TRẦN NGỌC PHƯƠNG – NGƯỜI CHIẾN SĨ ANH HÙNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG LÀO, NGƯỜI BA LẦN VINH DỰ GẶP BÁC HỒ

Thời kỳ lịch sử: Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – giai đoạn chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào (1963–1975)
Đơn vị: Đoàn Thảo Nguyên 335
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Quê quán: Lạng Giang, Bắc Giang.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam không chỉ diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam. Trên chiến trường Lào, những người lính tình nguyện Việt Nam cũng sát cánh cùng quân và dân Lào chống lại các lực lượng đối phương. Đó là một mặt trận đặc biệt, nơi tình đoàn kết chiến đấu Việt – Lào được hun đúc bằng những năm tháng gian khổ và cả sự hy sinh. Trong lớp chiến sĩ trẻ tham gia chiến trường ấy có Trần Ngọc Phương, người sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tháng 7/1963, khi còn là một thanh niên trẻ, Trần Ngọc Phương nhập ngũ. Ông trở thành người lính thuộc A4, B2, C8, D2, Đoàn Thảo Nguyên 335. Sau sáu tháng huấn luyện cấp tốc, ông cùng đơn vị nhận nhiệm vụ sang Lào làm nhiệm vụ quốc tế. Những người lính Việt Nam khi ấy phải chiến đấu trong điều kiện xa quê hương, giữa núi rừng và một chiến trường có địa hình phức tạp. Với họ, nhiệm vụ không chỉ là chiến đấu mà còn là góp phần thực hiện nghĩa vụ quốc tế, cùng nhân dân Lào chống kẻ thù chung.

Một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong cuộc đời chiến đấu của Trần Ngọc Phương là trận đánh ngày 18/5/1964. Khi ấy, đơn vị ông đang phòng ngự tại khu vực Pôn-Sa-Vẳn, Xiêng Khoảng. Khoảng 15 giờ, từ phía sau đội hình phòng ngự xuất hiện tiếng động cơ ngày càng lớn. Đó là lực lượng xe tăng, thiết giáp của đối phương tiến vào trận địa.

Ảnh minh họa bối cảnh chiến trường Lào và lực lượng quân tình nguyện Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Trước tình huống bất ngờ ấy, các chiến sĩ nhanh chóng chuẩn bị chiến đấu. Trận đánh kéo dài đến khoảng 18 giờ. Theo lời kể của Trần Ngọc Phương được Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng lại, đơn vị đã tiêu diệt và bắt sống toàn bộ binh đoàn thiết giáp của đối phương, gồm 21 xe tăng, xe bọc thép cùng nhiều phương tiện, vũ khí và lực lượng bộ binh. Riêng Trần Ngọc Phương đã trực tiếp tiêu diệt 2 xe tăng địch.

Chiến thắng ấy có ý nghĩa đặc biệt với người lính trẻ Trần Ngọc Phương. Ông và đồng đội xác định chiến thắng là món quà dâng lên Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp sinh nhật lần thứ 74 của Người. Trận đánh kết thúc trước ngày sinh của Bác một ngày, trở thành một kỷ niệm sâu sắc trong cuộc đời chiến đấu của ông.

Nhưng với Trần Ngọc Phương, điều đáng nhớ không chỉ là chiến công trên chiến trường. Ông còn có một vinh dự đặc biệt mà không phải người lính nào cũng có được: ba lần được gặp Bác Hồ. Lần đầu tiên diễn ra vào tháng 8/1964, khi ông được về Hà Nội dự Đại hội Thi đua Quyết thắng toàn quốc. Tại đây, người chiến sĩ trẻ được gặp Bác, được Bác hỏi chuyện và động viên tiếp tục chiến đấu, lập công. Ông còn được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Lần thứ hai ông gặp Bác diễn ra vào cuối tháng 12/1966 – đầu tháng 1/1967, khi ông về Hà Nội dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ IV. Sau khi được tuyên dương Anh hùng, ông cùng các đại biểu được vào Phủ Chủ tịch gặp Bác. Trong cuộc gặp, Trần Ngọc Phương được mời đến bên Bác để báo cáo về chiến công của đơn vị. Những lời căn dặn của Bác trở thành ký ức đặc biệt đối với người chiến sĩ.

Lần thứ ba, cũng là lần cuối cùng, diễn ra vào cuối tháng 8/1969, chỉ ít ngày trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Với Trần Ngọc Phương, lần gặp ấy mãi là một ký ức không thể nào quên. Người chiến sĩ từng đối mặt với xe tăng và bom đạn trên chiến trường lại đứng lặng trước Bác trong những ngày cuối cùng của Người.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là sự ghi nhận xứng đáng đối với những chiến công của Trần Ngọc Phương. Danh sách của Ban liên lạc truyền thống Trường Sĩ quan Lục quân 1 cũng ghi nhận Trần Ngọc Phương được tuyên dương Anh hùng ngày 1/1/1967.

Sau chiến tranh, ông vẫn tiếp tục gắn bó với tình hữu nghị Việt – Lào. Năm 1987, Trần Ngọc Phương cùng các đồng đội tham gia thành lập Ban liên lạc quân tình nguyện Việt Nam tại Lào của tỉnh Bắc Giang và ông đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt – Lào tỉnh Bắc Giang. Những hoạt động ấy cho thấy với ông, tình cảm với chiến trường Lào không kết thúc khi tiếng súng ngừng vang. Nó tiếp tục tồn tại trong những năm tháng hòa bình như một phần ký ức và nghĩa tình của một thế hệ đã từng sát cánh chiến đấu.

Ngày nay, Trần Ngọc Phương vẫn được nhắc đến như một nhân chứng của một thời chiến đấu gian khổ và hào hùng. Tại Bắc Giang, ông được địa phương trân trọng với tư cách Anh hùng LLVTND; các hoạt động tri ân người có công những năm gần đây vẫn ghi nhận sự hiện diện của ông.

Trần Ngọc Phương – người lính trẻ của Đoàn 335, người trực tiếp tiêu diệt hai xe tăng trong trận đánh ngày 18/5/1964, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và người ba lần vinh dự được gặp Bác Hồ – là hình ảnh đẹp của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm đất nước chiến đấu vì độc lập, đồng thời thực hiện nghĩa vụ quốc tế với nhân dân Lào. Câu chuyện của ông không chỉ nói về lòng dũng cảm trước quân thù, mà còn nhắc nhớ về tình đoàn kết Việt – Lào được xây dựng bằng máu, mồ hôi, sự hy sinh và những năm tháng không thể nào quên.