Trần Nguyên Đán: Bậc quân tử cuối đời Trần

Trần Nguyên Đán (1325–1390), hiệu Băng Hồ, là chắt của Thượng tướng Trần Quang Khải, thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần. Thông minh, đức độ, ông được bổ làm quan từ trẻ, giữ chức Ngự sử đài thời Trần Dụ Tông rồi lên đến Tư đồ phụ chính, tước Chương Túc quốc thượng hầu dưới các vua Nghệ Tông, Duệ Tông. Ông là người đa tài: giỏi chính sự, ngoại giao, thiên văn và đặc biệt là thơ văn với tập 'Băng Hồ ngọc hác tập'. Chứng kiến nhà Trần suy tàn và Hồ Quý Ly lộng quyền, ông nhiều lần viết thư can ngăn vua Nghệ Tông nhưng không được nghe, thậm chí còn phải kết thông gia với họ Hồ để giữ yên gia tộc. Năm 1385, ông cáo quan về ẩn ở động Thanh Hư, núi Côn Sơn, sống đời thanh nhàn mà lòng vẫn đau đáu việc nước, thể hiện qua những vần thơ đầy tâm sự. Ông cũng là ông ngoại của Nguyễn Trãi. Năm 1390, ông qua đời tại Côn Sơn, thọ 65 tuổi, để lại hình ảnh bậc thức giả thấu hiểu thời cuộc.