TRẦN MINH KHÂM – ANH HÙNG LÁI XE ĐẦU TIÊN CỦA BỘ ĐỘI TRƯỜNG SƠN
TRẦN MINH KHÂM – ANH HÙNG LÁI XE ĐẦU TIÊN CỦA BỘ ĐỘI TRƯỜNG SƠN
Trong lịch sử Đường Hồ Chí Minh, có những con người trở thành biểu tượng không phải bởi một trận đánh riêng lẻ, mà bởi sự bền bỉ trong hàng nghìn chuyến xe, những cung đường hiểm trở và những đêm dài vượt qua bom đạn. Trần Minh Khâm là một trong những người như thế. Ông thuộc lớp cán bộ, chiến sĩ đầu tiên của Đoàn 559 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đồng thời được biết đến là Anh hùng lái xe đầu tiên của Trường Sơn.
Trần Minh Khâm sinh năm 1930, quê Hội An, Quảng Nam. Ông nhập ngũ năm 1953, sau đó tập kết ra miền Bắc năm 1954. Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn ngày càng phát triển, ông được phân công làm nhiệm vụ lái xe. Công việc tưởng như chỉ là điều khiển một chiếc xe trên những cung đường núi rừng, nhưng thực tế lại là một cuộc chiến liên tục với bom đạn, địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt và nguy cơ bị đánh phá bất cứ lúc nào.
Đầu năm 1962, Trần Minh Khâm cùng Đại đội 1 được giao một nhiệm vụ đặc biệt: vận chuyển quân và vật chất hậu cần vào Trường Sơn. Trong một chuyến đi, ông là lái chính, còn người lái phụ là chiến sĩ trẻ Hoàng Anh Tuấn, sau này trở thành Thiếu tướng, Phó chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn. Chính những chuyến đi đầu tiên ấy đã đưa Trần Minh Khâm vào một môi trường chiến đấu mà ở đó, người lái xe phải biến từng đoạn đường thành một cuộc đua với thời gian và bom đạn.
Trên tuyến đường Trường Sơn, xe vận tải không thể chạy theo những con đường bằng phẳng, rộng rãi như thời bình. Đường thường xuyên bị bom đánh phá, cầu cống có thể bị phá hỏng, đất đá sạt lở và những đoạn dốc hiểm trở luôn thử thách tay lái. Đoàn xe phải hoạt động cả ngày lẫn đêm để bảo đảm yêu cầu chi viện. Người lái xe vì thế không chỉ cần kỹ thuật mà còn phải có sự bình tĩnh, khả năng phán đoán và một ý chí đặc biệt.
Những phẩm chất ấy được đồng đội nhắc đến khi nói về Trần Minh Khâm. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn từng kể rằng người lái xe đàn anh của mình là một người ít nói, cần cù, chịu khó, tỉ mỉ và đặc biệt bình tĩnh. Chiếc xe Gát 63 mang số hiệu BA3519 của hai người luôn được giữ gìn cẩn thận. Từ vị trí lái phụ, Hoàng Anh Tuấn dần trở thành lái chính, rồi tiếp tục trưởng thành qua nhiều cương vị. Ông cho rằng những phẩm chất của mình chịu ảnh hưởng rất nhiều từ người anh Trần Minh Khâm.
Điều đáng quý ở Trần Minh Khâm không chỉ là khả năng cầm lái. Trên một tuyến đường mà mỗi chuyến xe đều có thể phải đối mặt với sự sống và cái chết, người lái chính còn phải là chỗ dựa cho đồng đội. Sự bình tĩnh của người cầm vô-lăng có thể quyết định cách cả xe xử lý một tình huống nguy hiểm. Khi đường bị đánh phá, khi phương tiện gặp sự cố hoặc khi đoàn xe phải di chuyển trong điều kiện khó khăn, bản lĩnh của người lái chính trở thành yếu tố vô cùng quan trọng.
Đường Trường Sơn trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ liên tục được mở rộng. Từ những con đường giao liên ban đầu, tuyến vận tải ngày càng hình thành hệ thống đường ô tô, đường thồ và các binh trạm. Năm 1965, nhiều tuyến đường ô tô quan trọng như Đường 20, Đường 12 được mở; đến năm 1966, Bộ Tư lệnh 559 tổ chức các binh trạm để tăng cường chỉ huy trực tiếp. Trong hệ thống ấy, lực lượng ô tô vận tải giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đưa quân, vũ khí, lương thực và vật chất hậu cần về phía trước.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Trần Minh Khâm đã cống hiến trong chính giai đoạn Đường Trường Sơn đang phát triển mạnh mẽ và phải chịu sự đánh phá ngày càng khốc liệt. Những người lái xe như ông không trực tiếp cầm súng ở một chiến hào cố định, nhưng mỗi chuyến xe lại là một lần đưa sức người, sức của từ hậu phương đến chiến trường. Có thể nói, mỗi chuyến xe hoàn thành là một lần mạch máu giao thông được giữ thông.
Năm 1966, thành tích của những chiến sĩ tiêu biểu trên tuyến Trường Sơn được lựa chọn để báo cáo tại Đại hội Thi đua toàn quốc. Trần Minh Khâm là một trong ba chiến sĩ của Đoàn 559 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND trong đợt đầu tiên của thời kỳ chống Mỹ, cùng Hoàng Văn Nghiên – người lính công binh và Nguyễn Viết Sinh – người chiến sĩ giao liên. Ngày 1/1/1967, danh sách những người được phong tặng danh hiệu cao quý ấy được công bố.
Danh hiệu Anh hùng đến với Trần Minh Khâm không phải từ một khoảnh khắc hào nhoáng, mà là kết quả của những ngày tháng bền bỉ trên tuyến đường chiến lược. Ông đã trở thành biểu tượng cho lực lượng lái xe Trường Sơn – những người đưa từng chuyến hàng vượt qua bom đạn để phục vụ tiền tuyến. Từ vị trí lái chính, ông còn dìu dắt những chiến sĩ trẻ, truyền cho họ kinh nghiệm và tác phong của một người lính vận tải giàu bản lĩnh.
Câu chuyện về Trần Minh Khâm cũng cho thấy sức mạnh của Đường Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở những con đường được mở xuyên núi rừng, mà còn nằm ở những con người làm cho con đường ấy thực sự sống. Nếu công binh mở đường, giao liên dẫn lối, bộ đội bảo vệ tuyến thì những người lái xe là những người đưa dòng hàng hóa và sức mạnh hậu phương trực tiếp tiến về phía trước.
Trần Minh Khâm – Anh hùng lái xe đầu tiên của Bộ đội Trường Sơn – là hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần bình tĩnh, bền bỉ và trách nhiệm của người lính vận tải trong kháng chiến chống Mỹ. Những cung đường năm xưa có thể đã thay đổi, những chiếc xe Gát đã trở thành ký ức, nhưng hình ảnh người lái xe ngồi sau vô-lăng, đưa đồng đội và hàng hóa vượt qua Trường Sơn vẫn là một phần đẹp đẽ trong bản hùng ca về con đường mang tên Bác.
