Trận kỳ tập Lầu Ông Hoàng và cách đánh sáng tạo của người chỉ huy Nguyễn Minh Châu (1)
Trận kỳ tập Lầu Ông Hoàng và cách đánh sáng tạo của người chỉ huy Nguyễn Minh Châu
Tháng 6-1947, tại Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng), một trận đánh nhanh gọn nhưng táo bạo đã làm rung chuyển hệ thống đồn bốt của thực dân Pháp ở Nam Trung Bộ. Với lối đánh kỳ tập cải trang đầy mưu trí, Đại đội Hoàng Hoa Thám, Trung đoàn 82, đã tiêu diệt gọn cứ điểm Lầu Ông Hoàng. Chiến thắng đã trở thành một trang sử vẻ vang trong truyền thống đấu tranh của quân và dân Bình Thuận, đồng thời ghi dấu ấn đậm nét về phong cách chỉ huy của người Đại đội trưởng, sau này là Thượng tướng Nguyễn Minh Châu.
Cách đây gần tám thập kỷ, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trên chiến trường cực Nam Trung Bộ, quân và dân ta đẩy mạnh các hoạt động tập kích nhằm làm suy yếu sinh lực địch. Tuy nhiên, trong điều kiện vũ khí còn hết sức thô sơ, lực lượng ta chủ yếu tổ chức đánh nhỏ lẻ, phục kích từng tổ, tiểu đội địch để thu vũ khí, chưa thể đánh vào các đồn bốt kiên cố. Làm thế nào để tiêu diệt những cứ điểm phòng ngự chặt chẽ của đối phương mà vẫn bảo đảm ít tổn thất trở thành bài toán khó đặt ra cho các đơn vị.
Thượng tướng Nguyễn Minh Châu. Ảnh tư liệuTrong bối cảnh đó, chiến thắng Lầu Ông Hoàng tại Phan Thiết vang dội, đã khơi thông thế bế tắc về mặt chiến thuật. Trận đánh không chỉ khiến đối phương bàng hoàng, khiếp sợ mà còn tạo ra bước chuyển quan trọng, làm thay đổi cục diện quân sự tại khu vực, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến của quân và dân Bình Thuận nói riêng, vùng Nam Trung Bộ nói chung.Lầu Ông Hoàng là một địa danh đặc biệt gắn liền với lịch sử Phan Thiết và Bình Thuận trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Ban đầu, đây là khu nhà nghỉ mát do Bá tước người Pháp De Montpensier xây dựng từ năm 1911 trên đỉnh đồi cao khoảng 105m, cách trung tâm thị xã Phan Thiết khoảng 5km đường chim bay về hướng đông. Với địa hình trống trải, tầm quan sát rộng, từ vị trí này có thể khống chế toàn bộ khu vực ven biển từ Phú Hài đến Rạn, đồng thời án ngữ phía đông bắc ngoại ô Phan Thiết.Sau khi tái chiếm Phan Thiết, tháng 10-1946, thực dân Pháp chiếm giữ Lầu Ông Hoàng, cải tạo thành một cứ điểm quân sự kiên cố nhằm kiểm soát phong trào kháng chiến ở vùng ven biển. Cứ điểm được tổ chức phòng ngự chặt chẽ với mặt bằng dài khoảng 50m, ngang 20m, gồm hai nhà xây kiên cố, giữa là sân gạch khoảng 180m², bên dưới có hầm chứa nước. Phía Bắc, cách chừng 10m là nhà bếp và kho xây âm dưới mặt đất; phía Đông có cổng chính, được bố trí công sự và đặt khẩu đại liên Vickers; phía Tây có cổng phụ thông xuống xóm dân. Ở đây duy trì 1 tiểu đội, ngày đêm tuần tra quanh đồn, chân dốc và cả nhà dân.Bao quanh đồn là hệ thống hàng rào dây thép gai nhiều lớp, treo vỏ đồ hộp, giữa các lớp rào có mìn. Lực lượng địch chốt giữ tại đây là một trung đội khoảng 40 tên, trang bị một đại liên Vickers, 5 tiểu liên, khoảng 30 súng trường, nhiều thùng đạn và lựu đạn. Phần lớn binh lính là người Việt và một số người Chăm, do sĩ quan Pháp, sau đó là sĩ quan người Tunisia chỉ huy. Đồn Lầu Ông Hoàng trực thuộc đồn Kim Ngọc, cách khoảng 4km về phía bắc, giữ vai trò then chốt trong việc kiểm soát khu vực ngoại vi Phan Thiết.
