Trận Lái Thiêu tháng 4/1975 – mở cánh cửa phía Bắc Sài Gòn
Trận Lái Thiêu tháng 4/1975 – mở cánh cửa phía Bắc Sài Gòn
Với lối đánh táo bạo, kết hợp chặt chẽ giữa luồn sâu, bao vây chia cắt với thọc sâu bằng cơ giới, sau gần 2 giờ chiến đấu, Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 đã hoàn toàn làm chủ căn cứ Lái Thiêu, cửa ngõ phía Bắc Sài Gòn, tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng khác nhanh chóng tiến vào giải phóng Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.Sau 12 ngày đêm hành quân thần tốc vượt chặng đường 1.700km, ngày 14/4/1975, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 đã có mặt tại vị trí tập kết ở Đồng Xoài. Trước đó, Quân đoàn 1 được Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ tiến công trên hướng Bắc Sài Gòn. Sau khi nhận lệnh của Bộ chỉ huy, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 giao nhiệm vụ cho từng đơn vị. Trong đó, Sư đoàn 320B được tăng cường xe tăng, pháo binh, xe vận tải có nhiệm vụ thọc sâu, đánh chiếm Bộ tổng Tham mưu và khu binh chủng ngụy ở quận Gò Vấp, kết hợp với lực lượng tại chỗ nổi dậy giành quyền làm chủ, giải phóng tiểu khu Gia Định - Gò Vấp. Căn cứ vào mệnh lệnh của Quân đoàn, Sư đoàn đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị và chọn Trung đoàn 27 là đơn vị đánh chiếm căn cứ Lái Thiêu. 
Sa bàn trận tiến công căn cứ Lái Thiêu của Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng. Ảnh BTBĐQT. Căn cứ Lái Thiêu là căn cứ quân sự lớn cuối cùng của địch trong tuyến “tử thủ”, cửa ngõ phía Bắc Sài Gòn, cách trung tâm thành phố khoảng 14- 15 km. Lực lượng địch ở đây có 10 đại đội bộ binh chốt giữ và gần 2.000 sĩ quan, binh lính tại Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương (Trung tâm huấn luyện hạ sĩ quan của Sư đoàn 5 ngụy) và 3 tiểu đoàn bảo an, 1 tiểu đoàn pháo binh hỗn hợp, 2 chi đoàn xe tăng, thiết giáp. Địch dựa vào hệ thống công sự, lô cốt, hầm ngầm và các ụ súng bằng cát để cố thủ, ngăn chặn quân ta tiến công. Những ngày cuối tháng 4/1975, địch tăng cường lực lượng phòng thủ Lái Thiêu hòng chặn đứng hướng thọc sâu của ta từ phía Bắc vào Sài Gòn. Để đánh chiếm Lái Thiêu, Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 chọn cách đánh tập trung lực lượng, kết hợp luồn sâu, ém sẵn, thọc sâu bằng cơ giới tiến công từ 2 hướng. Tiểu đoàn 5 hình thành một mũi luồn sâu, tiến công địch từ hướng Nam, đánh chiếm cầu Lái Thiêu, bao vây tiêu diệt Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương. Tiểu đoàn 6 hình thành mũi thọc sâu cơ giới, tiến công từ hướng Bắc, phối hợp chặt chẽ với mũi tiến công của Tiểu đoàn 5, tiêu diệt địch trên đường 13 (đoạn từ Lái Thiêu đến cầu Vĩnh Bình, Bình Phước); đồng thời chặn các hướng khác, buộc địch phải đầu hàng, đảm bảo cho đội hình thọc sâu của Sư đoàn phát triển thuận lợi.
Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào giải phóng căn cứ Lái Thiêu ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu BT Binh đoàn Quyết thắng. 4 giờ 15 phút ngày 30/4, Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu ra lệnh nổ súng tiến công Lái Thiêu. Các trận địa pháo, cối của Trung đoàn 27 đồng loạt bắn vào chi khu. Pháo bắn thẳng của xe tăng, súng máy cao xạ 12,7mm hạ thấp nòng bắn chế áp các lô cốt vòng ngoài, chi viện cho bộ binh xung phong mở cửa. Trên hướng tiến công của Tiểu đoàn 6, các chiến sĩ Đại đội 11 dùng bộc phá ống quét tung các lớp hàng rào kẽm gai bùng nhùng và “cũi lợn” mở cửa đánh chiếm chi khu. Lực lượng xe tăng Đại đội 3 từ đường 13 tiến vào phối hợp cùng Đại đội 11 tiến công đánh chiếm trung tâm chi khu. Hỏa lực trên xe tăng và súng B-40, B-41 nhanh chóng tiêu diệt các ụ súng, lô cốt trong căn cứ. Địch hoàn toàn bị bất ngờ, không kịp nổ súng chống trả. Nhiều tên vứt súng, lột bỏ quân phục, chạy tháo thân. Trận địa địch hoàn toàn bị chia cắt, cô lập từng mảng, không liên lạc được với nhau. Thừa thắng, Đại đội 11 thuộc Tiểu đoàn 6 phát triển nhanh vào trung tâm, cùng phối hợp với mũi tiến công của Tiểu đoàn 5, vừa đánh vừa gọi địch ra hàng. Sau gần 30 phút chiến đấu, Tiểu đoàn 6 hoàn toàn làm chủ khu vực trung tâm chi khu. Trên hướng Tiểu đoàn 5, khi nghe tiếng súng nổ trong chi khu, Tiểu đoàn trưởng Hoàng Đức Ký đã lệnh cho Đại đội 6 từ phía Tây đánh vào Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương và Đại đội 5 từ phía Đông chủ động nổ súng cùng Tiểu đoàn 6 đánh chiếm quận lỵ Lái Thiêu. Trong lúc Đại đội 6 bao vây, tiến công trại Huỳnh Văn Lương buộc gần 2.000 hạ sĩ quan binh lính địch ra hàng (trong đó có tên Trung tá Nguyễn Văn Hinh, Chỉ huy trưởng Trung tâm huấn luyện) thì mũi tiến công của Đại đội 5 do Đại đội trưởng Vương Văn Vinh chỉ huy xung phong đánh chiếm cầu Lái Thiêu, phối hợp cùng Đại đội 7 theo Đường 13 tiến đánh chi khu. Mũi vu hồi của Tiểu đoàn 5 phát triển đánh chiếm dinh Quận trưởng. Tên Trung tá Quận trưởng Nguyễn Thái Bình trốn xuống hầm ngầm, nhưng cũng bị bắt cùng toàn bộ Ban Chỉ huy quận lỵ Lái Thiêu. Binh lính địch trong căn cứ lũ lượt kéo cờ trắng ra hàng.
Sa bàn trận tiến công căn cứ Lái Thiêu của Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng. Ảnh BTBĐQT. Căn cứ Lái Thiêu là căn cứ quân sự lớn cuối cùng của địch trong tuyến “tử thủ”, cửa ngõ phía Bắc Sài Gòn, cách trung tâm thành phố khoảng 14- 15 km. Lực lượng địch ở đây có 10 đại đội bộ binh chốt giữ và gần 2.000 sĩ quan, binh lính tại Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương (Trung tâm huấn luyện hạ sĩ quan của Sư đoàn 5 ngụy) và 3 tiểu đoàn bảo an, 1 tiểu đoàn pháo binh hỗn hợp, 2 chi đoàn xe tăng, thiết giáp. Địch dựa vào hệ thống công sự, lô cốt, hầm ngầm và các ụ súng bằng cát để cố thủ, ngăn chặn quân ta tiến công. Những ngày cuối tháng 4/1975, địch tăng cường lực lượng phòng thủ Lái Thiêu hòng chặn đứng hướng thọc sâu của ta từ phía Bắc vào Sài Gòn. Để đánh chiếm Lái Thiêu, Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 chọn cách đánh tập trung lực lượng, kết hợp luồn sâu, ém sẵn, thọc sâu bằng cơ giới tiến công từ 2 hướng. Tiểu đoàn 5 hình thành một mũi luồn sâu, tiến công địch từ hướng Nam, đánh chiếm cầu Lái Thiêu, bao vây tiêu diệt Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương. Tiểu đoàn 6 hình thành mũi thọc sâu cơ giới, tiến công từ hướng Bắc, phối hợp chặt chẽ với mũi tiến công của Tiểu đoàn 5, tiêu diệt địch trên đường 13 (đoạn từ Lái Thiêu đến cầu Vĩnh Bình, Bình Phước); đồng thời chặn các hướng khác, buộc địch phải đầu hàng, đảm bảo cho đội hình thọc sâu của Sư đoàn phát triển thuận lợi.
Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào giải phóng căn cứ Lái Thiêu ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu BT Binh đoàn Quyết thắng. 4 giờ 15 phút ngày 30/4, Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu ra lệnh nổ súng tiến công Lái Thiêu. Các trận địa pháo, cối của Trung đoàn 27 đồng loạt bắn vào chi khu. Pháo bắn thẳng của xe tăng, súng máy cao xạ 12,7mm hạ thấp nòng bắn chế áp các lô cốt vòng ngoài, chi viện cho bộ binh xung phong mở cửa. Trên hướng tiến công của Tiểu đoàn 6, các chiến sĩ Đại đội 11 dùng bộc phá ống quét tung các lớp hàng rào kẽm gai bùng nhùng và “cũi lợn” mở cửa đánh chiếm chi khu. Lực lượng xe tăng Đại đội 3 từ đường 13 tiến vào phối hợp cùng Đại đội 11 tiến công đánh chiếm trung tâm chi khu. Hỏa lực trên xe tăng và súng B-40, B-41 nhanh chóng tiêu diệt các ụ súng, lô cốt trong căn cứ. Địch hoàn toàn bị bất ngờ, không kịp nổ súng chống trả. Nhiều tên vứt súng, lột bỏ quân phục, chạy tháo thân. Trận địa địch hoàn toàn bị chia cắt, cô lập từng mảng, không liên lạc được với nhau. Thừa thắng, Đại đội 11 thuộc Tiểu đoàn 6 phát triển nhanh vào trung tâm, cùng phối hợp với mũi tiến công của Tiểu đoàn 5, vừa đánh vừa gọi địch ra hàng. Sau gần 30 phút chiến đấu, Tiểu đoàn 6 hoàn toàn làm chủ khu vực trung tâm chi khu. Trên hướng Tiểu đoàn 5, khi nghe tiếng súng nổ trong chi khu, Tiểu đoàn trưởng Hoàng Đức Ký đã lệnh cho Đại đội 6 từ phía Tây đánh vào Trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương và Đại đội 5 từ phía Đông chủ động nổ súng cùng Tiểu đoàn 6 đánh chiếm quận lỵ Lái Thiêu. Trong lúc Đại đội 6 bao vây, tiến công trại Huỳnh Văn Lương buộc gần 2.000 hạ sĩ quan binh lính địch ra hàng (trong đó có tên Trung tá Nguyễn Văn Hinh, Chỉ huy trưởng Trung tâm huấn luyện) thì mũi tiến công của Đại đội 5 do Đại đội trưởng Vương Văn Vinh chỉ huy xung phong đánh chiếm cầu Lái Thiêu, phối hợp cùng Đại đội 7 theo Đường 13 tiến đánh chi khu. Mũi vu hồi của Tiểu đoàn 5 phát triển đánh chiếm dinh Quận trưởng. Tên Trung tá Quận trưởng Nguyễn Thái Bình trốn xuống hầm ngầm, nhưng cũng bị bắt cùng toàn bộ Ban Chỉ huy quận lỵ Lái Thiêu. Binh lính địch trong căn cứ lũ lượt kéo cờ trắng ra hàng.
