Trần Long Ẩn – cảm hứng âm nhạc từ buổi xem thanh niên trồng rừng Cần Giờ

Một chuyến đi để lại âm nhạc

Khi kể lại hành trình sáng tác Một đời người một rừng cây, Trần Long Ẩn nhắc đến một chuyến xuống Cần Giờ cùng ông Võ Văn Kiệt, xem thanh niên trồng đước. Trong cuộc trò chuyện với Báo Tiền Phong năm 2021, ông cho biết lúc ấy mình muốn viết về tuổi trẻ đang góp sức xây dựng và bảo vệ đất nước.

Theo hồi ức của nhạc sĩ, ông Võ Văn Kiệt thấy cây được trồng thưa nên xuống trồng và giải thích vì sao cần đặt cây gần nhau. Quan sát ấy gợi cho Trần Long Ẩn một ý tưởng: từ sự nương tựa của cây trong rừng, nói đến sự gắn bó giữa con người. Ông lên bờ ghi những nét nhạc đầu tiên. Cần Giờ vì thế hiện diện trong câu chuyện ra đời của tác phẩm qua một công việc lao động cụ thể.

Từ phong trào sinh viên đến suy nghĩ về cộng đồng

Trong cuộc phỏng vấn của Báo Thanh Niên năm 2019, Trần Long Ẩn kể mình vào Đại học Văn khoa Sài Gòn năm 1966. Ban đầu ông tham gia phong trào bằng tiếng hát; được bạn bè khích lệ, ông mới thử sáng tác. Hát trên đường tranh đấu và Người mẹ Bàn Cờ, phổ thơ Nguyễn Kim Ngân, thuộc chặng đầu ấy.

Ông giải thích rằng hình tượng rừng đước trong Một đời người một rừng cây gửi gắm suy nghĩ về thanh niên biết giúp đỡ nhau và sự trưởng thành trong gian khó. Tác phẩm còn hướng đến người lính ở biên giới Tây Nam. Như vậy, cảm hứng không dừng ở cảnh quan: từ những thân cây, nhạc sĩ nghĩ về trách nhiệm và quan hệ giữa mỗi người với tập thể.

Những trải nghiệm cùng đi vào một bài hát

Trần Long Ẩn cũng kể với Tiền Phong về hình ảnh phong lan trên thân cây cổ thụ từng gặp khi vượt Trường Sơn. Ký ức ấy là một chất liệu khác của tác phẩm. Đặt các lời kể cạnh nhau giúp người đọc nhận ra bài hát được nuôi dưỡng từ nhiều trải nghiệm, thay vì quy toàn bộ quá trình sáng tác vào một khoảnh khắc duy nhất.

Câu chuyện ở Cần Giờ lưu lại mối liên hệ giữa hoạt động nghệ thuật và đời sống sau chiến tranh: người nhạc sĩ quan sát công việc của thanh niên, suy nghĩ về ý nghĩa của nó rồi chuyển thành âm nhạc.

Nguồn đối chiếu:

1. Dạ Ly, “Nhạc sĩ Trần Long Ẩn: Hành trình 'Một đời người một rừng cây'”, Thanh Niên, 19/5/2019.

https://thanhnien.vn/nhac-si-tran-long-an-hanh-trinh-mot-doi-nguoi-mot-rung-cay-185851267.htm

2. Trần Nguyễn Anh, “Nhạc sĩ Trần Long Ẩn: Đứa con 'mất tích' trở về nhà”, Tiền Phong, 2/5/2021.

https://tienphong.vn/nhac-si-tran-long-an-dua-con-mat-tich-tro-ve-nha-post1331393.tpo