Đồng chí Nguyễn Minh Châu, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 96 quán triệt nhiệm vụ cho đơn vị trước khi thực hiện nhiệm vụ. Ảnh tư liệu Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Phú Hài là trung tâm xã Tân Dân, một địa bàn có phong trào kháng chiến phát triển mạnh. Chính tại đây, thực dân Pháp đã gây ra vụ phục kích đẫm máu đêm 4-6-1947, sát hại và làm bị thương nhiều thanh niên địa phương. Vụ việc gây nên nỗi căm phẫn sâu sắc trong nhân dân, làm cho yêu cầu tiêu diệt cứ điểm Lầu Ông Hoàng không chỉ mang ý nghĩa quân sự đơn thuần mà còn là đòi hỏi bức thiết từ phong trào và lòng dân. Nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Lầu Ông Hoàng được giao cho Đại đội Hoàng Hoa Thám, Trung đoàn 82, do Đại đội trưởng Nguyễn Minh Châu trực tiếp chỉ huy.Trước một cứ điểm kiên cố, địa hình bất lợi, lực lượng địch có hỏa lực mạnh và khả năng được chi viện nhanh từ đồn Kim Ngọc, việc lựa chọn phương án tác chiến có ý nghĩa quyết định. Sau khi nghiên cứu kỹ địa hình, quy luật canh gác, sinh hoạt của địch cũng như tình hình cơ sở và nhân dân địa phương, Đại đội trưởng Nguyễn Minh Châu cùng Ban chỉ huy đại đội quyết định không đánh cường tập mà sử dụng phương thức kỳ tập, cải trang, đánh thẳng vào trung tâm đồn, tạo yếu tố bất ngờ tuyệt đối.Theo phương án tác chiến, lực lượng của ta được tổ chức thành 3 bộ phận. Bộ phận thứ nhất gồm 10 đồng chí và 2 chiến sĩ quốc tế là hàng binh người Đức và người Tây Ban Nha, cải trang thành sĩ quan và binh lính Pháp, giả làm một đơn vị tuần tiễu từ đồn Kim Ngọc xuống kiểm tra đồn Lầu Ông Hoàng. Bộ phận này được trang bị tiểu liên và súng trường, trực tiếp đảm nhiệm nhiệm vụ đột nhập, khống chế đồn. Bộ phận thứ hai bố trí tại đồi Mả Trái Bí, cách đồn khoảng 500m về phía bắc, sẵn sàng cơ động nhanh khi súng nổ để phối hợp tiêu diệt địch. Bộ phận thứ ba làm nhiệm vụ chặn viện, bố trí ở các hướng quan trọng từ đồn Kim Ngọc xuống và từ khu vực chợ Dinh, vừa tiêu diệt viện binh địch, vừa giữ đường rút lui cho đơn vị. Nguyễn Minh Châu cùng Ban chỉ huy Đại đội trực tiếp chỉ huy bộ phận chủ yếu, đặt sở chỉ huy tại nhà dân ở xóm Phú Hài, cách đồn khoảng 200m.
Thượng tướng Nguyễn Minh Châu. Ảnh tư liệuTrong bối cảnh đó, chiến thắng Lầu Ông Hoàng tại Phan Thiết vang dội, đã khơi thông thế bế tắc về mặt chiến thuật. Trận đánh không chỉ khiến đối phương bàng hoàng, khiếp sợ mà còn tạo ra bước chuyển quan trọng, làm thay đổi cục diện quân sự tại khu vực, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến của quân và dân Bình Thuận nói riêng, vùng Nam Trung Bộ nói chung.Lầu Ông Hoàng là một địa danh đặc biệt gắn liền với lịch sử Phan Thiết và Bình Thuận trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Ban đầu, đây là khu nhà nghỉ mát do Bá tước người Pháp De Montpensier xây dựng từ năm 1911 trên đỉnh đồi cao khoảng 105m, cách trung tâm thị xã Phan Thiết khoảng 5km đường chim bay về hướng đông. Với địa hình trống trải, tầm quan sát rộng, từ vị trí này có thể khống chế toàn bộ khu vực ven biển từ Phú Hài đến Rạn, đồng thời án ngữ phía đông bắc ngoại ô Phan Thiết.Sau khi tái chiếm Phan Thiết, tháng 10-1946, thực dân Pháp chiếm giữ Lầu Ông Hoàng, cải tạo thành