Châu, ông được nhận xét là người có lòng nhiệt thành, dũng khí, có thể gánh vác trách nhiệm lớn. Phan Bội Châu khuyên rằng phong trào cách mạng cần những người hoạt động trong nước, và Trần Kỳ Phong đã vui lòng quay về Việt Nam để vận động.
Năm 1908, ông tích cực tham gia phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, bất chấp sự đàn áp dữ dội: nhiều đồng chí bị bắn, tra tấn, đày đi lao tù. Trần Kỳ Phong bị kết án bắt chém vắng mặt và phải rút vào hoạt động bí mật. Ngày 5/11/1908, ông bị bắt ở Cửa Đại (Quảng Nam). Sau nhiều lần xét xử, ông bị kết án 13 năm tù khổ sai. Trong nhà tù, ông vẫn kiên cường, bất khuất, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, với quan niệm rằng: “Góc biển rừng hoang xương anh hùng không cần lựa chỗ”.
Sau khi mãn hạn tù, Trần Kỳ Phong tiếp tục hoạt động cách mạng. Năm 1923, ông lập Hội Thiếu niên Ái quốc, năm 1925 thành lập Công Ái Đảng. Khi Đảng Tân Việt được thành lập tại Vinh, ông tham gia và truyền đạt kinh nghiệm hoạt động cho lớp trẻ như Trần Phú, Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Sỹ Sách. Ông còn tham gia các tổ chức cách mạng mới như Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội cùng với Nguyễn Ái Quốc.
Dù tuổi đã cao, sức yếu, Trần Kỳ Phong vẫn tận tụy, trung thành với Tổ quốc và tiếp tục thực hiện các chủ trương của Đảng Cộng sản Đông Dương. Ông mất năm 1941, để lại hình ảnh một chiến sĩ cách mạng kiên cường, trọn đời vì độc lập dân tộc và giáo dục lớp trẻ cách mạng.
