Trần Nguyên Hãn và thiên tài quân sự với những chiến công vang dội ở Xương Giang

Trần Nguyên Hãn và thiên tài quân sự với những chiến công vang dội ở Xương Giang

Trong hàng ngũ các khai quốc công thần của khởi nghĩa Lam Sơn, Tư đồ Trần Nguyên Hãn nổi lên như một thiên tài quân sự kiệt xuất, một vị tướng chỉ huy có tầm nhìn chiến lược sâu sắc và là người đóng góp công lao to lớn vào sự nghiệp đánh đuổi quân Minh, khôi phục độc lập cho dân tộc Đại Việt vào đầu thế kỷ XV. Tên tuổi của ông gắn liền với những chiến thắng lẫy lừng, tiêu biểu nhất là chiến dịch giải phóng thành Xương Giang – mắt xích quyết định đập tan đạo viện binh của nhà Minh.

Trần Nguyên Hãn quê ở làng Sơn Đông, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay. Ông vốn là cháu nội của Quan đại thần Trần Nguyên Hãn (Tư徒 Trần Nguyên Hãn thời Trần), dòng dõi hoàng tộc nhà Trần. Sinh ra trong một gia đình dòng dõi thư hương và giàu truyền thống yêu nước, Trần Nguyên Hãn từ nhỏ đã thông minh, tinh thông binh pháp, lại giỏi võ nghệ và có chí lớn. Khi chính quyền nhà Minh áp đặt ách đô hộ tàn bạo lên đất nước ta, ông đã âm thầm tích trữ lương thảo, nghiên cứu địa hình và tìm kiếm con đường cứu quốc.

Năm 1423, nhận thấy ngọn cờ khởi nghĩa Lam Sơn do Bình Định Vương Lê Lợi lãnh đạo là nơi quy tụ khí tiết và lòng dân cả nước, Trần Nguyên Hãn đã cùng Nguyễn Trãi vượt qua hàng rào kiểm soát gắt gao của kẻ thù, tìm vào Thanh Hóa để gia nhập nghĩa quân. Ngay trong những ngày đầu, ông đã nhanh chóng khẳng định tài năng và được Lê Lợi tin tưởng giao giữ những trọng trách quân sự quan trọng.

Năm 1425, trong giai đoạn nghĩa quân Lam Sơn thực hiện bước ngoặt chiến lược tiến vào phía Nam, Trần Nguyên Hãn được giao chỉ huy một cánh quân tiến đánh vùng Tân Bình và Thuận Hóa (khu vực Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế ngày nay). Với lối đánh bất ngờ, mưu trí và dũng mãnh, ông đã đập tan các đồn bốt địch, giải phóng toàn bộ dải đất phía Nam, mở rộng hậu phương chiến lược cho nghĩa quân và thu hút hàng vạn người dân tham gia kháng chiến.

Chiến công chói lọi nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Trần Nguyên Hãn chính là chiến dịch Xương Giang (Bắc Giang) năm 1427. Thành Xương Giang là một pháo đài kiên cố do quân Minh xây dựng, đóng vai trò then chốt bảo vệ tuyến đường viện binh từ Trung Quốc sang. Nhận thấy tầm quan trọng sống còn của vị trí này, Lê Lợi đã giao cho Trần Nguyên Hãn làm chỉ huy lực lượng vây hãm và tiến đánh thành Xương Giang.

Với tư duy quân sự linh hoạt, Trần Nguyên Hãn đã áp dụng đồng bộ các phương án tác chiến: đào hầm ngầm, dùng súng súng đại bác, nỏ liên châu bắn vào thành, đồng thời cắt đứt hoàn toàn đường tiếp tế của địch. Tháng 10 năm 1427, sau nhiều ngày vây hãm ác liệt, lực lượng dưới sự chỉ huy của ông đã hạ gục thành Xương Giang ngay trước khi 15 vạn viện binh nhà Minh do Liễu Thăng chỉ huy kịp kéo đến. Việc làm chủ hoàn toàn thành Xương Giang đã tước đi chỗ dựa chiến lược của giặc, tạo tiền đề quyết định để nghĩa quân Lam Sơn phục kích tiêu diệt toàn bộ đạo viện binh của Liễu Thăng ngay sau đó.

Sau khi cuộc kháng chiến chống quân Minh kết thúc thắng lợi hoàn toàn, triều Lê Sơ được thành lập năm 1428, Trần Nguyên Hãn được phong chức Tả 相 quốc, Tả Tư đồ – một trong những vị trí cao nhất của triều đình. Ông dốc lòng dốc sức cùng Lê Lợi ổn định đất nước, củng cố quốc phòng và chăm lo đời sống nhân dân.

Tuy nhiên, bi kịch chốn quan trường đã xảy ra với vị tướng tài ba này. Nhận thấy công lao quá lớn cùng uy tín sâu rộng của Trần Nguyên Hãn, lại bị các nịnh thần gièm pha, nghi kỵ về nguồn gốc hoàng tộc nhà Trần, triều đình đã nảy sinh sự đề phòng đối với ông. Nhận biết được tình thế nguy hiểm, Trần Nguyên Hãn đã chủ động xin lui về ở ẩn tại quê nhà Lập Thạch. Dẫu vậy, những lời gièm pha vẫn không ngừng bủa văng. Năm 1429, trên đường bị áp giải về kinh thành để điều tra sau những cáo buộc vô căn cứ, Trần Nguyên Hãn đã gieo mình xuống sông tự thuẫn để chứng minh sự trong sạch và giữ trọn khí tiết của một vị tướng kiên trung.

Đến thời vua Lê Thánh Tông, thảm án của Trần Nguyên Hãn đã được chính thức minh oan. Nhà vua đã truy tặng ông các danh hiệu cao quý và cho con cháu nối dỗi, ghi nhận công lao trời biển của ông đối với dân tộc.

Tư đồ Trần Nguyên Hãn là minh chứng hùng hồn cho thiên tài quân sự Việt Nam thời Lê Sơ. Chiến công lẫy lừng ở Xương Giang cùng tấm lòng trung trinh, khí tiết thẳng thắn của ông đã trở thành một phần di sản bất tử trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.