một cứ điểm quân sự kiên cố nhằm kiểm soát phong trào kháng chiến ở vùng ven biển. Cứ điểm được tổ chức phòng ngự chặt chẽ với mặt bằng dài khoảng 50m, ngang 20m, gồm hai nhà xây kiên cố, giữa là sân gạch khoảng 180m², bên dưới có hầm chứa nước. Phía Bắc, cách chừng 10m là nhà bếp và kho xây âm dưới mặt đất; phía Đông có cổng chính, được bố trí công sự và đặt khẩu đại liên Vickers; phía Tây có cổng phụ thông xuống xóm dân. Ở đây duy trì 1 tiểu đội, ngày đêm tuần tra quanh đồn, chân dốc và cả nhà dân.Bao quanh đồn là hệ thống hàng rào dây thép gai nhiều lớp, treo vỏ đồ hộp, giữa các lớp rào có mìn. Lực lượng địch chốt giữ tại đây là một trung đội khoảng 40 tên, trang bị một đại liên Vickers, 5 tiểu liên, khoảng 30 súng trường, nhiều thùng đạn và lựu đạn. Phần lớn binh lính là người Việt và một số người Chăm, do sĩ quan Pháp, sau đó là sĩ quan người Tunisia chỉ huy. Đồn Lầu Ông Hoàng trực thuộc đồn Kim Ngọc, cách khoảng 4km về phía bắc, giữ vai trò then chốt trong việc kiểm soát khu vực ngoại vi Phan Thiết.Đồng chí Nguyễn Minh Châu, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 96 quán triệt nhiệm vụ cho đơn vị trước khi thực hiện nhiệm vụ. Ảnh tư liệu Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Phú Hài là trung tâm xã Tân Dân, một địa bàn có phong trào kháng chiến phát triển mạnh. Chính tại đây, thực dân Pháp đã gây ra vụ phục kích đẫm máu đêm 4-6-1947, sát hại và làm bị thương nhiều thanh niên địa phương. Vụ việc gây nên nỗi căm phẫn sâu sắc trong nhân dân, làm cho yêu cầu tiêu diệt cứ điểm Lầu Ông Hoàng không chỉ mang ý nghĩa quân sự đơn thuần mà còn là đòi hỏi bức thiết từ phong trào và lòng dân. Nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Lầu Ông Hoàng được giao cho Đại đội Hoàng Hoa Thám, Trung đoàn 82, do Đại đội trưởng Nguyễn Minh Châu trực tiếp chỉ huy.Trước một cứ điểm kiên cố, địa hình bất lợi, lực lượng địch có hỏa lực mạnh và khả năng được chi viện nhanh từ đồn Kim Ngọc, việc lựa chọn phương án tác chiến có ý nghĩa quyết định. Sau khi nghiên cứu kỹ địa hình, quy luật canh gác, sinh hoạt của địch cũng như tình hình cơ sở và nhân dân địa phương, Đại đội trưởng Nguyễn Minh Châu cùng Ban chỉ huy đại đội quyết định không đánh cường tập mà sử dụng phương thức kỳ tập, cải trang, đánh thẳng vào trung tâm đồn, tạo yếu tố bất ngờ tuyệt đối.Theo phương án tác chiến, lực lượng của ta được tổ chức thành 3 bộ phận. Bộ phận thứ nhất gồm 10 đồng chí và 2 chiến sĩ quốc tế là hàng binh người Đức và người Tây Ban Nha, cải trang thành sĩ quan và binh lính Pháp, giả làm một đơn vị tuần tiễu từ đồn Kim Ngọc xuống kiểm tra đồn Lầu Ông Hoàng. Bộ phận này được trang bị tiểu liên và súng trường, trực tiếp đảm nhiệm nhiệm vụ đột nhập, khống chế đồn. Bộ phận thứ hai bố trí tại đồi Mả Trái Bí, cách đồn khoảng 500m về phía bắc, sẵn sàng cơ động nhanh khi súng nổ để phối hợp tiêu diệt địch. Bộ phận thứ ba làm nhiệm vụ chặn viện, bố trí ở các hướng quan trọng từ đồn Kim Ngọc xuống và từ khu vực chợ Dinh, vừa tiêu diệt viện binh địch, vừa giữ đường rút lui cho đơn vị. Nguyễn Minh Châu cùng Ban chỉ huy Đại đội trực tiếp chỉ huy bộ phận chủ yếu, đặt sở chỉ huy tại nhà dân ở xóm Phú Hài, cách đồn khoảng 200m.
