Trần Ngọc Trung — ba phát B40 chặn ba xe tăng ở Cẩm Bình

Đêm 17 rạng sáng 18-8-1966, Đại đội 2, Tiểu đoàn Đặc công 489 tiến vào bãi xe tăng Cẩm Bình tại xã Hòa Thọ, Hòa Vang, Đà Nẵng. Ba xe tăng trực chiến bật đèn pha, bắn dồn dập vào đội hình. Xạ thủ B40 Trần Ngọc Trung lần lượt tiếp cận ở cự ly khoảng 50 đến 55 mét. Ba quả đạn rời nòng, ba chiếc xe tăng lần lượt bốc cháy. Đồng đội gọi ông là người bắn “bách phát bách trúng”, nhưng kỳ tích không chỉ đến từ mắt ngắm chính xác; nó được tạo nên bởi kinh nghiệm dẫn đường, trinh sát, rèn kỹ thuật và sự bình tĩnh giữa hỏa lực đối phương.

Trần Ngọc Trung còn có tên Trần Ngọc Sẵn. Được giác ngộ từ sớm, ban đầu ông tham gia tự vệ, dẫn đường cho bộ đội đặc công chuẩn bị chiến trường. Công việc ấy giúp ông thuộc lối đi, hàng rào và thói quen tuần tra. Sau đó ông vào Tiểu đoàn Đặc công 489 thuộc Mặt trận 44 Quảng Đà, đơn vị thành lập ngày 5-11-1965, chuyên đánh các căn cứ kiên cố quanh Đà Nẵng. Người lính đặc công phải mang gọn, bò qua nhiều lớp rào và đến rất gần mục tiêu. Với B40 chỉ bắn một phát mỗi lần nạp, xạ thủ không được phép hấp tấp.

Đêm 10-6-1966, đơn vị tập kích trận địa pháo Thanh Vinh ở phía tây bắc Đà Nẵng. Căn cứ nằm trên bãi đất trống, có nhiều lớp rào, mìn, đèn pha, lô cốt và ụ pháo bê tông; một tiểu đoàn bộ binh, pháo binh bảo vệ. Khi các mũi cắt rào gặp khó khăn, chỉ huy chuyển sang cường tập. Tổ của Trung mới qua ba lớp rào và phải luồn qua lớp cuối. Đại liên từ vọng gác bắn dữ dội. Từ cự ly vài chục mét, ông đứng thẳng lấy đường ngắm, bắn phá hủy vọng gác; quả thứ hai đánh trúng trung tâm chỉ huy, tạo thời cơ cho các mũi xông lên.

Hơn hai tháng sau là trận Cẩm Bình. Đại đội chia ba mũi, Trung mang B40 ở hướng chủ công. Ông bò lên cách lô cốt đầu cầu khoảng 40 mét và bắn trúng, phát đạn trở thành hiệu lệnh tiến công. Khi ba xe tăng xuất hiện, ông lợi dụng địa vật tiếp cận chiếc thứ nhất. Ở khoảng 50 mét, Trung nằm xuống ngắm và bắn cháy xe. Ông đổi vị trí, nạp đạn, bắn tiếp chiếc thứ hai. Chiếc cuối chạy lui tới và bắn loạn xạ; ông cơ động, ước lượng cự ly 55 mét rồi tiêu diệt bằng phát bắn thứ ba.

Chuỗi thao tác diễn ra trong ánh đèn pha và tiếng súng. B40 có luồng phụt phía sau, người bắn phải chọn nơi không bị vật cản và rời chỗ ngay sau phát đạn. Trung vừa tính cự ly, góc bắn, vừa phối hợp với hai đồng đội yểm trợ. Nếu phát đầu trượt, xe tăng có thể quay pháo vào mũi tiến công. Ba phát liên tiếp trúng đích vì thế là kết quả của kỹ thuật thành phản xạ và ý chí tiến gần mục tiêu để bảo đảm chắc thắng. Chiến công giúp đội hình đặc công không bị chặn tại cửa mở.

Đêm 17-5-1967, đội cảm tử 12 người tập kích trận địa tên lửa đất đối không của Mỹ trên đỉnh Phước Tường. Sau một ngày giấu quân dưới nắng nóng, 23 giờ Trung bắn lô cốt đầu cầu làm hiệu lệnh. Khi ụ đại liên bên sườn bắn quét đội hình, ông quỳ gối bắn khóa hỏa lực. Sau 15 phút, đơn vị làm chủ trận địa rồi rút. Một xe tăng M118 từ cổng chính chạy vào truy kích. Dù bị thương, Trung vẫn cơ động lên, bắn trúng xe, bảo đảm cả đội rút an toàn.

Ba trận đánh trong chưa đầy một năm cho thấy xạ thủ B40 không chỉ chờ lệnh bóp cò. Ở Thanh Vinh, ông phá vọng gác và trung tâm chỉ huy; ở Cẩm Bình, ông mở cửa rồi chặn ba xe tăng; tại Phước Tường, ông diệt lô cốt, ụ đại liên và xe tăng truy kích. Mỗi mục tiêu có cấu tạo, góc bắn khác nhau, thời gian quan sát chỉ tính bằng giây. Đồng đội yên tâm khi có Trung đi cùng vì ông tỉnh táo chính vào lúc tình huống bất ngờ nhất.

Về sau, Trần Ngọc Trung mang quân hàm thiếu tá và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Các con số 40 mét, 50 mét, 55 mét, 12 chiến sĩ và 15 phút làm chiến công hiện lên cụ thể. Phía sau danh tiếng “bách phát bách trúng” là người chiến sĩ bắt đầu bằng nhiệm vụ dẫn đường, rồi biến hiểu biết địa hình, kỹ thuật và lòng gan dạ thành những phát đạn mở lối cho đồng đội.